Yûnus 41Cüz 11 · Sayfa 213

Yûnus Sûresi 41. Âyet

يونس

Ve-in keżżebûke fekul lî ‘amelî velekum ‘amelukum(s) entum berî-ûne mimmâ a'melu veenâ berî-un mimmâ ta'melûn(e)

Eğer onlar seni yalanlarlarsa, de ki: "Benim işim bana aittir; sizin işiniz de size. Siz benim yaptığımdan uzaksınız; ben de sizin yapmakta olduğunuz şeylerden uzağım (sorumlu değilim)."

Yûnus Suresi 41. ayet, peygamberin tebliğ karşısında yalanlanması durumunda takınması gereken tavrı ve sorumlulukların ayrımını dilbilimsel olarak ortaya koyar. Ayet, 'yalanlama', 'amel' ve 'berî olma' kavramları üzerinden inanç ve eylem özgürlüğünü vurgular.

1كَذَّبُوكَk-z-b

Kök:كذب—Peygamberi yalanlamak, onun getirdiği mesajı ve doğruluğunu inkâr etmek.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): K-z-b kökü, bir şeyin hakikatine aykırı söz söylemek veya bir şeyi gerçek dışı göstermek anlamına gelir. Ayetteki 'kezzebûke' (yalanladılar seni) ifadesi, peygamberin tebliğ ettiği vahyin ve onun peygamberliğinin inkâr edilmesi, doğruluğunun reddedilmesi anlamındadır. Bu, sadece sözlü bir yalanlama değil, aynı zamanda fiili bir reddedişi de içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kezzebe fiili, Kur'an'da 'yalanlamak' anlamının yanı sıra 'inkâr etmek' ve 'tekzip etmek' manalarında da kullanılır. Burada peygamberin getirdiği ayetlerin ve risaletin yalanlanması, yani kabul edilmemesi ve reddedilmesi kastedilmektedir. Bu, muhatapların peygamberin sözlerini doğru bulmadıklarını ifade etmeleridir.

2عَمَلِىa-m-l

Kök:عمل—Kişinin kendi iradesiyle yaptığı iş, eylem veya ibadet.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Amel, kasıtlı olarak yapılan her türlü fiil için kullanılır. Ayetteki 'amelî' (benim amelim) ve 'amelüküm' (sizin ameliniz) ifadeleri, her bireyin kendi inanç ve tercihlerine göre ortaya koyduğu eylemleri, ibadetleri ve yaşam tarzını ifade eder. Bu, sorumluluğun şahsiliğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Amel, ilim ve irade ile yapılan fiildir. Bu ayette 'amelî' ve 'amelüküm' ile kastedilen, peygamberin tebliğ görevi ve müminlerin iman edip salih ameller işlemesi ile inkârcıların inkâr ve şirk üzere yaptıkları eylemlerdir. Herkes kendi yaptığının karşılığını görecektir ilkesini pekiştirir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'amel' kavramı, sadece fiziksel eylemleri değil, aynı zamanda niyetleri ve inançları da kapsayan geniş bir anlam alanına sahiptir. Bu ayette 'amel', kişinin dünya hayatındaki tüm davranışlarını, inançlarını ve bu inançların tezahürü olan fiillerini ifade eder. 'Benim amelim bana, sizin ameliniz size' ifadesi, her bireyin kendi inanç ve eylemlerinden sorumlu olduğunu vurgular.

3بَرِيٓءُونَb-r-'-

Kök:برأ—Bir şeyden uzak, sorumlu olmayan, ilişiği kesilmiş.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Berî olmak, bir şeyden uzaklaşmak, ondan ilişiğini kesmek ve sorumluluğundan kurtulmak demektir. Ayetteki 'berîûn' (sorumlu değilsiniz) ve 'berî' (sorumlu değilim) ifadeleri, peygamberin ve inkârcıların birbirlerinin amellerinden dolayı sorumlu tutulmayacaklarını, her birinin kendi eylemlerinin sonuçlarına katlanacağını belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Berâet, bir şeyden ayrılmak, uzaklaşmak ve ondan temizlenmek anlamına gelir. Bu ayetteki kullanımı, inanç ve amel farklılığından dolayı tarafların birbirlerinin yaptıklarından dolayı mesuliyet taşımadığını, her birinin kendi yolunu seçtiğini ve bunun sonuçlarına katlanacağını ifade eder. Bu, sorumluluğun bireyselliğini ve başkasının günahından sorumlu olmama ilkesini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Berâet kavramı, Kur'an'da genellikle bir sorumluluktan, bir suçtan veya bir ilişkiden uzaklaşma, arınma anlamında kullanılır. Yûnus 41'deki 'berîûn' ve 'berî' kelimeleri, peygamberin ve muhataplarının birbirlerinin inanç ve amellerinden dolayı hukuki veya ahlaki bir yükümlülük taşımadıklarını, her birinin kendi seçimlerinin sonuçlarına katlanacağını açıkça ifade eder.

Yûnus Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Ve-in kezzebûke fekul lî amelî velekum amelukum(s) entum berî-ûne mimmâ a’melu veenâ berî-un mimmâ ta’melûn(e)” Eğer onlar seni yalanlarlarsa, de ki: “Benim işim bana aittir; sizin işiniz de size. Siz benim yaptığımdan uzaksınız; ben de sizin yapmakta olduğunuz şeylerden uzağım (sorumlu değilim).” (10/41)

Âyette görüldüğü gibi artık yalancılara müdahane edilmemesi ve onlardan uzaklaşılması istenmektedir. Haliyle hayal ve hakikat birbirinden uzaktır.

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Kelime-i Hûdiyye