Meryem Sûresi 75. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Meryem 75Cüz 16 · Sayfa 310

Meryem Sûresi 75. Âyet

مريم

Kul men kâne fî-ddalâleti felyemdud lehu-rrahmânu meddâ(en)(c) hattâ iżâ raev mâ yû'adûne immâ-l'ażâbe ve-immâ-ssâ'ate feseya'lemûne men huve şerrun mekânen veed'afu cundâ(n)

(Ey Muhammed!) De ki: "Kim sapıklık içinde ise Rahman onlara, istenildiği kadar süre versin! Nihayet kendilerine vaad olunan azabı, ya da kıyameti gördüklerinde kimin yeri daha kötüymüş, kimin taraftarları daha zayıfmış bilecekler.

Bu ayet, sapıklıkta ısrar edenlerin akıbetini ve Allah'ın onlara mühlet vermesinin hikmetini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, sapıklığın doğasını, Allah'ın mühletini ve nihai hesaplaşmayı dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.

1ٱلضَّلَـٰلَةِd-l-l

Kök:ض ل ل—Doğru yoldan sapma, hakikatten uzaklaşma ve şaşkınlık içinde olma halidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'dalâl' kelimesini, doğru yoldan sapmak, şaşırmak ve hedefi kaybetmek olarak tanımlar. Ayetteki 'ed-dalâle' ise, iman ve hidayet yolundan saparak küfür ve isyan içinde bulunma durumunu ifade eder. Bu, sadece bir yolunu kaybetme değil, bilinçli bir tercih ve ısrarı da içerir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle 'hidayet'in zıddı olarak kullanıldığını belirtir. 'Ed-dalâle', Allah'ın belirlediği doğru yoldan ayrılma, hakikatten yüz çevirme ve bunun sonucunda manevi bir kayboluş yaşama durumunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu sapıklığın bir yaşam biçimi haline geldiğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'dalâl' kelimesinin mecazi anlamlarına dikkat çeker. Ayetteki 'ed-dalâle', sadece fiziksel bir yolunu kaybetme değil, aynı zamanda akli ve manevi bir şaşkınlık ve doğruyu bulamama halidir. Bu, Allah'ın ayetlerini ve peygamberlerin çağrısını reddetmenin bir sonucudur.

2فَلْيَمْدُدْm-d-d

Kök:م د د—Bir şeyi uzatmak, süre tanımak, mühlet vermek ve genişletmek anlamlarına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'medd' fiilinin burada 'mühlet vermek, süre tanımak' anlamında kullanıldığını belirtir. Allah'ın sapıklıkta olanlara 'medd' etmesi, onlara hemen ceza vermeyip, tövbe etmeleri veya akıllarını başlarına almaları için bir fırsat tanımasıdır. Bu, Allah'ın rahmetinin ve hilminin bir göstergesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'medd' kelimesinin bir şeyi uzatmak, genişletmek ve artırmak anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'fel-yemded', Allah'ın sapıklıkta olanlara ömür, rızık ve imkanlar açısından bir uzatma, bir mühlet vermesi demektir. Bu mühlet, onların azgınlıklarını artırmalarına da sebep olabilir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'medd' fiilinin burada 'istidrâc' (derece derece azaba yaklaştırma) anlamını taşıdığını belirtir. Allah'ın onlara mühlet vermesi, onların sapıklıkta daha da ileri gitmelerine ve böylece cezayı hak etmelerine yol açar. Bu, bir lütuf gibi görünse de, aslında bir imtihan ve nihai bir cezaya hazırlıktır.

3مَدًّاm-d-d

Kök:م د د—Fiilin mastarı olup, uzatma, mühlet verme eyleminin kendisini ve bu eylemin şiddetini ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'medd' mastarının fiilin anlamını pekiştirdiğini ve bu uzatmanın, mühletin büyüklüğünü ve kapsamını vurguladığını belirtir. Ayetteki 'medden', Allah'ın sapıklıkta olanlara verdiği mühletin sadece kısa bir süre olmadığını, aksine geniş ve kapsamlı bir zaman dilimini ifade ettiğini gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'medd' mastarının burada 'tekid' (vurgu) için kullanıldığını açıklar. Allah'ın onlara verdiği mühletin ne kadar uzun ve kapsamlı olduğunu, onların bu mühleti nasıl kötüye kullandıklarını ve bunun sonucunda nasıl bir akıbete sürükleneceklerini vurgular. Bu, ilahi sabrın ve adaletinin bir göstergesidir.

