İsrâ Sûresi 106. Âyet

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'faraknâhu' ifadesini 'cezz'anâhu' (parçalara ayırdık) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Kur'an'ın bir bütün halinde değil, ihtiyaçlara ve olaylara göre bölümler halinde indirildiğini, bunun da insanlara daha kolay anlaşılması ve ezberlenmesi için bir kolaylık olduğunu belirtir. Bu, Kur'an'ın tedrici nüzulünü ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fark' kelimesinin 'bir şeyi diğerinden ayırmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'faraknâhu' ifadesi, Kur'an'ın ayetlerinin ve surelerinin zaman içinde birbirinden ayrı olarak indirildiğini, böylece her bir bölümün kendi bağlamında derinlemesine anlaşılmasına imkan tanındığını vurgular. Bu, Kur'an'ın hikmetli indirilişini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'fark' kavramının, hak ile batılı ayırma, doğru ile yanlışı birbirinden ayırma anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Faraknâhu' ifadesi, Kur'an'ın sadece parça parça indirilmesini değil, aynı zamanda her bir parçasının insanlara hakikati açıklayarak onları batıldan ayırma işlevini de ima ettiğini öne sürer. Bu, Kur'an'ın yol gösterici niteliğini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kara'e' fiilinin sadece 'okumak' değil, aynı zamanda 'toplamak' ve 'bir araya getirmek' anlamlarına da geldiğini belirtir. Ayetteki 'litaqra'ahu' ifadesi, Hz. Peygamber'in Kur'an'ı insanlara hem lafzen okumasını hem de onun hükümlerini ve mesajlarını onlara aktararak bir araya getirmesini ifade eder. Bu, tebliğ görevini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kıraat' kelimesinin 'harfleri ve kelimeleri bir araya getirerek telaffuz etmek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'litaqra'ahu' ifadesi, Kur'an'ın sadece bireysel olarak okunması değil, aynı zamanda topluluk önünde okunarak insanlara ulaştırılması ve onların zihinlerinde yer etmesi amacını taşır. Bu, Kur'an'ın kamusal tebliğ yönünü belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kıraat'in sadece sesli okuma değil, aynı zamanda anlama ve idrak etme boyutunu da içerdiğini belirtir. 'Litaqra'ahu' ifadesi, Kur'an'ın insanlara sadece lafız olarak değil, aynı zamanda anlam ve mesaj olarak da ulaştırılması, onların üzerinde düşünmeleri ve hayatlarına tatbik etmeleri için okunması gerektiğini vurgular. Bu, Kur'an'ın anlaşılma ve yaşanma amacını ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'muksin' kelimesini 'tahammül' (dayanıklılık, sabır) ve 'te'ennî' (ağırdan alma, acele etmeme) olarak açıklar. Ayetteki 'alâ muksin' ifadesi, Kur'an'ın insanlara aceleyle değil, her bir ayet ve surenin üzerinde düşünülerek, sindirilerek ve yavaş yavaş okunması gerektiğini belirtir. Bu, Kur'an'ın derinlemesine anlaşılması için gerekli olan sabrı ve tefekkürü vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'meks' kelimesinin 'bir yerde durmak, beklemek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'alâ muksin' ifadesi, Kur'an'ın indirilişinin ve okunmasının bir süreç olduğunu, her bir bölümün üzerinde durularak, tefekkür edilerek ve sindirilerek anlaşılması gerektiğini belirtir. Bu, Kur'an'ın tedrici nüzulünün ve okunmasının hikmetini açıklar.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'muksin' kelimesinin 'sükûnet ve itminan ile' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'alâ muksin' ifadesi, Kur'an'ın insanlara telaşsız, sakin ve huzurlu bir şekilde okunması gerektiğini, böylece mesajın kalplere daha iyi nüfuz edeceğini vurgular. Bu, Kur'an'ın manevi etkisinin artırılması için gerekli olan okuma biçimini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nezzelnâhu' fiilinin 'inzel' (indirme) fiilinden türediğini ve 'tef'îl' babında gelerek 'tedricen indirme' anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki bu kullanım, Kur'an'ın bir kerede değil, zaman içinde, parça parça ve belirli bir düzen içinde indirildiğini vurgular. Bu, Kur'an'ın nüzul şeklinin önemini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'nüzul' kelimesinin 'yüksek bir yerden aşağıya inmek' anlamına geldiğini ve Kur'an bağlamında Allah katından insanlara vahyedilmesini ifade ettiğini belirtir. 'Nezzelnâhu' ifadesi, Kur'an'ın ilahi bir kaynaktan geldiğini ve Allah tarafından indirildiğini kesin bir dille ifade eder. Bu, Kur'an'ın kutsallığını ve ilahi menşeini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'tenzîl'in 'inzel'den daha özel bir anlam taşıdığını, 'inzel'in genel bir indirmeyi ifade ederken, 'tenzîl'in 'tedrici ve tekrarlı indirme' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'nezzelnâhu tenzîlen' ifadesi, Kur'an'ın sadece indirildiğini değil, aynı zamanda bu indirilişin belirli bir düzen, hikmet ve tekrarla gerçekleştiğini, bunun da mesajın pekişmesini sağladığını belirtir. Bu, Kur'an'ın tedrici nüzulünün hikmetini ve etkisini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'tenzîl' kelimesinin 'nüzul'den farklı olarak, bir şeyin parça parça ve aşamalı olarak indirilmesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'tenzîlen' masdarı, fiilin anlamını pekiştirerek, Kur'an'ın indirilişinin kesinliğini, gerçekliğini ve ilahi bir fiil olduğunu vurgular. Bu, Kur'an'ın ilahi kaynağının ve nüzul şeklinin önemini pekiştirir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'tenzîlen' masdarının 'tekîd' (pekiştirme) için geldiğini ve 'nezzelnâhu' fiilinin anlamını güçlendirdiğini belirtir. Bu ifade, Kur'an'ın indirilişinin sıradan bir olay olmadığını, aksine Allah tarafından gerçekleştirilen, hikmetli ve kesin bir fiil olduğunu vurgular. Bu, Kur'an'ın ilahi otoritesini ve nüzulünün önemini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'tenzîlen' gibi masdarların fiilin anlamını mutlaklaştırdığını ve eylemin tam ve eksiksiz bir şekilde gerçekleştiğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'tenzîlen' ifadesi, Kur'an'ın indirilişinin şüphe götürmez bir gerçek olduğunu, tam ve mükemmel bir şekilde vahyedildiğini, hiçbir eksiklik veya tahrifat içermediğini vurgular. Bu, Kur'an'ın korunmuşluğunu ve eksiksizliğini ifade eder.