İsrâ Sûresi 97. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hidayet, lügatte lütuf ve incelikle yol göstermektir. Allah'tan gelen hidayet, bazen doğru yola ulaştırmak, bazen de doğru yolu göstermek şeklinde olur. Ayetteki 'يَهْدِ' fiili, Allah'ın kulunu doğru yola ulaştırması ve ona başarı vermesi anlamındadır, bu da ilahi bir lütfu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hidayet, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanı doğru yola, yani İslam'a iletmesi anlamında kullanılır. Bu, sadece bir yol gösterme değil, aynı zamanda o yolda sabit kılma ve başarıya ulaştırma eylemidir. Ayetteki kullanım, Allah'ın mutlak iradesiyle gerçekleşen bir yönlendirmeyi ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Dalalet, yolunu kaybetmek, şaşırmak demektir. Kur'an'da Allah'a nispet edildiğinde, O'nun bir kimseyi doğru yoldan uzaklaştırması veya sapıklıkta bırakması anlamına gelir. Ayetteki 'يُضْلِلْ' fiili, Allah'ın iradesiyle gerçekleşen bir sapmayı ve bunun sonucunda kişinin doğru yolu bulamamasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Dalalet, doğru yoldan sapmaktır. Allah'ın 'idlal'i (saptırması), bazen kişiyi doğru yola iletmemesi, bazen de sapıklıkta bırakmasıdır. Bu ayetteki 'يُضْلِلْ' ifadesi, Allah'ın bir kimseyi hidayetten mahrum bırakması ve kendi seçimiyle sapıklığa düşenleri o halde bırakması anlamında kullanılmıştır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Haşr, bir topluluğu bir yerden başka bir yere toplamak ve sürmektir. Kıyamet günündeki haşr ise, Allah'ın ölüleri diriltip hesap için bir araya getirmesidir. Ayetteki 'نَحْشُرُهُمْ' fiili, Allah'ın kudretiyle gerçekleşecek olan bu büyük toplanmayı ve dirilişi vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Haşr, dağınık olanı bir araya getirmek ve toplamak demektir. Özellikle ahiret bağlamında kullanıldığında, Allah'ın tüm insanları hesap vermek üzere bir araya getirmesi anlamına gelir. Ayetteki 'نَحْشُرُهُمْ' ifadesi, Allah'ın kıyamet gününde insanları belirli bir amaç için bir araya getireceğini açıkça belirtir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Cehennem, ahiretteki azap yurdunun adıdır. Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler olmakla birlikte, Kur'an'da genellikle şiddetli azap ve ateşle ilişkilendirilir. Ayette 'مَّأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ' ifadesi, sapanların nihai varış yerinin cehennem olduğunu ve orada kalıcı bir azapla karşılaşacaklarını belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Cehennem, kafirler ve günahkarlar için hazırlanmış olan azap evidir. İsminin kökeni derinlik ve karanlık anlamına gelen 'cehennüm'den türemiş olabilir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın saptırdığı kimselerin ahiretteki kaçınılmaz cezasını ve ikametgahını net bir şekilde ortaya koyar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Saîr, tutuşmuş ve alevlenmiş ateştir. Kur'an'da genellikle cehennem ateşinin şiddetini ve yakıcılığını ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'زِدْنَـٰهُمْ سَعِيرًا' ifadesi, cehennem ateşinin sönmeye yüz tuttukça daha da şiddetleneceğini, azabın sürekli artırılacağını vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Saîr, alevlenmiş ve şiddetli ateştir. Cehennemin isimlerinden biri olarak da geçer. Bu ayetteki kullanımı, cehennemdeki azabın kesintisiz ve sürekli artan bir nitelikte olduğunu, azabın hafiflemesi yerine daha da şiddetleneceğini anlatır.