4يُوعَدُونَv-'-d

Kök:و ع د—Kendilerine vaat edilen, tehdit edilen veya söz verilen şeydir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'va'd' kelimesinin hem hayır hem de şer için kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'yû'adûn' ise, sapıklıkta olanlara vaat edilen, yani tehdit edilen azap ve kıyamet günüdür. Bu, Allah'ın onlara dünyada verdiği mühletin bir sonu olduğunu ve ahiretteki hesaplaşmanın kaçınılmaz olduğunu ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'va'd' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın kesinleşmiş hükümlerini ifade ettiğini belirtir. 'Yû'adûn', Allah'ın sapıklıkta ısrar edenlere yönelik tehdidinin gerçekleşeceğini, bu vaadin kesin ve kaçınılmaz olduğunu vurgular. Bu, ilahi adaletin tecellisidir.

5ٱلْعَذَابَ'-z-b

Kök:ع ذ ب—Acı veren, eziyet çektiren ve ıstırap veren ceza veya durumdur.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'azab' kelimesinin 'acı veren şey' anlamına geldiğini ve burada Allah'ın inkarcılara ve sapıklara ahirette vereceği cezayı ifade ettiğini belirtir. Bu, sadece fiziksel bir acı değil, aynı zamanda manevi bir ıstırabı da içerir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'azab' kelimesinin 'tatlı sudan uzaklaşmak' anlamındaki 'azb' kökünden geldiğini ve bu nedenle 'tatlılıktan, rahatlıktan uzaklaşmak' anlamını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'el-azâb', sapıklıkta olanların dünyadaki geçici rahatlıklarının sona ereceğini ve ahirette sürekli bir acı ve sıkıntıya maruz kalacaklarını gösterir.

6ٱلسَّاعَةَs-v-'-

Kök:س و ع—Kıyamet günü, hesap günü ve dünyanın sonu anlamına gelir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'es-sâ'ah' kelimesinin burada 'kıyamet günü' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, dünyanın sonu ve tüm insanların diriltilerek hesaba çekileceği o büyük andır. Ayetteki kullanımı, sapıklıkta olanların ya dünyada azabı ya da kıyamet gününü göreceklerini ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'es-sâ'ah' kavramının Kur'an'da genellikle ani ve beklenmedik bir şekilde gelecek olan kıyamet gününü ifade ettiğini belirtir. Bu, sadece bir zaman dilimi değil, aynı zamanda ilahi adaletin tam olarak tecelli edeceği, herkesin yaptıklarının karşılığını bulacağı bir dönüm noktasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'es-sâ'ah' kelimesinin 'bir an, bir vakit' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle kıyamet günü için kullanıldığını ifade eder. Bu, o günün aniden geleceğini ve herkesi hazırlıksız yakalayacağını vurgular. Sapıklıkta olanlar için bu, hesaplaşma ve ceza günüdür.

Meryem Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(75) (Kul men kâne fîd dalâleti fel yemdud lehur rahmânu medden, hattâ izâ raev mâ yûadûne immel azâbe ve immes sâate, fe se ya’lemûne men huve şerrun mekânen ve ad’afu cunden.) De ki: “Kim dalâlette ise o zaman onlar ya vaâd olundukları azâbı veya o saati (kıyâmeti) görene kadar Rahmân, ona zamanı uzatarak mühlet verir.”

Böylece kimin mekân bakımından daha şerrli ve yardım bakımından daha zayıf olduğunu yakında bilecekler.

Dünyâda dalâlette olanlar ancak kendilerini değerli zannedenler değer vermedikleri, imân ehli ancak zayıf ve fakir olan kişilerin hallerini ve kendi hallerini orada görüp kimin hakîkâtte daha değerli olduğunu bileceklerdir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Er-Rahmân