Bakara Sûresi 207. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Bakara 207Cüz 2 · Sayfa 32

Bakara Sûresi 207. Âyet

البقرة

Vemine-nnâsi men yeşrî nefsehu-btiġâe merdâti(A)llâh(i)(k) va(A)llâhu raûfun bil'ibâd(i)

İnsanlardan öylesi de vardır ki, Allah'ın rızasını kazanmak için kendini feda eder. Allah, kullarına çok şefkatlidir.

Bakara 207. ayet, Allah rızası için kendini feda etme ve Allah'ın kullarına olan şefkatini vurgular. Ayet, 'şirâ' (satın alma/verme), 'nefs' (can/benlik), 'ibtigâ' (istemek/aramak), 'mardât' (rızâ/hoşnutluk) ve 'raûf' (şefkatli/merhametli) gibi temel kavramlar üzerinden derin bir anlam katmanı sunar.

1يَشْرِىş-r-y

Kök:ش ر ى—Bu bağlamda, bir şeyi bir bedel karşılığında vermek, satmak veya feda etmek anlamındadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, يَشْرِى fiilini 'satmak' veya 'değiş tokuş etmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, kişinin canını Allah'ın rızası karşılığında satması, yani feda etmesi mecazını taşır. Bu, dünyevi bir karşılık beklemeksizin, uhrevi bir kazanç için yapılan bir fedakarlıktır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şirâ' kelimesinin hem satın almak hem de satmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yeşrî nefsehu' ifadesi, kişinin nefsini (canını) Allah'ın rızasına karşılık satması, yani Allah yolunda feda etmesi anlamındadır. Bu, bir mübadele, bir alışveriş gibidir; ancak burada amaç dünyevi kazanç değil, ilahi hoşnutluktur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'şerâ' fiilinin hem 'satın almak' hem de 'satmak' manasına geldiğini, ancak Kur'an'da genellikle 'satmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bakara 207'deki 'yeşrî nefsehu' ifadesi, kişinin canını Allah'ın rızası uğruna feda etmesi, yani Allah'a satması anlamında mecazi bir kullanımdır.

2نَفْسَهُn-f-s

Kök:ن ف س—Burada kişinin kendisi, canı, hayatı veya benliği anlamında kullanılmıştır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nefs' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'nefsehu' ifadesi, kişinin kendi varlığını, canını, hayatını Allah yolunda feda etmesi anlamındadır. Bu, en değerli varlığını Allah'ın rızası için ortaya koymaktır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nefs' kelimesinin 'ruh', 'can', 'beden' ve 'zat' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu açıklar. Ayetteki 'nefsehu' ifadesi, kişinin tüm varlığını, hayatını ve benliğini Allah'ın hoşnutluğunu kazanma uğruna ortaya koyması, feda etmesi anlamında kullanılır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nefs' kavramının Kur'an'da hem bireyin özünü, benliğini hem de yaşam gücünü ifade ettiğini belirtir. Bakara 207'deki 'nefsehu' ifadesi, kişinin en değerli varlığı olan canını, hayatını Allah'ın rızası için feda etme eylemini vurgular, bu da en üst düzeyde bir adanmışlığı gösterir.

3ٱبْتِغَآءَb-ğ-y

Kök:ب غ ى—Bir şeyi aramak, istemek, talep etmek ve elde etmeye çalışmak anlamındadır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'ibtigâ' kelimesinin 'talep etmek', 'aramak' ve 'elde etmeye çalışmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ibtigâe mardâtillâh' ifadesi, kişinin canını feda etmesinin ardındaki amacın, Allah'ın rızasını samimiyetle aramak ve onu elde etmeye çalışmak olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bağy' kökünden türeyen 'ibtigâ' kelimesinin, bir şeyi şiddetle aramak, talep etmek ve ona ulaşmak için çaba sarf etmek anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın rızasına ulaşmak için gösterilen yoğun çabayı ve samimi niyeti ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ibtigâ' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir amaca ulaşmak için gösterilen gayreti ve samimi niyeti ifade ettiğini belirtir. Bakara 207'deki 'ibtigâe mardâtillâh' ifadesi, kişinin canını feda etmesindeki temel motivasyonun, sadece Allah'ın hoşnutluğunu kazanma arzusu olduğunu vurgular.

