TB. Kelime-i Yûsufiyye ile TB. Kelime-i Îseviyye eserleri Melekût kavramına nasıl farklı yaklaşır?

Kelime-i Îseviyye, Hz. İsa'nın Allah'ın bir kelimesi olarak nitelendirilmesini ifade eder¹. Bu kelime, İsevilik mertebesini anlatır ve Hz. İsa'nın varlığının bakirede meydana gelmesi gibi çeşitli yönleriyle makâm-ı imtihan ve ihtibârda kâim olduğu belirtilir². Allah Teâlâ'nın, Hz. İsa'ya nispet edilen ulûhiyyeti, ilm-i zâtı ve ezelîsiyle bildiği halde, bu nisbetin hak olup olmadığını ve vuku bulup bulmadığını Hz. İsa'dan sorduğu ifade edilir². Bu durum, Kelime-i Îseviyye'nin imtihan makamındaki konumunu gösterir.

Melekût ise, tasavvufta ruhânî varlıkların mertebesi olup, melâike âlemi ve ruhânî mertebe anlamına gelir. Hz. İbrahim'e göklerin ve yerin melekûtunun gösterilmesi (En'âm 75) melekûtun rü'yet edilebilirliğini ortaya koyar. Hz. Muhammed'in risaletinin Melekût âleminde de tasdik edildiği belirtilir³·⁴. Bu durum, Melekût âleminin ilahî hakikatlerin ve peygamberliklerin tasdik edildiği bir mertebe olduğunu gösterir. Kelime-i Îseviyye'nin makâm-ı imtihan ve ihtibârda kâim olması, onun Melekût âlemindeki ruhânî varlıkların ve ilahî hakikatlerin bir tezahürü olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir. Ancak kaynaklarda Kelime-i Yûsufiyye'ye dair bilgi bulunmadığından, bu iki kavram arasında doğrudan bir karşılaştırma yapmak mümkün değildir.