İçeriğe atla

TB. Kelime-i Âdemiyye kitabına göre Halîfe ne anlam taşır?

Kitap-KonuOrta düzey0 görüntülenme10 kaynak
Kısa cevap

Terzibaba (TB) geleneğinde "halîfe", lugat anlamı olan "ardından gelen, vekil" mânâsının ötesinde, Cenâb-ı Hakk'ın sıfatlarını ortaya çıkaran bir mertebeyi ifade eder. Bu bağlamda halîfe, Hak'tan aldığı emaneti taşıyan ve O'nun varlığını zuhura getiren bir mahaldir. Âdem (a.s.) yeryüzündeki ilk halîfe olup, Kelime-i Tevhîd'in ilk bekçisi ve zuhur yeridir¹. Halîfelik, sâlikin nefsinin hilâfetini Hak'a teslim etmesi ve Hak'tan başka kimse olmadığını ayân etmesiyle tahakkuk eder. Her peygamber kendi mertebesinde Hakk'ın halîfesidir ve Âdem (a.s.)'ın çocukları da O'nun halîfeleridir².

Detaylı cevap

Halîfe kavramı, Terzibaba geleneğinde "arkasından gelen" anlamıyla Cenâb-ı Hakk'ın sıfat mertebesinin bir ifadesidir³·⁴. Bu tanım, halîfenin kendi başına müstakil bir varlık olmadığını, aksine Halîk'ın zuhuruna ayna olan bir mahal olduğunu vurgular. Kur'ân-ı Kerîm'deki Bakara 30. ayetinde geçen "innî câilun fi'l-ardı halîfeh" (yeryüzünde bir halîfe yaratacağım) ifadesi, Esmâ-i İlâhiyye'nin câmî bir mahalde, yani Âdem'de tecellî ettiğini bildirir. Âdem (a.s.), bu ayetle yeryüzünde Kelime-i Tevhîd'in emanet edildiği ilk bekçisi, görevlisi ve zuhur yeri olarak ilan edilmiştir¹.

Terzibaba'ya göre her peygamber, Cenâb-ı Hakk'ın varlığını kendi mertebesi itibarıyla biraz açığa çıkarmıştır⁵. Dolayısıyla her peygamber, kendi mertebesinde Hakk'ın halîfesidir ve aynı zamanda Kelime-i Tevhîd'in ve Kelime-i Risâlet'in bulunduğu mertebesi itibarıyla da halîfesidir²·⁶·⁷·⁸. Âdem (a.s.)'ın çocukları da O'nun halîfeleridir². Tasavvufta halîfelik, sâlikin nefsinin hilâfetini Hak'a teslim etmesi ve Hak'tan başka kimse olmadığını ayân etmesiyle gerçekleşir. Bu durum, "ne sen, ne ben vardır. Kendinden kendine bir görünme olur. Hedef hüviyettir. Arzda halîfe budur" ifadesiyle açıklanır⁹. Halîfe, aynı zamanda "imâmet" ve "hilâfeti câmî olan bir kimse" olarak da tanımlanır; bu durumda imâmet, hilâfetin bir ismi haline gelir¹⁰.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Tevhîd · s.214“mealen, “o vakti hatırla ki, hani rabbin meleklere, ben yeryüzünde bir halife halkedeceğim” demişti. &10024; Meal olarak, "O vakti hatırla ki, hani Rabbin melek”Oku
  2. 2Terzi Baba (Cilt 1) · s.255““Halife kendi önünde bulunanın arkasında olandır. Âdem (a.s.) halifedir. Çocukları da O’nun halifeleridir. Ayrıca bu pey-gamber de, kendi mertebesinde hakkın ha”Oku
  3. 3İnsan Sûresi · s.6““Halîfe” kelime anlamı olarak, “arkasından gelen” demek olduğuna göre sıfât mertebesinin ifâdesidir. Halîfe denildiği zaman Cenâb-ı Hakk (c.c)’ın sıfâtlarını or”Oku
  4. 4İnşikâk Sûresi · s.39““Halîfe” kelime anlamı olarak, “arkasından gelen” demek olduğuna göre sıfât mertebesinin ifâdesidir. Halîfe denildiği zaman Cenâb-ı Hakk (c.c)’ın sıfâtlarını or”Oku
  5. 5Yehova Şahitleri ile Mülâkât · s.20“Halife, kelime olarak arkasından gelen mânâsınadır. Cenâb-ı Hakk (c.c)’ta kendi varlığını birimsel bir varlık olarak ortaya koymadığından dolayı Âdem a.s önde k”Oku
  6. 6Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2) · s.208““Halife kendi önünde bulunanın arkasında olandır. Âdem (a.s.) halifedir. Çocukları da O’nun halifeleridir. Ayrıca bu pey-gamber de, kendi mertebesinde hakkın ha”Oku
  7. 7Fâtır Sûresi · s.94““Halife kendi önünde bulunanın arkasında olandır. Âdem (a.s.) halifedir. Çocukları da O’nun halifeleridir. Ayrıca bu pey-gamber de, kendi mertebesinde hakkın ha”Oku
  8. 8En'âm Sûresi · s.216““Halife kendi önünde bulunanın arkasında olandır. Âdem (a.s.) halifedir. Çocukları da O’nun halifeleridir. Ayrıca bu pey-gamber de, kendi mertebesinde hakkın ha”Oku
  9. 9Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi · s.174“Bu dört basamağın sonunda Kelime-i Tevhîd ve Kelime-i Risâlet’e gelinir. Burada artık ne sen, ne ben vardır. Kendinden kendine bir görünme olur. Hedef hüviyetti”Oku
  10. 10TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları · s.273““Hü vallahüllezi la ilahe illa Hu” diye bu ayet-i kerime ile de nokta koymuştur. S O N بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ BU FASS KELİME-i HÂRÛNİYYEDE MÜNDER”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.