Mürşid kelimesinin tasavvuftaki anlamı nedir?

Mürşid kavramı, tasavvufun en hassas konularından biridir; zira mürşidsiz sülûk mümkün olsa da tehlikelidir. Klasik tasavvuf anlayışı, "mürşidi olmayanın şeyhi şeytandır" sözüyle mürşidin lüzumunu vurgular. Bunun sebebi, sülûk yolunda nefsin sayısız tuzaklar hazırlaması ve sâlikin tek başına bu tuzakları aşamayacak olmasıdır. Mürşid, sâlikin nefsini dışarıdan görerek, sâlikin kendi göremediği oyunları fark eder ve ona gösterir.

Mürşidin bazı önemli sıfatları vardır. Bunlar arasında şerîate tam ittibâ, sünnet-i seniyye'ye tam riâyet, ehl-i bid'attan uzaklık, ulema-i râsîhînden istifâde, tasavvufî silsilesinin sahîh olması, mücâhede ile yetişmiş olması, mürşidinden icâzetinin bulunması, hâl ehli olması (sahv-sekr-mârifet), mâsivâdan halâs bulması ve sâlikleri yetiştirme yetkisine (mezûniyyet) sahip olması sayılabilir. Bu on şart, Şâh-ı Nakşibend'den İmâm-ı Rabbânî'ye kadar farklı silsilelerin ortak ölçütüdür.

Kâmil mürşid, bedensel varlığın gamı ve sıkıntısı içinde kalmış ruhun aynasıdır. Ruh, çokluklar âleminin gamı ve hüznü içinde bunalıp kaldığı için kendi aslî hakikatinden habersizdir. Bu nedenle, ruh kendisini ancak kâmil mürşidin aynasında görebilir². Mürid, bu aynanın yüzüne benliğinin sıcaklığı ile itiraz nefesini vurup buğulandırmamalı ve bulandırmamalıdır². Mürşid, müridleri Hakk yolunda irşad eden kâmil insandır³.