Yûsuf Sûresi 17. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sebaka' fiilini bir şeyde öne geçmek, diğerlerini geride bırakmak olarak tanımlar. Ayetteki 'nestebiku' (نَسْتَبِقُ) formu, karşılıklı olarak yarışma, birbirini geçme çabasını ifade eder ve kardeşlerin Yusuf'u yalnız bırakma bahanesi olarak sunulmuştur.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'sebaka'yı bir hedefe ulaşmada veya bir işi yapmada başkalarından önce davranmak olarak açıklar. Ayetteki kullanım, kardeşlerin Yusuf'u bırakıp bir oyuna daldıklarını iddia etmeleriyle, olayın gerçek nedenini gizleme amacına hizmet eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'metâ'' kelimesini insanın faydalandığı, yararlandığı her şey olarak açıklar. Ayetteki 'metâ'inâ' (eşyamız) ifadesi, kardeşlerin yolculuk esnasında yanlarında bulunan ve Yusuf'u başında bıraktıklarını iddia ettikleri kişisel eşyalarını kasteder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'metâ'' kelimesinin dünya malı ve geçimlik anlamlarına geldiğini belirtir. Bu bağlamda, kardeşlerin Yusuf'u 'eşyalarının yanında' bırakmaları, onu korumasız ve savunmasız bir durumda bıraktıklarını ima eden bir bahanedir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'metâ'' kavramının Kur'an'da genellikle geçici dünya nimetleri ve faydalanılan şeyler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'metâ'inâ' ifadesi, kardeşlerin Yusuf'u bırakma gerekçesi olarak sundukları, ancak aslında onu tehlikeye attıkları bir durumu anlatır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'zi'b' kelimesini bilinen yırtıcı hayvan olan kurt olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, kardeşlerin babalarına sundukları yalanın merkezinde yer alan, Yusuf'un ölümüne neden olduğu iddia edilen hayvandır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'zi'b' kelimesinin yırtıcı ve hilekar bir hayvan olduğunu belirtir. Kardeşlerin bu kelimeyi kullanması, hem Yusuf'un ölümünü açıklamak hem de kendi sorumluluklarını gizlemek için seçtikleri bir bahanedir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'îmân'ı kalben tasdik etmek ve güvenmek olarak açıklar. Ayetteki 'bimü'minin lenâ' (bize inanacak değilsin) ifadesi, kardeşlerin babalarının kendilerine güvenmeyeceğini, söylediklerini tasdik etmeyeceğini bildiklerini gösterir, bu da yalanlarının bir itirafıdır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'îmân'ın sadece tasdik değil, aynı zamanda güven ve emniyet duygusunu da içerdiğini belirtir. Kardeşlerin bu ifadeyi kullanması, babalarının kendilerine karşı duyduğu güvenin sarsıldığını ve söyledikleri yalanın farkında olduklarını ortaya koyar.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'sıdk' kelimesini sözde ve işte doğruluk olarak tanımlar. Ayetteki 'lev künnâ sâdikîn' (doğru söyleyenler olsak bile) ifadesi, kardeşlerin aslında doğruyu söylemediklerini, ancak babalarının kendilerine inanmayacağını bildikleri için bu ifadeyi kullandıklarını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'sıdk' kavramının Kur'an'da sadece sözün gerçeğe uygunluğu değil, aynı zamanda kişinin içsel dürüstlüğünü de ifade ettiğini belirtir. Kardeşlerin bu ifadeyi kullanması, kendi yalanlarının farkında olduklarını ve babalarının kendilerine karşı duyduğu şüpheyi pekiştirdiğini gösterir.