Yûnus Sûresi 12. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Yûnus 12Cüz 11 · Sayfa 209

Yûnus Sûresi 12. Âyet

يونس

Ve-iżâ messe-l-insâne-ddurru de'ânâ licenbihi ev kâ'iden ev kâ-imen felemmâ keşefnâ ‘anhu durrahu merra keen lem yed'unâ ilâ durrin messeh(u)(c) keżâlike zuyyine lilmusrifîne mâ kânû ya'melûn(e)

İnsana bir sıkıntı dokundu mu, gerek yan üstü yatarken, gerek otururken, gerekse ayakta iken (her halinde bu sıkıntıdan kurtulmak için) bize dua eder. Ama biz onun bu sıkıntısını ondan kaldırdık mı, sanki kendisine dokunan bir sıkıntı için bize hiç yalvarmamış gibi geçer gider. İşte o haddi aşanlara, yapmakta oldukları şeyler, böylece süslenmiş (hoş gösterilmiş)tir.

Yûnus Suresi 12. ayet, insanın zor durumlar karşısındaki acziyetini ve bu durumdan kurtulduğunda nankörlüğünü 'darlık', 'yalvarma' ve 'giderilme' gibi kavramlar üzerinden ele almaktadır. Ayet, insanın fıtratındaki bu zaafı ve israf edenlerin amellerinin kendilerine nasıl süslü gösterildiğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.

1ٱلضُّرُّd-r-r

Kök:ض ر ر—Ayette, insana isabet eden, sıkıntı, zorluk, hastalık veya herhangi bir musibet anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ضرر' (darar) kelimesinin asıl anlamının bir şeyin eksilmesi veya zayıflaması olduğunu belirtir. Ayetteki 'ضُرّ' ise, bedene veya nefse isabet eden her türlü sıkıntı ve musibeti ifade eder. İnsanın başına gelen bu durum, onu Allah'a yönelmeye sevk eden bir imtihan vesilesidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ضُرّ' kelimesini 'hastalık' veya 'sıkıntı' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, insanın fiziksel veya ruhsal olarak yaşadığı bir zorluğu, bir musibeti ifade eder ki bu durum onu Allah'a dua etmeye iter.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'darar' kavramının Kur'an'da genellikle 'hayır' (خير) kavramının zıttı olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ضُرّ', insanın arzu etmediği, ona acı veren, hayatını olumsuz etkileyen her türlü durumu kapsar ve bu durumun giderilmesi için Allah'a yönelişi tetikler.

2دَعَانَاd-'-v

Kök:د ع و—İnsanın zor durumda kalıp Allah'a yönelerek yardım dilemesi, yalvarması ve O'ndan medet ummasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'دعاء' (du'a) kelimesinin asıl anlamının bir şeyi kendine doğru çekmek veya çağırmak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'دَعَانَا' ise, kulun Allah'tan yardım talep etmesi, O'na yönelerek O'nu çağırması ve O'ndan sıkıntısının giderilmesini istemesi anlamındadır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'دعا' fiilinin 'çağırmak' ve 'istemek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'دَعَانَا', insanın çaresizlik anında Allah'a yönelerek O'ndan yardım ve kurtuluş dilemesini, O'na yalvarıp yakarmasını ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'دعاء' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, bu ayette ise özellikle 'istimdat' (yardım isteme) ve 'iltica' (sığınma) anlamlarını taşıdığını vurgular. İnsan, darlık anında tüm benliğiyle Allah'a yönelir ve O'ndan medet umar.

3كَشَفْنَاk-ş-f

Kök:ك ش ف—Allah'ın insandan sıkıntıyı, darlığı veya musibeti gidermesi, ortadan kaldırmasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'كشف' (keşf) kelimesinin bir şeyi örtüsünden ayırmak, açığa çıkarmak veya gidermek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'كَشَفْنَا', Allah'ın kulun üzerindeki sıkıntıyı, darlığı veya musibeti tamamen ortadan kaldırması, onu bu durumdan kurtarmasıdır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'كشف' fiilinin 'izale etmek', 'kaldırmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ', Allah'ın insandan o sıkıntıyı, o darlığı tamamen alıp götürmesi, onu rahatlatması demektir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'كشف' kelimesinin bir şeyin üzerindeki perdenin kaldırılmasıyla ortaya çıkması veya bir sıkıntının giderilmesiyle rahatlama anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanım, Allah'ın kudretiyle kulun üzerindeki musibeti tamamen kaldırmasını ifade eder.

