Yûnus Sûresi 34. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şirk (شِرْك), iki veya daha fazla şeyin bir araya gelmesi, ortak olması anlamına gelir. Ayetteki 'şürekâ' (شُرَكَاء), Allah'ın yaratma ve yeniden yaratma kudretinde O'na ortak koşulan, O'nunla birlikte ilahlık vasfı atfedilen varlıkları ifade eder. Bu, tevhidin zıddıdır ve Allah'ın eşsizliğini reddetmektir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Şirk, Allah'ın zatında, sıfatlarında veya fiillerinde O'na ortak koşmaktır. Ayetteki 'şürekâ' kavramı, müşriklerin Allah'ın yaratma ve yeniden yaratma fiillerinde aciz olan varlıklara ortaklık atfetmelerini eleştirir, bu varlıkların gerçekte hiçbir güce sahip olmadığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Bed' (بدء), bir şeyin başlangıcıdır. 'Yebdeü'l-halk' (يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ), yaratılışı ilk defa başlatmak, yoktan var etmek demektir. Ayette, bu fiilin sadece Allah'a ait olduğu vurgulanarak, ortak koşulan varlıkların böyle bir güce sahip olmadığına dikkat çekilir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Bed' (بدء), bir şeyi ilk defa ortaya çıkarmaktır. Ayetteki 'yebdeü'l-halk' ifadesi, Allah'ın yaratma fiilinin benzersizliğini ve başlangıcını O'nun yaptığını gösterir. Bu, müşriklerin ortaklarının yaratma gücünden yoksun olduğunu kanıtlar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Bed' (بدء), bir işe başlamak ve onu ilk defa ortaya koymaktır. 'Yebdeü'l-halk' (يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ), yaratılışı ilk kez başlatanın Allah olduğunu ifade eder. Bu, Allah'ın mutlak yaratıcı kudretini ve eşsizliğini ortaya koyar, ortak koşulanların bu fiilde hiçbir payı olmadığını gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İade (إعادة), bir şeyi tekrar döndürmek, eski haline getirmektir. Ayetteki 'yü'îdühû' (يُعِيدُهُۥ), Allah'ın yarattığı varlıkları ölümden sonra tekrar diriltme, yeniden var etme gücünü ifade eder. Bu, ilk yaratma kadar önemli bir kudret göstergesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Avd (عود), bir şeyin tekrar dönmesi veya döndürülmesi anlamına gelir. 'Yü'îdühû' (يُعِيدُهُۥ), Allah'ın yaratılışı ilk kez başlattığı gibi, onu tekrar diriltme ve eski haline döndürme kudretine sahip olduğunu belirtir. Bu, ahiret inancının temelini oluşturan bir fiildir ve müşriklerin ortaklarının bu güce sahip olmadığını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'iade' (إعادة) kavramı, genellikle 'bed'' (بدء) kavramıyla birlikte kullanılır ve Allah'ın hem ilk yaratıcı hem de yeniden yaratıcı olduğunu vurgular. Bu ayette 'yü'îdühû', ölümden sonraki dirilişi ve kıyameti ifade eder. Allah'ın bu iki fiildeki mutlak kudreti, O'nun tek ilah olduğunun kanıtıdır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İfk (إفك), bir şeyi tersine çevirmek, haktan saptırmak demektir. 'Tü'fekûn' (تُؤْفَكُونَ), nasıl da haktan saptırılıyorsunuz, doğru yoldan çevriliyorsunuz anlamına gelir. Ayette, Allah'ın yaratma ve yeniden yaratma kudretine rağmen müşriklerin hala ortak koşmaya devam etmeleri, onların akıllarının nasıl saptırıldığını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İfk (إفك), bir şeyi aslından çevirmek, yalan ve iftira atmaktır. 'Tü'fekûn' (تُؤْفَكُونَ), hakikatten nasıl da saptırıldığınızı, doğru yoldan nasıl da çevrildiğinizi ifade eder. Bu, müşriklerin apaçık delillere rağmen tevhidden yüz çevirmelerinin şaşkınlığını ve kınanmasını içerir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): İfk (إفك) kelimesi, Kur'an'da genellikle gerçeği çarpıtma, yalan uydurma ve haktan sapma anlamlarında kullanılır. 'Tü'fekûn' (تُؤْفَكُونَ) ifadesi, Allah'ın yaratma ve yeniden yaratma gücünün açık delillerine rağmen, insanların nasıl olup da bu hakikatten yüz çevirip batıla yöneldiklerini, akıllarının nasıl saptırıldığını vurgular.