İsrâ Sûresi 86. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

İsrâ 86Cüz 15 · Sayfa 290

İsrâ Sûresi 86. Âyet

الإسراء

Vele-in şi/nâ leneżhebenne billeżî evhaynâ ileyke śümme lâ tecidu leke bihi ‘aleynâ vekîlâ(n)

Andolsun, dileseydik biz sana vahyettiğimizi tamamen ortadan kaldırırdık; sonra bu konuda bize karşı kendine hiçbir yardımcı da bulamazdın.

İsrâ Suresi 86. ayet, Allah'ın vahyini geri alma kudretini ve bu durumda insanoğlunun acizliğini vurgulayan güçlü bir tehdit ve uyarı içermektedir. Ayet, vahyin ilahi bir lütuf olduğunu ve onun devamlılığının Allah'ın iradesine bağlı olduğunu dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.

1شِئْنَاş-y-e

Kök:ش ي أ—Allah'ın mutlak iradesini ve dilemesini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şey' (şey') kelimesi, bir şeyin varlığını veya olmasını dilemek anlamına gelir. Ayetteki 'şinâ' (dileseydik) ifadesi, Allah'ın her şeye gücü yeten ve dilediğini yapan mutlak iradesini gösterir. Bu, vahyin devamının Allah'ın dilemesine bağlı olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'meşîe' (dileme) kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın vahyi geri alma kudretinin, O'nun dilemesiyle gerçekleşebileceğini ve bu konuda hiçbir engelin olmadığını gösterir.

2لَنَذْهَبَنَّz-h-b

Kök:ذ ه ب—Vahyin tamamen ortadan kaldırılması, geri alınması ve yok edilmesi anlamını taşır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Zehebe (gitmek) fiili, bu bağlamda bir şeyi tamamen ortadan kaldırmak, yok etmek ve geri almak anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'lenazhebenne' (elbette götürürdük) ifadesi, Allah'ın vahyedileni tamamen ortadan kaldırma kudretini kesin bir dille ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zehebe bihî' (onu götürdü) ifadesinin mecazi olarak bir şeyi ortadan kaldırmak, yok etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, vahyin peygamberin hafızasından ve insanlığın bilgisinden tamamen silinmesi tehdidini içerir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'zehebe' fiilinin Kur'an'da farklı bağlamlarda 'gitmek, kaybolmak, ortadan kalkmak' gibi anlamlara geldiğini vurgular. Bu ayetteki kullanımı, vahyin ilahi bir lütuf olduğunu ve Allah dilediği takdirde bu lütfu geri alabileceğini, yani vahyin varlığını sona erdirebileceğini gösterir.

3أَوْحَيْنَاv-h-y

Kök:و ح ي—Allah'ın peygamberine gizli ve hızlı bir şekilde bildirdiği ilahi mesajı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vahy (vahy) kelimesi, gizli ve hızlı bir şekilde bildirmek anlamına gelir. Ayetteki 'evhaynâ' (vahyettiğimiz) ifadesi, Kur'an'ın ilahi kökenli, Allah tarafından peygambere özel bir yolla iletilmiş bir mesaj olduğunu belirtir. Bu, vahyin kutsallığını ve kaynağının yüceliğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, vahyin Allah'ın peygamberlerine özel bir iletişim yolu olduğunu ve bu yolla ilahi bilgilerin aktarıldığını açıklar. Ayetteki 'evhaynâ' ifadesi, Allah'ın bu özel iletişim mekanizmasıyla gönderdiği mesajın, O'nun iradesiyle geri alınabileceği tehdidini içerir.

4وَكِيلًاv-k-l

Kök:و ك ل—Allah'ın iradesine karşı durabilecek, O'nu engelleyebilecek veya O'nun adına iş görebilecek bir koruyucu veya yardımcı anlamına gelir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Vekil (vekil) kelimesi, bir işi kendisine havale edilen, güvenilen kişi anlamına gelir. Ayetteki 'vekîlen' (bir vekil) ifadesi, Allah'ın vahyini geri alması durumunda, hiç kimsenin bu ilahi iradeye karşı çıkamayacağını, O'nu engelleyemeyeceğini veya O'nun adına müdahale edemeyeceğini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, vekilin, kendisine güvenilen ve işleri yürütme yetkisi verilen kişi olduğunu belirtir. Bu ayetteki kullanım, Allah'ın mutlak kudreti karşısında, ne peygamberin ne de başka bir varlığın, vahyin geri alınmasını engelleyecek bir yetkiye sahip olmadığını, yani Allah'a karşı bir 'vekil' olamayacağını ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'vekil' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın sıfatı olarak 'her şeye vekil olan, her şeyi üstlenen' anlamında kullanıldığını, ancak bu ayetteki gibi olumsuz bağlamda kullanıldığında, Allah'ın iradesine karşı durabilecek bir gücün olmadığını ifade ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın mutlak egemenliğini ve vahyin O'nun mülkü olduğunu pekiştirir.

İsrâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(86) (Ve lein şi'na le nezhebenne billeziy evhayna ileyke sümme la tecidü leke Bihi aleyna vekiyla;)

“Yemin olsun ki, dilersek sana vahyettiğimizi ortadan kaldırırız; sonra bize karşı kendine bir vekil (koruyucu) bulamazsın.” Varlığında mevcut olan Hakikat-i İlâhiyye yi unutturur seni beşeriyetine döndürürdük ve eski ümmetler gibi madde âleminde yaşar dururdun, eğer Biz dileseydik. Dileseydik dediğine göre demek ki Cenâb-ı Hakkk’ın muradı geri almamak üzere bunları bize vermektir.

Eserin tamamını oku