Meryem Sûresi 32. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Meryem 32Cüz 16 · Sayfa 307

Meryem Sûresi 32. Âyet

مريم

Veberran bivâlidetî velem yec'alnî cebbâran şekiyyâ(n)

"Beni anama saygılı kıldı. Beni azgın bir zorba kılmadı."

Meryem Suresi'nin 32. ayeti, Hz. İsa'nın kendi dilinden annesine karşı tutumunu ve Allah tarafından kendisine verilen özellikleri ifade ederken, 'berr' ve 'cebbâr' gibi kavramlar üzerinden ahlaki ve sosyal sorumlulukları vurgulamaktadır. Ayet, peygamberlik misyonunun temelinde yer alan tevazu ve iyilikseverliği, zorbalık ve bedbahtlığın zıddı olarak konumlandırır.

1وَبَرًّۢاb-r-r

Kök:ب ر ر—Bu kelime, annesine karşı iyilik, saygı ve itaatkâr davranmayı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'birr' kelimesini 'geniş iyilik' olarak tanımlar ve Allah'a karşı kullanıldığında 'itaat', anne-babaya karşı kullanıldığında ise 'ihsan ve iyilik' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'berran bi-validetî' ifadesi, Hz. İsa'nın annesine karşı gösterdiği üstün iyilik ve saygıyı vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'birr' kelimesinin 'salih amel' ve 'iyilik' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Hz. İsa'nın annesine karşı sadece maddi değil, aynı zamanda manevi ve ahlaki bir iyilikle muamele ettiğini, ona karşı görevlerini eksiksiz yerine getirdiğini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'birr' kavramının Kur'an'da geniş bir iyilik yelpazesini kapsadığını, sadece bireysel dindarlığı değil, aynı zamanda sosyal sorumlulukları ve özellikle anne-babaya karşı görevleri içerdiğini belirtir. Hz. İsa'nın bu ifadesi, peygamberlerin ahlaki mükemmelliğinin bir göstergesi olarak annesine karşı mutlak iyiliği temsil eder.

2يَجْعَلْنِىc-'-l

Kök:ج ع ل—Bu fiil, Allah'ın Hz. İsa'yı belirli bir nitelikte yaratmadığını, ona bu özelliği vermediğini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ceale' fiilinin 'kılmak, yapmak, yaratmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lem yec'alnî' ifadesi, Allah'ın Hz. İsa'yı 'cebbâr' olarak yaratmadığını, bu niteliği ona vermediğini, dolayısıyla bu kötü sıfatın kendisinde bulunmadığını açıkça ortaya koyar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ceale' fiilinin bazen 'tahvil' (dönüştürme) anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın Hz. İsa'yı zorba bir kişiliğe dönüştürmediğini, ona bu tür bir karakter bahşetmediğini, aksine onu tevazu ve iyilikle donattığını vurgular.

3جَبَّارًاc-b-r

Kök:ج ب ر—Bu kelime, zorba, kibirli, insanlara karşı baskıcı ve haksız davranan kişiyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'cebbâr' kelimesini 'kudretli, zorba, kibirli' olarak açıklar. Allah için kullanıldığında 'eksiklikleri gideren, kudretli', insanlar için kullanıldığında ise 'haksız yere zorbalık eden, kibirli' anlamına gelir. Ayetteki 'cebbâran' ifadesi, Hz. İsa'nın kendisinde bu olumsuz niteliğin bulunmadığını, insanlara karşı zorbalık etmediğini belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'cebbâr' kelimesinin 'kendi iradesini başkalarına zorla kabul ettiren, kibirli ve mağrur' anlamlarına geldiğini belirtir. Hz. İsa'nın bu ifadeyi kullanması, onun peygamberlik misyonunun tevazu ve merhamet üzerine kurulu olduğunu, zorbalık ve baskıdan uzak durduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'cebbâr' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını, Allah'ın sıfatı olarak 'mutlak kudret sahibi' anlamına gelirken, insanlar için 'kibirli, zorba, baskıcı' anlamında kullanıldığını belirtir. Hz. İsa'nın bu kelimeyi kendisi için reddetmesi, onun peygamberlik ahlakının temelini oluşturan tevazu ve insanlara karşı şefkatini vurgular.

4شَقِيًّاş-k-y

Kök:ش ق ي—Bu kelime, bedbaht, mutsuz, kötü akıbetli veya zorluk içinde olan kişiyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şakâ' kelimesini 'zorluk, meşakkat, bedbahtlık' olarak açıklar. 'Şakî' ise bu durumları yaşayan kişidir. Ayetteki 'şakıyyen' ifadesi, Hz. İsa'nın Allah tarafından bedbaht, mutsuz veya kötü akıbetli kılınmadığını, aksine mübarek kılındığını vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'şakâ' kelimesinin 'saadet'in zıddı olduğunu ve 'zorluk, sıkıntı, bedbahtlık' anlamlarına geldiğini belirtir. Hz. İsa'nın bu kelimeyi kendisi için reddetmesi, onun Allah katında makbul ve mübarek bir kul olduğunu, dünyevi ve uhrevi sıkıntılardan uzak tutulduğunu ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'şakâ' kavramının Kur'an'da genellikle ahiretteki kötü akıbetle ilişkilendirildiğini, ancak dünyevi sıkıntıları da kapsadığını belirtir. Hz. İsa'nın 'şakıyyen' olmaması, onun hem dünyada hem de ahirette Allah'ın lütfuna mazhar olduğunu, zorluk ve bedbahtlıktan uzak tutulduğunu gösterir.

Meryem Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(32) (Ve berren bi vâlidetî ve lem yec’alnî cebbâren şakıyyen.)

“Ve anneme karşı birr (iyilik) sâhibi olmayı (emretti). Ve beni, cebbâr (zorba) şâkî kılmadı.” Zâhiren bizi doğuran annemizden bahsetmekle birlikte bâtınen anne hükmünde olan nefsi küll’dür. Nefsi külle hürmet edeceğiz ki oradan aklı külle geçebilelim. Bu mer tebenin annesi olan nefsi küll “Meryem” ismini almaktadır.

Aslı fenâfillâh olan bu mertebeye gelmiş olan bir kişinin bırakın haksız bir muamelede bulunmasını, sesi dahi çıkmaz. Bu yolda eğiticilik görevi yapmakta olan bir kimsenin sesi eğer yüksek olarak çıkıyorsa iyi bilinsin ki o kişi bu Âyeti kerîmelerin hükmü altında değildir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Kelime-i Eyyûbiyye Câsiye Sûresi