4مَرْضَاتِr-d-v

Kök:ر ض و—Allah'ın hoşnutluğu, rızası ve memnuniyeti anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rıdâ' kelimesinin 'hoşnutluk', 'memnuniyet' ve 'kabul' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mardâtillâh' ifadesi, Allah'ın kullarından razı olması, onların amellerini kabul etmesi ve onlara hoşnutluğunu bahşetmesi anlamındadır. Bu, müminin ulaşmak istediği en yüce makamdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'rıdâ' kavramını, bir şeyden duyulan memnuniyet ve onu kabul etme hali olarak tanımlar. Ayette geçen 'mardâtillâh' ifadesi, Allah'ın kullarının fedakarlıklarından duyduğu hoşnutluğu ve bu fedakarlıkları kabul ettiğini ifade eder. Bu, Allah'ın lütfunun ve rahmetinin bir göstergesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'rıdâ' kavramının Kur'an'da Allah ile kul arasındaki karşılıklı hoşnutluğu ifade ettiğini belirtir. 'Mardâtillâh' ifadesi, Allah'ın kulundan razı olması, onun eylemlerini onaylaması ve ona lütfunu bahşetmesi anlamına gelir. Bu, müminin nihai hedefi olan ilahi hoşnutluğa ulaşma arzusunu yansıtır.

5رَءُوفٌr-'-f

Kök:ر أ ف—Allah'ın kullarına karşı çok şefkatli, merhametli ve acıyan olduğunu ifade eden bir sıfattır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ra'fet' kelimesini 'şiddetli merhamet' ve 'acıma' olarak tanımlar. 'Raûf' ise bu sıfatın mübalağalı şeklidir ve Allah'ın kullarına karşı gösterdiği sonsuz şefkati ve merhameti ifade eder. Bu, Allah'ın kullarının fedakarlıklarına karşılık onlara lütuf ve ihsanla muamele edeceğini gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'raûf' kelimesinin 'rahîm'den daha şiddetli bir merhamet anlamı taşıdığını belirtir. Allah'ın 'Raûf' olması, kullarına karşı son derece şefkatli, acıyan ve onların zorluklarını gideren olduğunu ifade eder. Bu ayette, canını feda edenlere karşı Allah'ın bu yüce sıfatıyla muamele edeceğine işaret eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'raûf' isminin Allah'ın kullarına karşı gösterdiği özel ve yoğun merhameti ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın rızası için canını feda edenlere karşı Allah'ın ne kadar şefkatli ve merhametli olduğunu vurgular, onların bu fedakarlıklarını karşılıksız bırakmayacağını ima eder.

Bakara Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَادِ

(2/207) Ve minenNasi men yeşriy nefsehübtiğae merdatillah* vAllahu Raufün Bil ıbad;

* İnsanlardan öylesi de vardır ki, Allah’ın rızasını kazanmak için kendini feda eder. Allah, kullarına çok şefkatlidir.

Yine insânlardan bazıları vardır, nefsini satar, verir yani Allah’ın rızası karşılığında, bu mertebenin de değişik zuhur mahalleri vardır, en kemâlli olarak “kendi hakiki benliğini sattı yani rızası ile yerine verdi, Zâtını aldı” diyebiliriz, kendi hakikiki benliğini, ki o da zâten “O”nun, O’na verdi, orada artık esmâ-i İlâh-îyye’den bahis yok Zatından bahsediliyor, burada ulaşmak için gösterilen bir mertebeden bahsediliyor.

Muhakkak ki Allah gerçek kullarına çok Rauf’tur, merhametlidir, merhametlidir derken beşeri anlamda bir merhamet değil İlâh-î anlamdadır.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(6)

TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye İnşikâk Sûresi Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba Kelime-i Şuaybiyye TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları Yûnus Sûresi