Mele-i A'lâ nedir?
Mele-i A'lâ, kelime olarak "yüce melekler topluluğu" demektir; tasavvufî mânâda ise şeytanların ve süflî vesveselerin ulaşamadığı, Hakk'ın sırlarının müşâhede edildiği ulvî meclis ve rûhânî mertebedir¹·². Velî olan kimse kalbiyle Mele-i A'lâya, nefsiyle şeytanlara hükmeder; ârif ise oraya ayan beyan vâsıl olur².
Detaylı cevap
Ayrıntı ›
Sâffât Sûresi şerhinde (37/10 âyeti bağlamında) Mele-i A'lâ şöyle tarif edilir: "Mele-i a'lâ, Hakk'ın sırrıdır; şeytan oraya ulaşamaz. Ârif ise oraya ayan-beyan vâsıl olur. Şeytanlar ona taş atarsa, o taşlar onun için gül olur" ve *"Mele-i a'lâ, Hakk'ın sırlarının müşâhede edildiği ulvî bir meclistir"*².
el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye'de de Mele-i A'lâ çeşitli cihetlerden ele alınır: Kur'ân'da (Sâd 38/69) melekler topluluğunun münâzaası (ihtisâmı) anılırken Hz. Peygamber (s.a.v.) "Mele-i a'lânın ihtisâmı; keffâretler, cemaatlerle namaz kılmak üzere adımları nakletmek, meşakkatler ânında abdesti tam almak ve namazların akabinde mescidlerde diğer namazı beklemektir" buyurmuş, yâni o yüce topluluğun amellerin efdaliyeti üzerine konuştuğunu bildirmiştir¹. Bununla birlikte Mele-i A'lâ dahî Hakk'ın zâtını kuşatmaktan münezzehtir: "Şüphesiz Allah, basarlardan perdelendiği gibi akıllardan da perdelenmiştir. Ve muhakkak ki Mele'-i A'lâ, sizin O'nu taleb ettiğiniz gibi O'nu taleb etmektedirler" hadîsi onların da Hakk'ı talep hâlinde bulunduğunu gösterir³.
Ayrıca Hak yolunda çirkinlik ve münkerâta karşı duyulan övülmüş gayret sıfatında Hak Teâlâ, Mele-i A'lâ, resûller ve sâlih mü'minler ortaktır⁴. İnsânın hilkati esnâsında ise Mele-i A'lâ, Âdem'in zâhirî tîynetindeki zıtlıkları görüp onun Hakk'ın halîfesi olduğunu ve kendisine ihsân edilen esmâ ilmini işitmediği için önce kıyâs yürüterek i'tirâzda bulunmuştur; hakîkatini bilselerdi derhâl teslîmiyet gösterirlerdi⁵.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.