İçeriğe atla

TB. Kelime-i Îseviyye kitabının merkezî teması nedir?

Kitap-KonuOrta düzey22 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

TB. Kelime-i Îseviyye kitabının merkezî teması, Hz. Îsâ'nın (a.s.) "Allah'ın bir kelimesi" olarak zuhur eden hakikatini ve bu hakikatin hem Îsevî hem de Muhammedî veçhelerini tasavvufî bir bakış açısıyla açıklamaktır. Kitap, Îsâ'nın (a.s.) ulûhiyet isnatlarına maruz kalışını bir "imtihan makamı" olarak ele alır ve onun beşerî sûretinin ardındaki ilâhî kelime oluşunu vurgular¹. Eser, Îsevî hakikatin, Muhammedî hakikatle olan ilişkisini ve nihayetinde Muhammedî ezan ile nasıl kemâle erdiğini işleyerek, şeriat-i Îseviyye'nin günümüzdeki durumuna da değinir².

Detaylı cevap

TB. Kelime-i Îseviyye, Hz. Îsâ'nın (a.s.) "Allah'ın bir kelimesi" olarak zuhurunu ve bu kelimenin taşıdığı derin anlamları inceler³. Kitap, Îsâ'nın (a.s.) varoluşunun bir "imtihan ve ihtibar makamı"nda gerçekleştiğini belirtir. Bu durum, onun bâkireden doğuşu ve ölüleri diriltmesi gibi mucizeleri sebebiyle insanların ona ulûhiyet isnat etmeleriyle ortaya çıkmıştır¹. Eser, bu ulûhiyet isnatlarının, Nasârâ'nın hulûle zâhip olan tâifesinin "İbnü Meryem" kavilleriyle beşerî sûrete tecavüz etmeleri ve ulûhiyeti bu sûrette hasretmeleriyle sonuçlandığını ifade eder⁴.

Kitabın temel vurgularından biri, Kelime-i Îseviyye'nin hem Îsevî hem de Muhammedî veçhelerinin bulunmasıdır. Îsâ'nın (a.s.) sözleri, Allah'ın kendi kitabında ondan haber vermesiyle "Îsevî kelime" iken, Muhammed (a.s.)'den vuku bulmasıyla "Muhammedî kelime" olur⁵. Bu bağlamda, "hakikat-i Îseviyye"nin mânâsının alınıp, "mânâyı Îseviyyet"in kulağına "Ezân-ı Muhammediyye" okunduğunda, bu mânânın "mânâyı Muhammediyye"ye dönüştüğü ve on birinci mertebenin kapılarının açıldığı belirtilir⁶. Bu dönüşüm, Muhammed (a.s.)'ın bi'setinden sonra yeryüzündeki tüm beşerin ümmet-i Muhammed isti'dâdında olmasıyla açıklanır ve günümüzde şeriat-i Îseviyye'nin hükümlerine ittibâ' isti'dâdında olunmadığı, fiilen Kur'ân ahkâmına riayet edildiği ifade edilir². Eser, Îsâ'nın (a.s.) Hak Teâlâ için "Hattâ na'leme ve ya'leme" makamında, yani imtihan ve ihtibar makamında kâim olduğunu vurgulayarak, onun ilâhî kelime oluşunun derin hikmetlerini açığa çıkarır⁷.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Kelime-i Îseviyye, Bölüm 350“Ya’ni bu Kelime-i Îseviyye, vaktâki Hak Teâlâ içinحَتَّــى نَعْلَــم َ وَيَعْلَــم َTâ ki biz bilelim ve o bilsin. makāmında, ya’ni makām-ı imtihân ve ihtibârda”Oku
  2. 2Enfâl Sûresi, s. 171“Ma’lûm olsun ki, Muhammed (a.s.v.)ın bi’setinden sonra arz üzerinde bulunan beşerin kâffesi ümmet-i Muhammed isti’dâdındadır. Nitekim sûre-i Sebe’de (Sebe, 34/2”Oku
  3. 3Yehova Şahitleri ile Mülâkât, s. 39“Terzi Baba: Evet, onu tasdik ediyoruz zâten, Kur’ân-ı Kerîm’de de Îsâ a.s’dan Allah’ın bir kelimesi olarak bahsediliyor. Ancak bu Îsevîyye kelimesidir yâni Îsev”Oku
  4. 4Kelime-i Îseviyye, Bölüm 150“Binâenaleyh Nasârâ’nın hulûle zâhib olan tâifesi, “İbnü Meryem” Meryem’in oğlu kavilleriyle, Allah’dan sûret-i nâsûtiyye-i beşeriyyeye tecâvüz ettiler; ve sûret”Oku
  5. 5Kelime-i Îseviyye, Bölüm 414“Ondan sonra kelime-i îseviyyeyi ve kelime-i muhammediyyeyi dedi. Ondan sonra İsevî kelimeyi ve Muhammedî kelimeyi söyledi. &10024; Ondan sonra İsevî kelimeyi ve”Oku
  6. 6Ankebût Sûresi, s. 135“Şöyleki, kendilerinde, bâtınlarında kemâle ermiş, “hakikat-i İseviyye” nin mânâsını alıp, cesedini orada bırakırlar, “mânâyı İseviyyet” in kulağına ( yeni doğan”Oku
  7. 7Kelime-i Îseviyye, Bölüm 290“---------------- Ya'nî bu Kelime-i İseviyye, vaktaki Hak Teâlâ için “Hattâ na‟leme ve ya‟leme” makamında, ya'nî makâm-ı imtihan ve ihtibârda kâim oldu, kulların”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.