İçeriğe atla

Rabıta nedir?

Kavram TanımıOrta düzey1 görüntülenme9 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufta râbıta ("bağlama, gönül bağlama"), dünyevî meşgaleler, havâtır, hayâl ve vehimler peşinde yüzlerce yöne dağılmış olan gönlü ve kuvveti tek bir hakîkat merkezinde toplayıp Hakk'a yöneltme usûlüdür¹·²·³. Esâsı, râbıta yapılan zâtın sûretini zihinde dondurmak değil muhabbetle hatırlamak ve şahsa değil o kâmilde tecellî eden Hakk'a bağlanmaktır¹.

Detaylı cevap

Ayrıntı ›

İnsanın belirli bir mânevî merkeze râbıtası olmadığında aklı ve kalbi geçim, evlât, mal gibi yüzlerce yere dağıldığından gönül gücü bölünür; gerçek bir râbıta bu dağınık yönelişleri bir noktada toplayarak kulu mânevî hayâta dâhil eder, terk edildiğinde ise kişi farkında olmadan gönül âleminden uzaklaşır²·³·¹.

Ancak kaynaklar râbıtanın çok ağır şartlara bağlı ve tehlikeli bir saha olduğunu özellikle vurgular:

  • Ehliyet şartı (fenâfillâh ve bekâ-billâh): Üzerine râbıta yapılacak kişinin mutlaka evvelâ fenâfillâh hâlini yaşamış, ardından mürşidi tarafından bekâ-billâh mertebesine aktarılmış, kendinden hiçbir beşerî bakiye kalmamış hakîkî bir Allah ehli olması şarttır; zîrâ kime râbıta edilirse onun ahlâkı ve iç hâli sâlike geçer⁴·⁵.
  • Ehliyetsiz râbıtanın tehlikesi: Fenâ ve bekâ hâline ermemiş, nefis ve süfliyet üzere bulunan yahut yersiz yere seçilen bir kimseye şuursuzca râbıta yapılması putperestlikten başka bir şey değildir ve sâlikin iki dünyâsını da mahveder. Bu sorumluluk sebebiyle Terzibaba kendi şeyhi vefât edene kadar râbıta vermediğini ve herkese bu tatbîkâtı tavsiye etmediğini belirtir⁶·⁷·⁸·³.
  • Hayattaki ve irtihâl etmiş mürşid farkı: Âhirete intikâl etmiş kâmillere yapılan râbıta lâtîf ve muhabbetli bir hatırlamadan ibârettir; hayatta ve beden mülkünde bulunan kâmil mürşidle kurulan râbıtada ise bedenin aktarma kabiliyeti sebebiyle feyiz daha kuvvetli akar⁹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)Oku
  2. 2Reşahât — Aynü'l-Hayât, s. 24Oku
  3. 3Esintiler (4), s. 449Oku
  4. 4Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 1), s. 336Oku
  5. 5Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3), s. 235Oku
  6. 6Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6), s. 340Oku
  7. 7İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Satıh İnce, s. 89Oku
  8. 8Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002), s. 203Oku
  9. 9Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.