İsrâ Sûresi 73. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

İsrâ 73Cüz 15 · Sayfa 289

İsrâ Sûresi 73. Âyet

الإسراء

Ve-in kâdû leyeftinûneke ‘ani-lleżî evhaynâ ileyke litefteriye ‘aleynâ ġayrah(u)(s) ve-iżen letteḣażûke ḣalîlâ(n)

Onlar, sana vahyettiğimizden başkasını bize karşı uydurman için az kalsın seni ondan şaşırtacaklardı. (Eğer böyle yapabilselerdi) işte o zaman seni dost edinirlerdi.

İsrâ Suresi 73. ayet, peygamberin vahiyden saptırılma girişimini ve bunun sonuçlarını ele almaktadır. Ayet, 'fitne', 'iftira' ve 'dost edinme' gibi kavramlar üzerinden, vahyin korunmasının ve peygamberin risaletinin önemini vurgular.

1لَيَفْتِنُونَكَf-t-n

Kök:ف ت ن—Seni dinden saptırmak, imtihan etmek veya baştan çıkarmak için uğraşırlar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fitne' kelimesinin aslının altını ateşte eriterek saflığını anlamak olduğunu belirtir. Ayetteki 'leyeftinûneke' ifadesi, peygamberi vahiyden uzaklaştırarak bir tür imtihana tabi tutma, onu doğru yoldan saptırma ve baştan çıkarma çabası olarak açıklanır. Bu, peygamberin imanını ve vahye bağlılığını sınama girişimidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'fitne' kelimesinin burada 'saptırma' ve 'baştan çıkarma' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, müşriklerin peygamberi Allah'ın vahyettiği şeyden uzaklaştırma ve kendi heva ve heveslerine uygun bir şey söylemeye zorlama çabası olarak yorumlanır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu, ancak genellikle 'imtihan', 'sınama', 'baştan çıkarma' ve 'kaos' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'leyeftinûneke' ifadesi, peygamberi vahiyden uzaklaştırarak onu bir tür sınava tabi tutma ve doğru yoldan saptırma girişimi olarak ele alınır.

2أَوْحَيْنَاv-h-y

Kök:و ح ي—Sana gizlice ve hızlı bir şekilde bildirdiğimiz, ilham ettiğimiz şey.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'vahy' kelimesinin temel anlamının 'gizli ve hızlı bir şekilde bildirmek' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'evhaynâ' ifadesi, Allah'ın peygamberine Kur'an'ı ve şeriatı gizli ve süratli bir şekilde, beşer idrakinin ötesinde bir yolla bildirmesi anlamındadır. Bu, peygamberin risaletinin kaynağını ve ilahi niteliğini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'vahy'in Allah'tan gelen ilahi bildirim olduğunu ve peygamberlere özel bir iletişim şekli olduğunu belirtir. Ayetteki 'evhaynâ ileyke' ifadesi, Allah'ın doğrudan peygambere gönderdiği, değiştirilmesi veya tahrif edilmesi mümkün olmayan ilahi mesajı ifade eder.

3لِتَفْتَرِيَf-r-y

Kök:ف ر ي—Bize karşı yalan uydurman, iftira etmen için.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'iftira' kelimesinin aslının 'bir şeyi kesip biçmek, uydurmak' olduğunu ve genellikle yalan söz uydurmak için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'litefteriye' ifadesi, müşriklerin peygamberi, Allah'ın vahyettiği şeyin dışında, kendi heva ve heveslerine uygun, Allah adına yalan uydurmaya teşvik etme çabasını anlatır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'iftira'nın 'yalan söylemek' ve 'uydurmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, peygamberin Allah'a isnat ederek, aslında Allah'tan gelmeyen bir sözü söylemesi, yani Allah adına yalan uydurması kastedilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'iftira' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a veya peygamberlere karşı yalan isnat etme, uydurma anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'litefteriye' ifadesi, peygamberin vahiyden saparak, Allah'ın emri olmayan bir şeyi Allah'a nispet etme eylemini ifade eder ki bu, büyük bir günahtır.

4خَلِيلًاh-l-l

Kök:خ ل ل—Seni samimi bir dost, yakın bir arkadaş edinirlerdi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'halil' kelimesinin 'içine işleyen, nüfuz eden sevgi' anlamına geldiğini ve en samimi dostluk derecesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'halîlen' ifadesi, peygamberin vahiyden sapması durumunda müşriklerin ona duyacakları 'dostluk'un, aslında onunla aralarındaki engellerin kalkması ve onların heva ve heveslerine uygun hareket etmesi sonucu ortaya çıkacak samimiyetsiz bir yakınlık olduğunu ima eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'hullet'in 'içine işleyen sevgi' ve 'kalbin derinliklerine nüfuz eden dostluk' olduğunu açıklar. Ayetteki 'halîlen' kelimesi, peygamberin vahiyden taviz vermesi durumunda, müşriklerin onu kendilerine çok yakın, sırdaş ve samimi bir dost olarak kabul edeceklerini, ancak bu dostluğun ilahi rızaya aykırı bir temele dayanacağını gösterir.

İsrâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(73) (Ve in kâdu leyeftinuneke anilleziy evhaynâ ileyke li tefteriye aleynâ ğayrehu, ve izen lettehazuke haliyla;)

(Ey Muhammed!) “Az kalsın seni bile, sana vahyettiğimizden başkasını bize karşı iftira edesin diye, fitneye düşüreceklerdi ve o takdirde seni dost edineceklerdi.” İnkâr ehli ile imân ehlinin birleşmesi mümkün değildir. İnkâr ehli kendi nefsinden kaynaklanan değer

yargıları ile hayatını sürdürmekte, imân ehli ise Allah’tan gelen kanunlarla hayatını sürdürmektedir. Yani bir kısım hiç ortada bile olmayan nefsine güvenmekte diğer kısım ise çok sağlam bir duvara dayanmaktadır, bu ikisi birleşemez işte bu yüzden, bir tarafın kendi özelliğini terk etmesi gerekir ki, bunlarda da nefs ehli olması lâzımdır.

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç