Yûsuf Sûresi 18. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'dem' (kan) kelimesinin canlıların damarlarında dolaşan sıvı olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, kardeşlerin Yusuf'u öldürdüklerine dair sahte bir delil olarak gömleğe bulaştırdıkları kanı ifade eder, bu da kelimenin maddi ve aldatıcı yönünü vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'dem' kelimesinin mecazi kullanımlarına da değinmekle birlikte, bu ayetteki 'bidemin' ifadesinin gerçek kan anlamına geldiğini, ancak bu kanın Yusuf'a ait olmadığını, dolayısıyla bir aldatma aracı olarak kullanıldığını ima eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kezib' kelimesinin 'sıdk' (doğruluk) kelimesinin zıttı olduğunu ve gerçeğe aykırı beyanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'bidemin kezib' ifadesi, getirilen kanın bir yalanın parçası olduğunu, yani Yusuf'un öldürüldüğü iddiasının asılsız olduğunu açıkça ortaya koyar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kezib'i, bir şeyin gerçekte olduğundan farklı gösterilmesi olarak tanımlar. Burada kanın 'kezib' olması, onun Yusuf'un kanı olmadığı, aksine bir aldatma aracı olarak kullanıldığı gerçeğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kezib' kavramının Kur'an'da sadece sözlü yalanı değil, aynı zamanda fiili aldatmayı ve gerçeği çarpıtmayı da kapsadığını belirtir. Yusuf'un kardeşlerinin kanlı gömleği getirmesi, fiili bir 'kezib' eylemi olarak, babalarını yanıltma amacını taşır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'tesvîl' kelimesini, nefsin bir şeyi süsleyip güzel göstermesi, böylece kişiyi o şeye meylettirmesi olarak açıklar. Ayetteki 'sevvelet lekum enfusukum emran' ifadesi, kardeşlerin nefislerinin onlara bu kötü planı cazip gösterdiğini, onları bu aldatmaya sürüklediğini belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'tesvîl'in, bir şeyi süsleyip güzelleştirerek başkasına sunmak veya kendi nefsine cazip kılmak olduğunu ifade eder. Bu ayette, kardeşlerin nefislerinin onlara Yusuf'a karşı yaptıkları kötülüğü meşru ve cazip gösterdiğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sabr'ı, nefsi hoşlanmadığı şeylerden alıkoymak olarak tanımlar. Ayetteki 'fe-sabrun cemîl' ifadesi, Yakup'un bu büyük musibet karşısında şikayet etmeden, isyan etmeden, güzel bir şekilde sabredeceğini, yani metanetini koruyacağını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'sabr'ın Kur'an'daki temel anlamının, zorluklar karşısında sebat göstermek ve Allah'a güvenmek olduğunu belirtir. Yakup'un 'sabrun cemîl' ifadesi, onun sadece dayanmakla kalmayıp, bu dayanışını Allah'a olan teslimiyet ve tevekkül ile süslediğini ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'sabr'ın Kur'an'da genellikle musibetler karşısında gösterilen direnç ve metanet anlamında kullanıldığını vurgular. Yakup'un bu ifadesi, evlat acısı gibi en büyük musibetlerden biri karşısında dahi Allah'a sığınarak sabretme kararlılığını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'avun' kökünden türeyen 'müste'ân' kelimesini, kendisinden yardım istenen, yardımına başvurulan olarak açıklar. Ayetteki 'vallahu'l-müste'ânu' ifadesi, Yakup'un bu zor durumda sadece Allah'tan yardım dileyeceğini, başka hiçbir güçten medet ummayacağını vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'isti'âne'nin, bir işte başkasından yardım talep etmek olduğunu belirtir. 'el-Müste'ân' ise, bu yardımın talep edildiği varlıktır. Yakup'un bu sözü, kardeşlerinin yalanlarına karşı ve yaşadığı acıya dayanmak için tek yardımcısının Allah olduğunu ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'avun' kökünün, birine destek olmak, yardım etmek anlamlarına geldiğini belirtir. 'el-Müste'ân' ise, bu desteğin ve yardımın kaynağıdır. Yakup'un bu ifadesi, Allah'ın her türlü zorlukta ve haksızlık karşısında müminlerin yegane yardımcısı olduğunu gösterir.