Yûnus Sûresi 39. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kezzabe (كَذَّبَ) fiili, bir sözün veya haberin gerçeğe aykırı olduğunu iddia etmek, yalan söylemek veya yalanlamak anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, inkarcıların, mahiyetini tam olarak kavrayamadıkları ilahi hakikatleri reddetmeleri ve yalanlamalarıdır. Bu, sadece bir sözü yalanlamak değil, aynı zamanda bir inancı veya gerçeği inkar etme boyutunu da içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kezzebu (كَذَّبُوا۟) burada, 'inkar ettiler' veya 'yalan saydılar' anlamındadır. Kur'an'da bu fiil, genellikle peygamberlerin getirdiği mesajları veya Allah'ın ayetlerini reddetme bağlamında kullanılır. Ayetteki 'ilmini kuşatamadıkları şeyi yalanladılar' ifadesi, onların bilgisizlikten kaynaklanan bir inkar içinde olduklarını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kezzabe (كَذَّبَ) kavramı, Kur'an'da 'küfür' kavramıyla yakından ilişkilidir. Bir şeyi yalanlamak, sadece o şeyin doğruluğunu reddetmek değil, aynı zamanda ona karşı bir tavır almak ve onu inkar etmek anlamına gelir. Bu ayette, ilahi bilginin ve gelecekteki tevilin yalanlanması, inkarcıların hakikate karşı takındıkları olumsuz tavrı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İhâte (إحاطة) kelimesi, bir şeyi çepeçevre kuşatmak, tam olarak kavramak ve bilgisiyle ihata etmek anlamına gelir. Ayetteki 'لم يحيطوا بعلمه' (ilmini kuşatmadılar) ifadesi, inkarcıların yalanladıkları şeyin mahiyetini, kapsamını ve derinliğini tam olarak idrak edemediklerini, bilgisizlikten kaynaklanan bir inkar içinde olduklarını vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İhâte (إحاطة), bir şeyin her yönünü bilmek, onu tam olarak kavramak demektir. Ayetteki bağlamda, inkarcıların yalanladıkları şeyin ilahi bir bilgi olduğunu ve bu bilginin tüm boyutlarını kavrayacak kapasitede olmadıklarını belirtir. Bu, onların yalanlamalarının temelsiz olduğunu gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): İhâte (إحاطة) fiili, Kur'an'da genellikle Allah'ın ilminin her şeyi kuşatması bağlamında kullanılırken, bu ayette insanların sınırlı bilgisini ifade etmek için kullanılmıştır. İnsanların, ilahi hakikatlerin tüm yönlerini idrak edememeleri, onların bu hakikatleri yalanlamalarına yol açan bir etken olarak sunulmuştur.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Te'vil (تأويل), bir sözün veya olayın nihai sonucuna, yorumuna veya gerçekleşeceği zamana işaret eder. Ayetteki 'ولما يأتهم تأويله' (henüz yorumu kendilerine gelmemişken) ifadesi, inkarcıların yalanladıkları şeyin gelecekteki gerçekleşmesini veya nihai anlamını henüz görmediklerini, dolayısıyla aceleci bir inkar içinde olduklarını belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Te'vil (تأويل), bir şeyin aslına, başlangıcına veya nihai sonucuna döndürmek anlamına gelir. Kur'an'da hem rüyaların yorumu hem de ilahi vaatlerin gerçekleşmesi anlamında kullanılır. Bu ayette, yalanlanan şeyin gelecekteki akıbeti, vaat edilen azabın veya kıyamet alametlerinin gerçekleşmesi kastedilmiş olabilir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Te'vil (تأويل), bir lafzı, muhtemel anlamlarından birine hamletmektir. Ancak Kur'an'da bazen 'gerçekleşme' veya 'sonuç' anlamında da kullanılır. Yûnus 39'daki 'tâvîluhu' ifadesi, yalanlanan şeyin (örneğin kıyamet, azap gibi) henüz fiilen gerçekleşmemiş olması durumunu anlatır. İnkarcılar, gerçekleşmesini görmedikleri için yalanlamışlardır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zulm (ظلم), bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak, haksızlık etmek anlamına gelir. Kur'an'da hem Allah'a karşı işlenen günahlar (şirk gibi) hem de insanlara karşı yapılan haksızlıklar için kullanılır. Ayetteki 'zalimler', ilahi hakikatleri yalanlayarak ve ilmini kuşatamadıkları şeyleri inkar ederek kendilerine ve başkalarına zulmedenlerdir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Zulm (ظلم), karanlık anlamına gelen 'zulmet' kökünden gelir ve bir şeyi olması gereken yerden saptırmak, karanlığa düşürmek demektir. Ayetteki 'zalimler', hakikati yalanlayarak kendilerini ve başkalarını sapıklığa sürükleyen, böylece ilahi adaletin dışına çıkan kimselerdir. Onların akıbeti, bu zulümlerinin bir sonucudur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Zulm (ظلم) kavramı, Kur'an'da 'adalet' kavramının zıttıdır. Adalet, her şeyi yerli yerine koymak iken, zulm her şeyi yerinden saptırmaktır. Bu ayetteki zalimler, ilahi mesajı ve onun tevilini yalanlayarak, hakikati yerinden saptırmış, böylece kendilerine ve topluma karşı büyük bir haksızlık işlemişlerdir. Onların sonu, bu zulümlerinin kaçınılmaz sonucudur.