Yûnus Sûresi 100. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (أمن), kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Güven ve emniyet kökünden gelir. Ayetteki 'tü'mine' kelimesi, kişinin kalben ve dilen Allah'ın varlığını ve birliğini tasdik etmesi, O'na güvenmesi anlamındadır ve bu eylemin ancak Allah'ın izniyle gerçekleşebileceğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İman (أمن), Kur'an'da sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir teslimiyet ve güven eylemidir. 'Tü'mine' kelimesi, insanın Allah'a karşı duyduğu tam bir güveni ve O'nun emirlerine teslimiyetini ifade eder. Ayette, bu teslimiyetin ilahi bir lütuf ve izinle mümkün olduğu vurgulanır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): İzin (إذن), bir şeyin gerçekleşmesi için verilen ruhsattır. Ayetteki 'bi-izni' ifadesi, imanın Allah'ın takdiri ve iradesi dışında gerçekleşemeyeceğini, yani Allah'ın dilemesiyle mümkün olacağını mecazi olarak anlatır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İzin (إذن), bir şeyin vuku bulması için verilen müsaadedir. Ayetteki 'bi-izni' ifadesi, imanın sadece Allah'ın kudreti ve dilemesiyle meydana gelebileceğini, insanın kendi başına bu mertebeye ulaşamayacağını gösterir. Bu, ilahi iradenin mutlaklığını vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ce'ale (جعل), bir şeyi bir hale dönüştürmek veya bir şeye tahsis etmek anlamındadır. Ayetteki 'yec'alü' fiili, Allah'ın ricsi (azabı) aklını kullanmayanlara musallat etmesi, onlara özgü kılması anlamında kullanılmıştır. Bu, ilahi adaletin bir tecellisidir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Ce'ale (جعل), yaratma, tayin etme veya bir şeyi bir durumdan başka bir duruma geçirme manalarına gelir. Ayette 'yec'alü' fiili, Allah'ın ricsi (kötülüğü/azabı) aklını kullanmayanların üzerine koyması, onları bu duruma düşürmesi anlamındadır. Bu, onların akıllarını kullanmamalarının bir sonucu olarak ilahi bir hükmü ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rics (رجس), hem maddi pislik hem de manevi kirlilik, günah ve azap anlamlarına gelir. Ayetteki 'er-rics' kelimesi, aklını kullanmayanların maruz kalacağı kötü akıbeti, yani azabı veya manevi kirliliği ifade eder. Bu, onların akılsızlıklarının bir neticesidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Rics (رجس), her türlü kötü, çirkin ve pis şeyi kapsar. Şer'an haram olan şeyler için de kullanılır. Ayetteki 'er-rics' kelimesi, aklını kullanmayanlara isabet edecek olan ilahi azabı, cezayı veya onların içine düşecekleri manevi çöküntüyü ifade eder. Bu, onların akıllarını kullanmamalarının bir cezasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Akıl (عقل), bir şeyi bağlamak, tutmak ve idrak etmek anlamlarına gelir. 'Ya'kılûne' fiili, aklını kullanarak doğruyu yanlıştan ayırmak, düşünmek ve anlamak demektir. Ayette, aklını kullanmayanlar, yani Allah'ın ayetleri ve evrendeki deliller üzerinde tefekkür etmeyenler kastedilmektedir ki, bu durum onları azaba müstahak kılar.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Akıl (عقل), Kur'an'da sadece zihinsel bir yetenek değil, aynı zamanda doğruyu bulma, anlama ve ona göre hareket etme kapasitesidir. 'Lâ ya'kılûne' ifadesi, aklını doğru bir şekilde kullanmayan, düşünmeyen, idrak etmeyen ve bu nedenle hakikati göremeyen kimseleri tanımlar. Bu durum, onların ilahi azaba maruz kalmalarının temel sebebidir.