Kehf Sûresi 95. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'mekn' kökünü bir şeyi sağlam ve yerleşik kılmak olarak açıklar. Ayetteki 'mekkenî' ifadesi, Allah'ın Zülkarneyn'e yeryüzünde güç ve imkanlar bahşetmesi, onu belirli bir işi yapmaya muktedir kılması anlamındadır. Bu, sadece maddi güç değil, aynı zamanda stratejik akıl ve yönetim kabiliyetini de kapsar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'temkîn'i bir şeyi sağlamlaştırmak, yerleştirmek ve ona güç vermek olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ mekkanî fîhi Rabbî' ifadesi, Zülkarneyn'in kendi gücünden ziyade, Allah tarafından kendisine verilen imkanların ve kudretin üstünlüğünü vurgular. Bu, ilahi bir lütuf ve destek anlamına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'avn' kelimesini yardım etmek, destek olmak olarak açıklar. Ayetteki 'fe-e'înûnî' ifadesi, Zülkarneyn'in Yecüc ve Mecüc'e karşı seddi inşa etmek için halktan somut bir işgücü ve fiziksel destek talebini gösterir. Bu, ilahi gücün yanı sıra insan çabasının da gerekliliğini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'avn'ı bir başkasına bir işte destek olmak ve ona güç katmak olarak izah eder. Zülkarneyn'in bu talebi, kendi imkanlarının sınırsız olmadığını, büyük bir projenin tamamlanması için toplumsal katılımın ve işbirliğinin elzem olduğunu ortaya koyar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'kuvvet'i bir şeyin sağlamlığı ve dayanıklılığı olarak yorumlar. Ayetteki 'bi-kuvvetin' ifadesi, Zülkarneyn'in sadece yardım değil, aynı zamanda güçlü, azimli ve etkili bir yardım talep ettiğini gösterir. Bu, seddin inşası için gereken yoğun fiziksel çabayı ve kararlılığı vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kuvvet' kavramının Kur'an'da genellikle fiziksel güç, kudret ve dayanıklılık anlamında kullanıldığını belirtir. Zülkarneyn'in 'bi-kuvvetin' talebi, halkın sadece varlığıyla değil, aynı zamanda tam kapasite ve enerjiyle işe koyulmasını istediğini gösterir. Bu, projenin büyüklüğü ve zorluğu karşısında gösterilmesi gereken çabanın altını çizer.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'redm' kelimesini bir şeyi doldurmak, kapatmak ve sağlam bir şekilde örmek olarak açıklar. Ayetteki 'redmen' ifadesi, Zülkarneyn'in inşa edeceği yapının sadece bir duvar değil, aynı zamanda iki dağ arasını tamamen kapatan, geçit vermeyen, çok sağlam ve yüksek bir engel olduğunu belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'redm'i bir şeyi üst üste yığarak veya doldurarak kapatmak, bir gedik veya boşluğu tıkamak olarak tanımlar. Zülkarneyn'in 'redmen' inşa etme amacı, Yecüc ve Mecüc'ün geçişini tamamen imkansız kılacak, aşılması güç, dayanıklı ve yüksek bir bariyer oluşturmaktır. Bu, seddin sadece bir engel değil, aynı zamanda bir 'tıkaç' işlevi gördüğünü gösterir.