İsrâ Sûresi 40. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

İsrâ 40Cüz 15 · Sayfa 286

İsrâ Sûresi 40. Âyet

الإسراء

Efeasfâkum rabbukum bilbenîne vetteḣaże mine-lmelâ-iketi inâśâ(en)(c) innekum letekûlûne kavlen ‘azîmâ(n)

Rabbiniz erkek çocukları size seçip ayırdı da kendisine meleklerden kız çocukları mı edindi? Gerçekten çok büyük bir söz söylüyorsunuz.

Bu ayet, müşriklerin Allah'a çocuk isnat etme ve melekleri dişi kabul etme inançlarını reddederken, bu iddiaların dilbilimsel olarak ne kadar büyük bir iftira olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, 'ayırmak/seçmek', 'edinmek' ve 'büyük söz söylemek' gibi kavramlar üzerinden bu inancın çelişkisini ve vahametini ortaya koyar.

1أَصْفَىٰكُمْs-f-v

Kök:ص ف و—Allah'ın bir şeyi birine özel kılması, seçip ayırması anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Safâ (صفا) kelimesi, bir şeyin kir ve bulanıklıktan arınması, halis ve katışıksız olması demektir. 'Asfâkum' (أصفاكم) ise, Allah'ın bir şeyi size halis kılması, diğerlerinden ayırıp size özgü kılması anlamındadır. Ayette, Allah'ın oğulları size özel kıldığı, seçtiği, diğerlerinden üstün tuttuğu bir lütuf olarak sunulmaktadır, bu da müşriklerin kendi tercihleriyle çelişen bir durumdur.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Asfâkum (أصفاكم) ifadesi, 'size seçti, size ayırdı' demektir. Sanki Allah, oğulları size tahsis etmiş, kızları ise kendisi için almıştır gibi bir anlam taşır ki bu, müşriklerin inancının saçmalığını ortaya koymak için kullanılan bir istifham-ı inkârîdir.

2ٱتَّخَذَe-h-z

Kök:أ خ ذ—Bir şeyi kendine edinmek, almak, benimsemek anlamında kullanılmıştır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İttehaze (اتخذ) fiili, bir şeyi kendine mal etmek, edinmek demektir. Ayette, Allah'ın melekleri kız olarak edindiği şeklindeki müşrik inancının batıllığını vurgulamak için kullanılmıştır. Bu, Allah'a yakışmayan bir isnattır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İttihâz (اتخاذ), bir şeyi kendi mülküne geçirme, kendine has kılma manasına gelir. Ayetteki 'vettehaze mine'l-melâiketi inâsen' (وَٱتَّخَذَ مِنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنَـٰثًا) ifadesi, müşriklerin Allah'a melekleri kız olarak isnat etmelerinin, O'nun yüce zatına yakışmayan bir 'edinme' biçimi olduğunu belirtir.

3إِنَـٰثًاe-n-s

Kök:أ ن ث—Dişi varlıklar, kızlar anlamında kullanılmıştır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Ünsâ (أنثا) kelimesi, dişilik vasfına sahip olan demektir. Ayette, müşriklerin melekleri dişi kabul etmeleri ve bu dişiliği Allah'a isnat etmeleri eleştirilmektedir. Bu, hem meleklerin cinsiyeti hakkında yanlış bir tasavvur hem de Allah'a çocuk isnat etme gibi büyük bir hatadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'inâs' (إناث) kavramı, genellikle erkek çocuklara tercih edilmeyen, değersiz görülen kız çocuklarını ifade etmek için kullanılır. Müşriklerin, kendileri için erkek çocukları tercih ederken, Allah'a kız çocukları (melekleri) isnat etmeleri, kendi değer yargılarıyla çelişen ve Allah'a karşı büyük bir saygısızlık içeren bir tutumdur.

4تَقُولُونَk-v-l

Kök:ق و ل—Söz söylemek, iddia etmek, ifade etmek anlamında kullanılmıştır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Kavl (قول), dil ile ifade edilen her türlü sözdür. Ayetteki 'letakûlûne' (لتقولون) ifadesi, müşriklerin bu iddialarını sadece bir söz olarak değil, aynı zamanda bir inanç ve iddia olarak ortaya koyduklarını belirtir. Bu sözün 'azîm' (büyük) olarak nitelendirilmesi, onun vahametini ve ciddiyetini gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Kavl (قول) kelimesi, Kur'an'da sadece konuşmayı değil, aynı zamanda bir görüşü, inancı veya iddiayı da ifade eder. Ayetteki 'takûlûne kavlen azîmâ' (تَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيمًا) ifadesi, müşriklerin Allah hakkında sarf ettikleri bu sözün, basit bir laf olmaktan öte, Allah'ın ulûhiyetine ve birliğine yönelik büyük bir iftira ve şirk olduğunu vurgular.

5عَظِيمًاa-z-m

Kök:ع ظ م—Büyük, yüce, önemli, aynı zamanda ağır ve vahim anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Azîm (عظيم), hem maddi hem de manevi büyüklüğü ifade eder. Ayetteki 'kavlen azîmâ' (قولًا عظيمًا) ifadesi, söylenen sözün sadece nicelik olarak büyük değil, aynı zamanda nitelik olarak da çok ağır, vahim ve Allah'ın şanına yakışmayan bir iftira olduğunu belirtir. Bu, Allah'a ortak koşma ve O'na çocuk isnat etme gibi en büyük günahlardan biridir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Azîm (عظيم) kelimesi, burada 'çok büyük bir yalan, çok ağır bir iftira' anlamındadır. Müşriklerin Allah hakkında söyledikleri bu söz, O'nun yüceliğine ve kemaline aykırı olduğu için 'azîm' olarak nitelendirilmiştir. Bu, sadece bir hata değil, aynı zamanda Allah'a karşı işlenmiş büyük bir cürümdür.

İsrâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(40) Efeasfaküm Rabbüküm bil beniyne vette-haze minel Melâiketi inasâ* inneküm letekulune kavlen azıyma;)

“Rabbiniz, size oğulları tahsis etti de, kendisi meleklerden dişiler mi edindi? Gerçekten siz çok büyük bir söz söylüyorsunuz.”

وَلَقَدْ صَرَفْنَا فِي هَذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا وَمَا

يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُورًا

(41-) Ve lekad sarrefna fiy hazel Kur'âni liyez-zekkeru* ve ma yeziydühüm illâ nüfura;)

“Biz, bu Kûr'ân'da akıllarını başlarına almaları için türlü şekillerde (ikaz ve ihtarı) açıkladık. Fakat bu açıklamalar ancak onların nefretini artırmıştır.”

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç