Meryem Sûresi 25. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Meryem 25Cüz 16 · Sayfa 306

Meryem Sûresi 25. Âyet

مريم

Vehuzzî ileyki biciż'i-nnaḣleti tusâkit ‘aleyki rutaben ceniyyâ(n)

"Hurma ağacını kendine doğru silkele ki sana taze hurma dökülsün."

Meryem Suresi 25. ayet, Hz. Meryem'in doğum sancıları sırasında kendisine verilen ilahi teselliyi ve hurma ağacından taze hurma elde etme mucizesini anlatır. Ayet, 'hurma ağacını silkeleme' eylemi ve bunun sonucunda 'taze hurma düşmesi' kavramları etrafında şekillenir.

1وَهُزِّىٓh-z-z

Kök:ه ز ز—Bu kelime, bir şeyi şiddetle sallamak, hareket ettirmek anlamına gelir ve ayette hurma ağacını silkeleme emrini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hezze' fiilinin bir şeyi şiddetle hareket ettirmek, sallamak olduğunu belirtir. Ayetteki 'huzzî' emri, Hz. Meryem'in hurma ağacını sallayarak meyvelerini düşürmesi için bir teşviktir ve bu, ilahi kudretin bir tecellisi olarak zayıf bir kadının bile bu eylemi gerçekleştirebileceğini ima eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'huzzî' fiilinin mecazi olarak 'harekete geçir' veya 'salla' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, hurma ağacının meyvelerini düşürmek için yapılan fiziksel bir eylemi anlatır ve bu eylem, ilahi bir mucize ile desteklenmiştir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hezz' kökünün 'sarsmak, sallamak' anlamlarını taşıdığını ve Kur'an'da genellikle fiziksel bir hareketi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'in hurma ağacını sallaması emri, ilahi bir lütuf olarak taze hurmaya ulaşmasını sağlamıştır.

2بِجِذْعِc-z-'-

Kök:ج ذ ع—Bu kelime, ağacın gövdesi veya kütüğü anlamına gelir ve ayette hurma ağacının gövdesini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ciz'' kelimesinin ağacın gövdesi, kütüğü olduğunu açıklar. Ayetteki 'biciz'i' ifadesi, Hz. Meryem'in hurma ağacının gövdesini sallaması gerektiğini belirtir, bu da o anki zayıf durumuna rağmen ilahi bir yardımla gerçekleşecek bir eylemdir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ciz'' kelimesinin ağacın kökünden ayrılan gövde kısmı olduğunu ve genellikle kesilmiş veya kurumuş ağaç gövdesi için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Hz. Meryem'in sallayacağı hurma ağacının ana gövdesini ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ciz'' kelimesinin ağacın ana gövdesi, dalların çıktığı kısım olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, Hz. Meryem'in hurma ağacının ana yapısına müdahale etmesini ve bu sayede meyvelerin düşmesini sağlamasını ifade eder.

3ٱلنَّخْلَةِn-h-l

Kök:ن خ ل—Bu kelime, hurma ağacı anlamına gelir ve ayette Hz. Meryem'in altında bulunduğu ağacı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nahle' kelimesinin hurma ağacı olduğunu ve Kur'an'da genellikle bereket ve rızık sembolü olarak geçtiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'e ilahi bir lütuf olarak taze hurma sağlayacak olan ağacı ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'nahle' kelimesinin bilinen hurma ağacı olduğunu ve meyvesinin (rutab) besleyici ve şifalı özelliklere sahip olduğunu vurgular. Ayetteki 'en-nahle' ifadesi, Hz. Meryem'in doğum sonrası zayıflığına rağmen kolayca ulaşabileceği bir rızık kaynağını işaret eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nahle'nin Kur'an'da cennet meyvelerinden biri olarak da anıldığını ve bereket, bolluk ve ilahi lütfun sembolü olduğunu belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'e sunulan hurma, onun zor durumunda ilahi bir teselli ve rızık olarak önem taşır.

4رُطَبًاr-t-b

Kök:ر ط ب—Bu kelime, taze hurma anlamına gelir ve ayette Hz. Meryem'e düşecek olan meyveyi ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'rutab' kelimesinin henüz kurumamış, taze hurma olduğunu belirtir. Ayetteki 'rutaben' ifadesi, Hz. Meryem'e sunulan hurmanın tazeliğini ve dolayısıyla daha besleyici ve lezzetli olduğunu vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'rutab'ın hurmanın olgunlaşmış ancak henüz kurumamış hali olduğunu ve genellikle doğum sonrası kadınlar için faydalı olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Hz. Meryem'in doğum sonrası ihtiyaç duyduğu besini ve şifayı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rutab'ın hurmanın en lezzetli ve besleyici aşaması olduğunu ve 'ratb' kökünden geldiğini, bu kökün 'nemli, taze' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'rutaben' ifadesi, ilahi bir mucize olarak sunulan hurmanın tazeliğini ve kalitesini vurgular.

5جَنِيًّاc-n-y

Kök:ج ن ي—Bu kelime, yeni toplanmış, taze koparılmış anlamına gelir ve ayette hurmanın tazeliğini pekiştirir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ceniyyen' kelimesinin 'yeni toplanmış, taze koparılmış' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'rutaben ceniyyen' ifadesi, hurmanın sadece taze olmakla kalmayıp, aynı zamanda o an toplanmış olduğunu, yani en taze haliyle sunulduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'cenâ' fiilinin meyve toplamak anlamına geldiğini ve 'ceniyy' kelimesinin de 'toplanmış, hasat edilmiş' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'ceniyyen' ifadesi, hurmanın doğal yollarla değil, ilahi bir müdahale ile o anda toplanmış gibi taze bir şekilde Hz. Meryem'e sunulduğunu gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ceniyy' kelimesinin 'yeni hasat edilmiş' anlamında kullanıldığını ve 'rutab' kelimesiyle birlikte kullanıldığında tazeliği ve olgunluğu pekiştirdiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'e sunulan hurmanın en taze ve en lezzetli haliyle, adeta o an ağaçtan koparılmış gibi olduğunu ifade eder.

Meryem Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(25) (Ve huzzî ileyki bi ciz’ın nahleti tusâkıt aleyki rutaben cenîyyen.)

“Ve hurma ağacının gövdesini üzerine silkele. Taze hurmalar senin üzerine düşsün, (orada) toplansın.” Cenâb-ı Hakk (c.c.) sistemi içerisinde dışarıdan zor gözüken bir hâdiseyi bu şekilde kolaylaştırmaktadır. Hz. Meryem’in su ihtiyâcından sonra gıda ihtiyâcı da bu şekilde karşılanmış oldu.

Cenâb-ı Hakk (c.c.) “silkele” diyor oysa hiçbir işleme gerek görülmeden hurmaları yanına koyabilirdi bu zorluk hâmile kalmadan önce sâdece Cenâb-ı Hakk (c.c.) a yönelmiş olan Hz. Meryem’in muhabbetinin doğacak olan çocuğa yâni Îsâ (a.s.) a da muhabbetinin bir kısmının bölünmesinden dolayı hiç zahmetsiz gelen nîmetlere yavaş yavaş zorlukların karışmaya başlamasıdır.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(6)

TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye Ra'd Sûresi TEDBIRAT I ILAHIYYE Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 Kelime-i Yahyâviyye