Kehf Sûresi 102. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hasibe' fiilini bir şeyi doğru veya yeterli zannetmek, hesap etmek olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, inkar edenlerin Allah'ı bırakıp kullarını dost edinmelerini kendileri için yeterli ve doğru bir davranış olarak görmeleri anlamını taşır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'hasibe' fiilinin burada 'zannetti mi?' veya 'yeterli gördü mü?' şeklinde bir istifham-ı inkârî (reddedici soru) ifade ettiğini belirtir. Bu, onların bu davranışının kesinlikle yeterli ve doğru olmadığını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da temel olarak Allah'ın nimetlerini veya hakikatini örtmek, nankörlük etmek ve Allah'a karşı gelmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kefarû' ise Allah'ın birliğini ve ulûhiyetini inkar edenleri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'küfr' kelimesinin asıl anlamının 'örtmek' olduğunu ve bu bağlamda Allah'ın varlığını, birliğini ve nimetlerini örtbas edenleri, yani inkar edenleri ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'ellezîne keferû' ifadesi, Allah'ı bırakıp başkalarını dost edinenlerin bu inkar halini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'abd' kelimesinin asıl anlamının 'boyun eğmek, itaat etmek' olduğunu ve 'ibâd'ın da Allah'a kulluk eden veya Allah'ın yarattığı varlıklar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ibâdî' ifadesi, Allah'ın kendi kullarını, yani peygamberleri, melekleri veya salih insanları kasteder ki, inkar edenler bunları Allah'a ortak koşmuşlardır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'abd' kelimesinin hem 'köle' hem de 'Allah'a kulluk eden' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'ibâdî' ise Allah'ın mülkiyetinde olan ve O'na kulluk etmesi gereken varlıkları ifade eder. İnkar edenlerin bu kulları Allah'ın yerine dost edinmeleri, şirkin temelini oluşturur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'velî' kavramının Kur'an'da 'yakın dost, koruyucu, yardımcı' anlamlarına geldiğini ve bu kavramın Allah ile insan arasındaki ilişkiyi de ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'evliyâe' ise inkar edenlerin Allah'ı bırakıp, O'nun kullarını kendilerine dost, koruyucu ve ilah edinmelerini ifade eder ki bu, şirkin açık bir göstergesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'velâye' kelimesinin 'yakınlık, dostluk, yardım' anlamlarına geldiğini ve 'evliyâ'nın da bu anlamda dostlar, yardımcılar olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımında, inkar edenlerin Allah'ın kullarını, Allah'a ait olan velayet makamına yükselterek onları dost ve koruyucu edinmeleri kınanmaktadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'cehennem' kelimesinin Arapça kökenli olmadığını, ancak Kur'an'da ahiretteki azap yurdunu ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayette, inkar edenlerin Allah'ı bırakıp kullarını dost edinmelerinin karşılığı olarak onlara hazırlanan nihai mekan olduğunu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'cehennem'in Kur'an'da genellikle inkar edenler, müşrikler ve günahkarlar için hazırlanan azap yurdu olarak geçtiğini ifade eder. Ayetteki 'a'tednâ cehenneme' ifadesi, bu azap yerinin inkar edenler için özel olarak hazırlandığını ve onların akıbeti olduğunu açıkça belirtir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nüzül' kelimesinin misafir için hazırlanan konaklama ve ikram yeri anlamına geldiğini belirtir. Ancak ayetteki bağlamda, bu kelimenin ironik bir şekilde, inkar edenler için cehennemin bir 'konak' olarak hazırlandığını, yani onların orada kalıcı olarak azap göreceklerini ifade ettiğini açıklar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nüzül' kelimesinin burada 'misafir ağırlama' anlamından mecazi olarak 'azap yeri' anlamına geldiğini ifade eder. Bu, inkar edenlerin cehennemde 'ağırlanacakları' yerin azap ve işkence olacağını kinayeli bir dille anlatır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'nüzül'ün misafir için hazırlanan ilk ikram veya konaklama yeri olduğunu belirtir. Ayetteki 'nüzülen' kelimesi, cehennemin inkar edenler için hazırlanmış bir 'karşılama' veya 'konaklama' yeri olduğunu, ancak bunun bir azap ve ceza konuğu olduğunu vurgular.