Tasavvufta Melekût kavramının tanımı nedir?

Melekût, tasavvufî vücud bahsinde ruhânî varlıkların mertebesi olarak kabul edilir ve melâike, soyut akıllar gibi mücerred varlıkların mahallidir. Bu âlem, üst sınırı ceberût (akl-ı evvel, rûh-ı a'zam) ve alt sınırı misâl (sûretler berzahı) âlemi arasında bir kuşak oluşturur. Misâl âlemi, ruhlar âleminden cisimler âlemine ulaşan kutsal feyzin aracısıdır ve tasavvuf terminolojisinde ruhlar âlemi ile misâl âlemi birleştirilerek "melekût âlemi" olarak adlandırılır¹.

Melekût âlemindeki varlıklar olan melekler, hiyerarşik bir düzene sahiptir. Bu düzen içinde mukarrebler (Cebrail, Mikail, İsrafil, Azrail), arşı taşıyanlar (Hamele-i arş), azamet melekleri (Kerubiyyîn), kâinatı tedbir edenler (Müdebbirât), yüzücü melekler (Sâbihât-ı sebh), koruyucu melekler (Hafaza) ve kabirde sual soranlar (Münkir-Nekîr) gibi farklı vazifeleri olan mertebeler bulunur. Bu melekler, ilâhî isimlerin hizmetçileri (sedene-i esmâ) olarak da tanımlanır².

Melekûtî suretler, mülkî suretlerle birlikte "nakş" olarak ifade edilirken, ilâhî Zât sıfat ve esmâ ile birlikte "nakkaş" olarak belirtilir². Melekûtun idrâki beş duyu ile değil, manevî bir keşif ve müşâhede yoluyla mümkündür. Hz. İbrâhîm'e göklerin ve yerin melekûtunun gösterilmesi, bu âlemin rü'yet edilebilirliğine işaret eder.