4مَرَّm-r-r

Kök:م ر ر—İnsanın sıkıntısı giderildikten sonra, sanki hiç sıkıntı yaşamamış ve Allah'a hiç yalvarmamış gibi eski haline dönmesi, yüz çevirmesi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'مرور' (murûr) kelimesinin bir yerden geçip gitmek, bir halden başka bir hale geçmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'مَرَّ', insanın sıkıntısı giderildikten sonra, sanki o sıkıntıyı hiç yaşamamış gibi, Allah'a olan yönelişini bırakıp eski gaflet haline dönmesini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'مرّ' fiilinin bu bağlamda 'yüz çevirmek', 'aldırmamak' ve 'geçip gitmek' anlamlarını taşıdığını açıklar. İnsan, sıkıntısı geçince, sanki o sıkıntı hiç olmamış gibi, Allah'a olan minnet ve şükran duygusunu unutarak eski yaşantısına döner.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'مَرَّ' kelimesini 'yoluna devam etti', 'geçip gitti' olarak yorumlar. Ayetteki mecazi anlamı ise, insanın sıkıntısı giderildikten sonra, sanki o sıkıntı hiç olmamış gibi, Allah'a olan bağlılığını ve duasını terk ederek hayatına devam etmesidir.

5زُيِّنَz-y-n

Kök:ز ي ن—İsraf edenlerin kötü amellerinin kendilerine güzel gösterilmesi, cazip kılınması.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'زينة' (zînet) kelimesinin bir şeyi güzelleştirmek, süslemek anlamında olduğunu belirtir. Ayetteki 'زُيِّنَ' ise, israf edenlerin kötü amellerinin, şeytan veya nefisleri tarafından kendilerine hoş ve güzel gösterilmesi, böylece o amelleri yapmaya devam etmelerini ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'زين' fiilinin 'güzelleştirmek', 'süslemek' ve 'cazip kılmak' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'زُيِّنَ', israf edenlerin yaptıkları kötü işlerin, kendilerine doğru ve güzel gibi gösterilmesiyle, hakikatten uzaklaşmalarını ve sapkınlıklarını sürdürmelerini ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zeyn' kavramının Kur'an'da genellikle dışsal bir güzelliği veya çekiciliği ifade ettiğini belirtir. Ancak bu ayetteki 'زُيِّنَ', kötü amellerin içsel olarak, yani kişinin kendi nefsinde veya şeytanın vesvesesiyle güzel algılanmasını, böylece kişinin yanılgı içinde kalmasını vurgular.

6لِلْمُسْرِفِينَs-r-f

Kök:س ر ف—Haddi aşan, ölçüsüz davranan, Allah'ın nimetlerini veya emirlerini israf eden kimseler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'سرف' (israf) kelimesinin haddi aşmak, ölçüyü kaçırmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لِلْمُسْرِفِينَ', Allah'ın nimetlerini gereksiz yere harcayan, O'nun emirlerine uymakta aşırıya kaçan veya O'na karşı nankörlükte haddi aşan kimseleri ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'مسرف' kelimesini 'haddi aşan', 'günah işleyen' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın kendilerine verdiği nimetleri ve sıkıntıdan kurtulma lütfunu unutup nankörlük eden, böylece günah işlemekte aşırıya giden kimseleri kasteder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'إسراف'ın 'orta yolu terk etmek' ve 'haddi aşmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'لِلْمُسْرِفِينَ', Allah'a karşı görevlerinde, nimetleri kullanmada ve genel olarak hayatlarında ölçüyü kaçıran, aşırıya giden, böylece kendilerine zulmeden kimseleri ifade eder.

Yûnus Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Ve-izâ messe-l-insâne-ddurru de’ânâ licenbihi ev kâ’iden ev kâ-imen felemmâ keşefnâ anhu durrahu merra keen lem yed’unâ ilâ durrin messeh(u) kezâlike zuyyine lilmusrifîne mâ kânû ya’melûn(e)” İnsana bir sıkıntı dokundu mu, gerek yan üstü yatarken, gerek otururken, gerekse ayakta iken (her hâlinde bu sıkıntıdan kurtulmak için) bize dua eder. Ama biz onun bu sıkıntısını ondan kaldırdık mı, sanki kendisine dokunan bir sıkıntı için bize hiç yalvarmamış gibi geçer gider. İşte o haddi aşanlara, yapmakta oldukları şeyler, böylece süslenmiş (hoş gösterilmiş)tir. (10/12)

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Cem'o ve Fark'o Kelime-i Hûdiyye