Kehf Sûresi 23. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kavl (قول), bir şeyin dilde ifade edilmesidir. Bu ayetteki nehiy sigası (تَقُولَنَّ), gelecekte yapılacak bir iş hakkında kesin bir ifade kullanmaktan men etmeyi, Allah'ın meşietini istisna etme gerekliliğini vurgular. Bu, sadece sözlü ifadeyi değil, aynı zamanda kalpteki niyeti ve kesin kararlılığı da kapsar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Buradaki 'kavl' (قول), bir şeyi kesin bir dille ifade etmek ve ona azmetmek anlamındadır. Ayet, geleceğe dair kesin hükümler vermekten sakındırarak, her işin Allah'ın dilemesine bağlı olduğunu hatırlatır. Nehiy, te'kid (şiddetli vurgu) ile gelerek bu yasağın önemini artırır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'kavl' (قول) kavramının Kur'an'daki kullanımının sadece 'söylemek'ten öte, bir inancı, bir kararı veya bir vaadi ifade etme anlamı taşıdığını belirtir. Bu ayetteki 'takaul' (تَقُولَنَّ), geleceğe dair kesin bir taahhütte bulunmanın, ilahi iradeyi göz ardı etmek anlamına gelebileceği uyarısını içerir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fiil (فعل), bir işi yapmaktır. 'Fâ'il' (فاعل) ise o işi yapan demektir. Ayetteki 'innî fâ'ilün zâlike' (إِنِّي فَاعِلٌ ذَٰلِكَ) ifadesi, kişinin gelecekte bir eylemi kesin olarak gerçekleştireceğine dair bir iddiayı dile getirir. Bu, Allah'ın iradesini dışarıda bırakarak kendi gücüne güvenme anlamı taşır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Fâ'il (فاعل) ismi fail kalıbında olup, fiili gerçekleştiren özneyi ifade eder. Bu ayette, kişinin gelecekteki bir eylemi kendi iradesiyle kesin olarak yapacağını iddia etmesi, ilahi takdire karşı bir tavır olarak ele alınır. Bu ifade, geleceğe dair kesin hüküm vermenin sakıncasını vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'fiil' (فعل) kavramının Kur'an'da hem insanın hem de Allah'ın eylemlerini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayetteki 'fâ'il' (فاعل) kelimesi, insanın kendi iradesiyle gelecekteki bir eylemi kesinleştirmesi bağlamında ele alınır ve bu durumun Allah'ın meşietiyle sınırlandırılması gerektiği vurgulanır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ğad (غد), içinde bulunulan günden sonraki gün demektir. Ayetteki 'ğaden' (غدًا) kelimesi, yakın gelecekteki bir zaman dilimini ifade eder. Bu, insanın geleceğe dair planlarının ve vaatlerinin belirsizliğini ve Allah'ın iradesine bağlılığını vurgulamak için kullanılmıştır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Ğad (غد), yarın anlamına gelir ve geleceğe yönelik bir zaman zarfıdır. Ayetteki kullanımı, insanın gelecekteki eylemleri üzerinde tam bir kontrol sahibi olmadığını, her şeyin Allah'ın dilemesine bağlı olduğunu hatırlatır. Bu, geleceğe dair kesin konuşmaktan sakınma emrinin zaman boyutunu oluşturur.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Ğad (غد), 'yarın' demektir ve geleceğin belirsizliğini ifade eden bir zaman zarfıdır. Bu ayette, 'yarın' kelimesi, insanın geleceğe dair kesin planlar yaparken Allah'ın iradesini göz ardı etmemesi gerektiğini vurgular. Zira yarın ne olacağı sadece Allah'ın ilminde olan bir durumdur.