Yûsuf Sûresi 51. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Yûsuf 51Cüz 12 · Sayfa 241

Yûsuf Sûresi 51. Âyet

يوسف

Kâle mâ ḣatbukunne iż râvedtunne yûsufe ‘an nefsih(i)(c) kulne hâşe li(A)llâhi mâ ‘alimnâ ‘aleyhi min sû-/(in)(c) kâleti-mraetu-l'azîzi-l-âne hashasa-lhakku enâ râvedtuhu ‘an nefsihi ve-innehu lemine-ssâdikîn(e)

Kral, kadınlara, "Yusuf'tan murad almak istediğiniz zaman derdiniz ne idi?" dedi. Kadınlar, "Haşa! Allah için, biz onun bir kötülüğünü bilmiyoruz" dediler. Aziz'in karısı ise, "Şimdi gerçek ortaya çıktı. Ondan ben murad almak istedim. Şüphesiz Yusuf doğru söyleyenlerdendir" dedi.

Yusuf Suresi 51. ayet, Yusuf peygamberin masumiyetinin ortaya çıkışını ve Züleyha'nın itirafını konu almaktadır. Ayet, 'hatb', 'râvedtünne', 'hâşe', 'suû', 'hashasa' ve 'sâdikîn' gibi anahtar kavramlar üzerinden olayın psikolojik ve ahlaki boyutlarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.

1خَطْبُكُنَّh-t-b

Kök:خ ط ب—Burada, kadınların Yusuf'a karşı olan durumlarını, meselelerini veya başlarından geçen olayı ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hatb' kelimesini 'iş, durum, mesele' olarak açıklar. Ayetteki 'mâ hatbukunne' ifadesi, hükümdarın kadınlara 'sizin durumunuz, meseleniz neydi?' diye sorması anlamındadır, yani Yusuf'a karşı ne gibi bir eylemde bulunduklarını sorgulamaktadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hatb' kelimesinin 'önemli iş, büyük mesele' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Yusuf'a yönelik cinsel taciz girişimi gibi ciddi bir meseleyi ifade etmek için kullanılmıştır, bu da olayın vahametini vurgular.

2رَٰوَدتُّنَّr-v-d

Kök:ر و د—Yusuf'u baştan çıkarmaya, ona yaklaşmaya veya ondan bir şey elde etmeye çalıştığınız zamanı ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'râvede' fiilini 'bir şeyi istemek, elde etmeye çalışmak, baştan çıkarmak' olarak açıklar. Ayetteki 'râvedtünne Yûsuf'a an nefsihî' ifadesi, kadınların Yusuf'u kendi nefisleri için arzuladıklarını, onu baştan çıkarmaya çalıştıklarını mecazi bir anlatımla belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'revd' kökünden türeyen 'mürâvede'nin, bir şeyi elde etmek için yumuşaklıkla ve hile ile yaklaşmak olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, kadınların Yusuf'u cinsel ilişkiye zorlamak için gösterdikleri çabayı ve ısrarı ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'râvede' fiilinin genellikle bir kişiyi ahlaki olarak yanlış bir eyleme sürükleme çabasını ifade ettiğini belirtir. Yusuf kıssasındaki bu kullanım, kadınların Yusuf'u günaha teşvik etme girişimini vurgular.

3حَـٰشَh-v-ş

Kök:ح و ش—Allah'ı tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve O'nun şanına yakışmayan her türlü kötü fiilden uzak tutmak anlamında bir ünlemdir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'hâşe lillâh' ifadesinin 'Allah'ı tenzih ederiz, Allah korusun' anlamında kullanıldığını belirtir. Kadınların bu ifadeyi kullanması, Yusuf'un herhangi bir kötülük yapmadığını, aksine kendilerinin ona iftira attıklarını dolaylı olarak itiraf etmeleridir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hâşe' kelimesinin 'uzaklaştırmak, tenzih etmek' anlamlarına geldiğini ve 'hâşe lillâh' ifadesinin 'Allah'ı her türlü noksanlıktan uzak tutarız' manasına geldiğini açıklar. Ayette, Yusuf'un masumiyetini vurgulamak ve ona isnat edilen suçu reddetmek için kullanılmıştır.

4سُوٓءٍs-v-'-

Kök:س و أ—Kötülük, fenalık, çirkinlik veya ahlaki bir kusur anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sû'' kelimesinin 'kötülük, çirkinlik, zarar' gibi anlamlara geldiğini ve hem maddi hem de manevi kötülükleri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'mâ alimnâ aleyhi min sû'' ifadesi, kadınların Yusuf'tan herhangi bir ahlaki kusur veya kötü bir davranış görmediklerini açıkça ifade etmeleridir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'sû'' kelimesinin 'çirkin fiil, günah, zarar veren şey' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Yusuf'un iffetine ve ahlakına aykırı hiçbir davranışının olmadığına dair bir şahitlik olarak kullanılmıştır.

5حَصْحَصَh-s-s

Kök:ح ص ص—Gerçeğin ortaya çıkması, belirginleşmesi, şüphelerin ortadan kalkması anlamına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hashasa' fiilini 'hakikatın ortaya çıkması, belirginleşmesi' olarak açıklar. Vezirin karısının bu ifadeyi kullanması, daha önce gizli kalan gerçeğin artık açığa çıktığını ve Yusuf'un masumiyetinin kesinleştiğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hashasa' fiilinin 'bir şeyin netleşmesi, şüphelerden arınması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-âne hashasa'l-hakku' ifadesi, gerçeğin tüm çıplaklığıyla ortaya çıktığını ve artık inkar edilemez bir hale geldiğini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'hashasa' fiilinin 'bir şeyin sabit olması, kesinleşmesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Vezirin karısının itirafıyla birlikte, Yusuf'un masumiyeti ve kendisinin suçlu olduğu gerçeği kesinlik kazanmıştır.

6ٱلصَّـٰدِقِينَs-d-q

Kök:ص د ق—Doğru sözlü, dürüst, sözünde duran ve gerçeği söyleyen kişiler anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sıdk' kökünden türeyen 'sâdık' kelimesinin 'sözü fiiline uygun olan, doğru söyleyen' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'innahu le mine's-sâdikîn' ifadesi, Yusuf'un başından beri doğruyu söylediğini ve iftiraya uğradığını teyit eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'sıdk'ın 'sözün gerçeğe uygun olması' olduğunu ve 'sâdık'ın da bu niteliği taşıyan kişi olduğunu açıklar. Vezirin karısının bu itirafı, Yusuf'un dürüstlüğünü ve masumiyetini tasdik etmesi açısından büyük önem taşır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'sıdk' kavramının sadece doğru sözlülüğü değil, aynı zamanda içsel dürüstlüğü, samimiyeti ve Allah'a karşı sadakati de ifade ettiğini belirtir. Yusuf'un 'sâdıkîn'den olması, onun hem sözünde hem de ahlakında kusursuz olduğunu gösterir.

Yûsuf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

12/51. “Hükümdar kadınlara -dedi ki:- Durumunuz ne idi?. O vakit ki, Yûsufun nefsinden muradınızı almak istemiş idiniz. Dediler ki: Hâşâ! Allah için biz onun aleyhinde bir kötülük bilmiş değiliz. Âziz'in karısı da dedi ki: Şimdi hak ortaya çıktı. Onun nefsinden ben murad almak istemiştim ve şüphe yok ki, o elbette doğrulardandır.

Eserin tamamını oku