Meryem Sûresi 14. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Meryem 14Cüz 16 · Sayfa 306

Meryem Sûresi 14. Âyet

مريم

Veberran bivâlideyhi velem yekun cebbâran ‘asiyyâ(n)

(12-14) (Yahya, dünyaya gelip büyüyünce onu peygamber yaptık ve kendisine) "Ey Yahya, kitaba sımsıkı sarıl" dedik. Biz, ona daha çocuk iken hikmet ve katımızdan kalp yumuşaklığı ve ruh temizliği vermiştik. O, Allah'tan sakınan, anne babasına iyi davranan bir kimse idi. İsyancı bir zorba değildi.

Meryem Suresi 14. ayet, Hz. Yahya'nın ahlaki vasıflarını, özellikle anne babasına karşı tutumunu ve kibirden uzaklığını vurgulamaktadır. Ayet, 'birr', 'cebbar' ve 'asiyy' kavramları üzerinden Yahya'nın itaatkar ve mütevazı kişiliğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.

1وَبَرًّۢاb-r-r

Kök:ب ر ر—Anne babaya karşı iyilik, itaat ve saygı gösterme halidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'birr' kelimesini 'hayırda genişlik' olarak tanımlar ve 'birru'l-vâlideyn' ifadesini, anne babaya karşı her türlü iyilik ve itaati kapsayan geniş bir kavram olarak açıklar. Ayetteki 'birran bi-vâlideyhi' ifadesi, Yahya'nın anne babasına karşı gösterdiği üstün iyilik ve itaati vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'birr' kelimesinin 'itaat' ve 'ihsan' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımıyla Yahya'nın anne babasına karşı sadece maddi değil, aynı zamanda manevi bir iyilik ve tam bir itaat içinde olduğunu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'birr' kavramının Kur'an'da geniş bir ahlaki erdemler yelpazesini kapsadığını, özellikle 'Allah'a karşı takva' ve 'insanlara karşı iyilik' boyutlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'birran bi-vâlideyhi' ifadesi, Yahya'nın bu ahlaki erdemi anne babasına karşı en üst düzeyde sergilediğini gösterir.

2جَبَّارًاc-b-r

Kök:ج ب ر—Zorba, kibirli, başkalarına hükmetmeye çalışan ve kendini büyük gören kişidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'cebbar' kelimesini 'kibirli, zorba, insanlara karşı büyüklük taslayan' olarak açıklar. Ayetteki 'lem yekun cebbaran' ifadesi, Yahya'nın bu tür olumsuz vasıflardan uzak, mütevazı bir kişiliğe sahip olduğunu belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'cebbar' kelimesinin 'kudretli, zorla iş yaptıran, başkalarını aşağılayan' anlamlarına geldiğini ifade eder. Allah için kullanıldığında 'kudretli', insanlar için kullanıldığında ise 'kibirli ve zorba' anlamını taşır. Ayetteki bağlamda Yahya'nın kibirden ve zorbalıktan arınmış olduğunu vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'cebbar'ı 'kendi iradesini başkalarına zorla kabul ettiren, başkalarına karşı üstünlük taslayan' olarak tanımlar. Ayetteki olumsuzlama, Yahya'nın bu tür bir karakterden uzak, yumuşak huylu ve alçakgönüllü olduğunu gösterir.

3عَصِيًّاa-s-y

Kök:ع ص ي—İsyankar, asi, emirlere karşı gelen ve itaatsiz kişidir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'asiyy' kelimesini 'itaatsiz, emre karşı gelen' olarak açıklar. Ayetteki 'lem yekun asiyyan' ifadesi, Yahya'nın Allah'ın emirlerine ve anne babasının haklarına karşı gelmeyen, itaatkar bir kul olduğunu vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'asiyy' kelimesinin 'isyan eden, itaatsizlik gösteren' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Yahya'nın ne Allah'a ne de anne babasına karşı bir isyan veya itaatsizlik göstermediğini, aksine tam bir teslimiyet içinde olduğunu ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'asiyy' kelimesinin 'çokça isyan eden, itaatsizliği huy edinmiş' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki olumsuzlama, Yahya'nın bu kötü huydan tamamen uzak olduğunu, aksine itaatkar bir karaktere sahip olduğunu gösterir.

Meryem Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(14) (Ve berren bi vâlideyhi ve lem yekun cebbâren asıyyen.)

“Anne ve babasına karşı birr (iyilik) sâhibiydi. Ve o, asi, cebbar değildi.” Âyeti kerîmeyi kendimize uyguladığımızda: Bu mertebeye gelip temizlenmiş halimizden bir “Hayat” oluştuğunda artık hakîkâti Mûsevîyyeyi daha iyi anlama kabiliyeti açılmış demektir. Ve bu veled-i kalb olan gönül evladı anne babasına yâni aklı küll ve nefsi külle karşı cebbarlık yapmıyor ve tam bir itâat edici oluyor.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Tesbih ve Zikir Kelime-i Eyyûbiyye