Kehf Sûresi 42. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Kehf 42Cüz 15 · Sayfa 298

Kehf Sûresi 42. Âyet

الكهف

Ve uhîta bi-śemerihi fe-asbeha yukallibu keffeyhi ‘alâ mâ enfeka fîhâ ve hiye ḣâviyetun ‘alâ ‘urûşihâ veyekûlu yâ leytenî lem uşrik birabbî ehadâ(n)

Derken bütün serveti helak edildi. (Yıkılmış) çardakları üzerine çökmüş haldeki bağına yaptığı harcamalar karşısında ellerini oğuşturuyor ve şöyle diyordu: "Keşke Rabbime hiçbir kimseyi ortak koşmasaydım.."

Bu ayet, bir bahçenin helak oluşu ve sahibinin pişmanlığını tasvir ederken, malın geçiciliği ve Allah'a ortak koşmamanın önemi gibi temel inançsal ve ahlaki kavramları dilbilimsel bir derinlikle sunmaktadır. Kelimelerin seçimi, olayın şiddetini ve karakterin içsel durumunu güçlü bir şekilde yansıtmaktadır.

1أُحِيطَh-v-t

Kök:ح و ط—Bahçenin ürünlerinin tamamen kuşatılıp yok edilmesi, helak olması.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ihâta' kelimesinin bir şeyi çepeçevre kuşatmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'uhîta bi-semerihî' ifadesi, ürünlerin dışarıdan gelen bir felaketle tamamen sarılıp yok edildiğini, hiçbir şeyin kurtulamadığını vurgular. Bu, sadece bir zararı değil, topyekûn bir helakı ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'uhîta bi-fulânin' ifadesinin 'helake uğradı, mahvoldu' anlamında mecazi bir kullanım olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bahçenin ürünlerinin tamamen yok olması, sahibinin tüm emeğinin boşa gitmesi ve maddi kaybın büyüklüğü bu mecazi anlamla pekiştirilir.

2ثَمَرِهِۦs-m-r

Kök:ث م ر—Bahçenin meyveleri, ürünleri ve dolayısıyla sahibinin emeğinin karşılığı.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'semer' kelimesinin ağaçların meyveleri anlamına geldiğini ve bu ayette bahçenin tüm ürünlerini kapsadığını ifade eder. Bu, sadece yiyecek değil, aynı zamanda bahçenin ekonomik değerini ve sahibinin zenginliğini temsil eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'semer' kelimesinin hem somut meyveler hem de bir işin sonucu, faydası anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'semerihî' ifadesi, bahçe sahibinin yatırımının ve emeğinin somut karşılığı olan ürünleri ve bu ürünlerin yok oluşuyla birlikte tüm çabasının boşa gitmesini ifade eder.

3يُقَلِّبُk-l-b

Kök:ق ل ب—Ellerini pişmanlık ve üzüntüyle ovuşturmak, çevirmek.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'taklîb' kelimesinin bir şeyi bir yandan diğer yana çevirmek anlamına geldiğini ve 'taklîbu'l-keffeyn' ifadesinin şiddetli pişmanlık, üzüntü ve hayıflanma alameti olduğunu açıklar. Ayetteki bu kullanım, bahçe sahibinin yaşadığı derin içsel acıyı ve çaresizliği görsel bir şekilde betimler.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'kalb' kökünün bir halden başka bir hale geçişi ifade ettiğini belirtir. 'Yukallibu keffeyhi' ifadesi, kişinin ellerini sürekli olarak çevirerek, yaşadığı şoku, pişmanlığı ve kaybın büyüklüğü karşısındaki çaresizliğini dışa vurmasını anlatır.

4خَاوِيَةٌh-v-y

Kök:خ و ي—Yıkılmış, boş ve harabe haline gelmiş.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'havâ' fiilinin bir yerin boşalması, yıkılması ve harabeye dönmesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hiye hâviyetun alâ urûşihâ' ifadesi, bahçenin sadece ürünlerinin değil, çardaklarının da yıkılarak tamamen viraneye döndüğünü, geriye hiçbir şey kalmadığını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'havâ' gibi kelimelerin Kur'an'da genellikle bir şeyin tamamen yok oluşunu, boşluğa dönüşmesini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'hâviye' kelimesi, bahçenin eski ihtişamından eser kalmadığını, tam bir yıkım ve boşluk içinde olduğunu gösterir, bu da sahibinin kaybının boyutunu artırır.

5عُرُوشِهَاa-r-ş

Kök:ع ر ش—Bahçenin çardakları, asmaları destekleyen yapılar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'arş' kelimesinin asma ve benzeri bitkilerin üzerine yayıldığı çardak veya destek yapısı anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'urûşihâ' ifadesi, bahçenin sadece meyvelerinin değil, aynı zamanda bu yapıların da yıkıldığını, bahçenin tamamen altüst olduğunu gösterir.

Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'arş' kelimesinin bir şeyi yükselten ve destekleyen yapı olduğunu belirtir. Ayetteki 'hâviyetun alâ urûşihâ' ifadesi, bahçenin çardaklarının üzerine yıkıldığını, yani yıkımın o kadar şiddetli olduğunu ki destekleyici yapıların bile ayakta kalamadığını, her şeyin yerle bir olduğunu anlatır.

6أُشْرِكْş-r-k

Kök:ش ر ك—Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular ve Allah'ın birliğine karşı gelmek, O'nunla birlikte başka varlıklara ilahlık atfetmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'lem uşrik bi-Rabbî ahaden' ifadesi, bahçe sahibinin yaşadığı felaket sonrası, asıl hatasının Allah'a ortak koşmak olduğunu idrak etmesini ve tevhide yönelme pişmanlığını gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'şirk' kelimesinin sadece putlara tapmakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda Allah'tan başkasına güvenmek, malı ve mülkü Allah'tan bağımsız bir güç olarak görmek gibi anlamları da içerdiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, bahçe sahibinin zenginliğini kendi çabasına veya bahçesine atfetmesi, Allah'ın nimetini görmezden gelmesi bir tür şirk olarak yorumlanabilir ve bu pişmanlık bu anlayışa işaret eder.

Kehf-Mağara Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

* Derken bütün serveti helâk edildi. (Yıkılmış) çardakları üzerine çökmüş hâldeki bağına yaptığı harcamalar karşısında ellerini oğuşturuyor ve şöyle diyordu: “Keşke Rabbime hiçbir kimseyi ortak koşmasaydım..”

وَلَمْ تَكُن لَّهُفِئَةٌ يَنصُرُونَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَمَا كَانَ مُنتَصِراً

43-) Ve lem tekün lehu fietün yensurunehu min dunillahi ve ma kâne müntesıra;

Eserin tamamını oku