Vecâû ebâhum ‘işâen yebkûn(e)
(Yusuf'u kuyuya bırakıp) akşamleyin ağlayarak babalarına geldiler.
Ve yatsı vakti, ağlayarak babalarına geldiler.
Yûsuf Suresi'nin 16. ayeti, kardeşlerin babalarına akşam vakti ağlayarak gelmelerini ve Yusuf'un akıbeti hakkında yalan söylemelerini anlatır. Ayet, 'gelmek', 'baba', 'akşam' ve 'ağlamak' gibi temel kavramlar üzerinden olayın dramatik başlangıcını ve aldatma temasını işler.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): C-y-'- kökü, bir şeyin bir yere intikal etmesi, varması anlamındadır. Ayetteki 'جَاءُوا' (geldiler) ifadesi, Yusuf'un kardeşlerinin babalarına, planladıkları yalanı söylemek üzere belirli bir zamanda ve durumda ulaşmalarını belirtir. Bu geliş, sıradan bir geliş değil, bir olayın başlangıcını işaret eden kasıtlı bir geliştir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): C-y-'- fiili, Kur'an'da genellikle bir haberin, bir olayın veya bir kişinin gelişini ifade eder. Burada kardeşlerin 'gelmeleri', babalarına bir haber getirme ve bir durumu açıklama maksadıyla gerçekleşmiştir. Bu geliş, sonrasında anlatılacak olan yalanın zeminini hazırlar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): E-b-v kökü, 'baba' anlamında kullanılır ve hem biyolojik babayı hem de manevi babayı veya bir şeyin kaynağını ifade edebilir. Ayetteki 'أَبَاهُمْ' (babalarına) ifadesi, kardeşlerin doğrudan kendi babaları Hz. Yakup'a yöneldiğini gösterir. Bu, aile içi bir dramın ve aldatmanın merkezindeki figürü işaret eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): E-b-v kelimesi, 'baba' anlamının yanı sıra, bir şeyin aslı, menşei veya ilk sebebi için de kullanılır. Ayetteki bağlamda, kardeşlerin 'babalarına' gelmeleri, ailenin reisi ve otorite figürü olan Yakup'a hesap verme veya onu ikna etme çabalarını vurgular. Bu, aile bağlarının ve hiyerarşisinin önemini gösterir.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): '-ş-v kökü, 'akşam' veya 'gecenin başlangıcı' anlamındadır. 'عِشَاءً' (akşam vakti) ifadesi, kardeşlerin babalarına geldikleri zamanı belirtir. Bu zaman seçimi, olayın dramatik etkisini artırır; genellikle akşam, dinlenme ve aile birleşme zamanıdır, ancak burada bir yalanın ve üzüntünün başlangıcıdır.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): '-ş-v kelimesi, güneşin batışından sonraki karanlık vaktini ifade eder. Ayetteki 'عِشَاءً' kullanımı, kardeşlerin babalarına karanlık çöktükten sonra gelmelerini vurgular. Bu, hem fiziksel bir karanlığı hem de getirdikleri haberin ve yalanın manevi karanlığını sembolize edebilir, olayın gizemli ve üzücü atmosferini pekiştirir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): B-k-y kökü, 'gözyaşı dökmek, ağlamak' anlamındadır. Ayetteki 'يَبْكُونَ' (ağlayarak) ifadesi, kardeşlerin babalarına gelirken sergiledikleri durumu anlatır. Bu ağlama, gerçek bir üzüntüden ziyade, babalarını inandırmak için başvurdukları bir aldatma ve rol yapma eylemidir. Bu, onların niyetlerinin kötü olduğunu gösterir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'ağlamak' (b-k-y) fiili, bazen samimi bir pişmanlık veya korku ifadesi olarak kullanılırken, bazen de bu ayette olduğu gibi aldatma ve ikna aracı olarak karşımıza çıkar. Kardeşlerin 'ağlaması', babalarını Yusuf'un başına gelenler konusunda ikna etmek ve kendi suçlarını örtbas etmek için kullandıkları bir taktiktir. Bu, kavramın ahlaki boyutunu vurgular.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): B-k-y fiili, Kur'an'da farklı bağlamlarda farklı anlamlar kazanır. Bu ayetteki 'يَبْكُونَ' fiili, kardeşlerin babalarını kandırmak amacıyla sergiledikleri sahte bir ağlamayı ifade eder. Bu, kelimenin sadece fiziksel bir eylemi değil, aynı zamanda bir niyet ve stratejiyi de barındırdığını gösterir. Ağlama eylemi, burada bir manipülasyon aracı olarak kullanılmıştır.
Yûsuf Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
12/16. “Ve babalarına akşam vakti ağlayarak geldiler.” Bu işi yaptıktan sonra, yani Yûsuf (a.s.) ı kuyuya attıktan sonra, akşam üzeri babalarının yanına ağlayarak döndüler.