Bakara Sûresi 23. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Bakara 23Cüz 1 · Sayfa 4

Bakara Sûresi 23. Âyet

البقرة

Ve-in kuntum fî raybin mimmâ nezzelnâ ‘alâ ‘abdinâ fe/tû bisûratin min miślihi ved'û şuhedâekum min dûni(A)llâhi in kuntum sâdikîn(e)

Eğer kulumuza (Muhammed'e) indirdiğimiz (Kur'an) hakkında şüphede iseniz, haydin onun benzeri bir sure getirin ve eğer doğru söyleyenler iseniz, Allah'tan başka şahitlerinizi çağırın (ve bunu ispat edin).

Bakara 23. ayet, Kur'an'ın ilahi menşeini ispatlamak üzere bir meydan okuma içermektedir. Ayet, şüphe edenlere, Kur'an'ın benzeri bir sure getirmelerini ve bu konuda Allah dışındaki tüm destekçilerini yardıma çağırmalarını emrederek, Kur'an'ın eşsizliğini ve mucizevi yapısını vurgular.

1رَيْبٍr-y-b

Kök:ر ي ب—Bu kelime, bir şeyin doğruluğu veya gerçekliği hakkında duyulan şüphe, tereddüt ve kuşku anlamını taşır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'reyb' kelimesini, bir şeyin hakikatinde meydana gelen şüphe ve tereddüt olarak tanımlar. Ayetteki kullanımıyla, Kur'an'ın Allah katından indirildiğine dair kalpte oluşan güvensizlik ve belirsizliği ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'reyb'i 'şekk' (şüphe) ile eş anlamlı olarak kullanır. Ayetteki bağlamda, Kur'an'ın ilahi kaynağına yönelik itiraz ve tereddütleri dile getirir, bu da meydan okumanın temelini oluşturur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'reyb'i, özellikle dini hakikatler karşısında hissedilen zihinsel belirsizlik ve güvensizlik olarak inceler. Ayette, Kur'an'ın Allah kelamı olduğuna dair duyulan derin şüpheyi ve bu şüphenin giderilmesi için sunulan meydan okumayı ifade eder.

2نَزَّلْنَاn-z-l

Kök:ن ز ل—Bu kelime, bir şeyi yüksekten aşağıya indirmek, özellikle ilahi vahyin peygambere gönderilmesi anlamını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'tenzîl' (نَزَّلْنَا fiilinin masdarı) kelimesini, bir şeyi tedricen ve parça parça indirmek olarak açıklar. Ayetteki 'nezzelnâ' ifadesi, Kur'an'ın Allah tarafından Hz. Muhammed'e (kulumuza) aşamalı olarak vahyedildiğini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'tenzîl'in, Allah'ın kelamını peygamberlerine vahyetmesi anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette, Kur'an'ın ilahi bir kaynak tarafından indirildiğini ve bu indirme eyleminin Allah'a ait olduğunu kesin bir dille ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'inzal' ve 'tenzil' arasındaki farka dikkat çekerek, 'tenzil'in tedriciliği ve sürekli inişi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'nezzelnâ', Kur'an'ın belirli bir süreç içinde, hikmetle ve ihtiyaca binaen indirildiğini gösterir.

3عَبْدِنَاa-b-d

Kök:ع ب د—Bu kelime, Allah'a kulluk eden, O'na itaat eden ve O'nun mülkü olan kişi anlamını taşır; burada Hz. Muhammed'i ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'abd' kelimesini, Allah'a boyun eğen, O'na itaat eden ve O'nun mülkü olan varlık olarak açıklar. Ayetteki 'abdina' ifadesi, Hz. Muhammed'in Allah'a olan tam teslimiyetini ve O'nun elçisi olarak seçilmişliğini vurgular, bu da Kur'an'ın onun şahsında tecelli eden ilahi bir mesaj olduğunu gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'abd' kelimesinin, Allah'a karşı tam bir acziyet ve muhtaçlık içinde olan, O'nun emirlerine boyun eğen kimse için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'abdina', Hz. Muhammed'in peygamberlik makamının yanı sıra, Allah'a olan kulluk vasfını ön plana çıkarır ve bu durum, Kur'an'ın insan ürünü olmadığına dair bir delil sunar.

4بِسُورَةٍs-w-r

Kök:س و ر—Bu kelime, Kur'an'ın belirli bir bölümünü, ayetlerden oluşan bir bütününü ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'sûre' kelimesini, Kur'an'ın belirli bir bölümü olarak açıklar. Ayetteki 'bi-sûretin', Kur'an'ın en küçük birimlerinden biri olan bir sûrenin bile benzerinin getirilemeyeceği meydan okumasını içerir, bu da Kur'an'ın mucizevi yapısını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sûre' kelimesinin, bir binanın duvarı gibi, diğer bölümlerden ayrılmış, belirli bir başlangıcı ve sonu olan Kur'an bölümlerini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Kur'an'ın dilsel ve anlamsal bütünlüğüne sahip, müstakil bir parçasının bile taklit edilemezliğini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'sûre'nin, Kur'an'ın ayetlerden oluşan, belirli bir konuyu işleyen ve diğer sûrelerden ayrılan bir bölümü olduğunu ifade eder. Ayetteki meydan okuma, Kur'an'ın sadece genel üslubuna değil, en küçük birimindeki edebi ve anlamsal derinliğine de dikkat çeker.

5شُهَدَآءَكُمş-h-d

Kök:ش ه د—Bu kelime, bir olaya tanıklık eden, şahit olan veya bir konuda destek ve yardım sağlayan kimseleri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şâhid' kelimesini, bir şeyi gören ve bilen kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'şühedâekum' ifadesi, şüphe edenlerin, Kur'an'ın benzerini getirme çabalarında kendilerine yardımcı olabilecek, destekleyebilecek veya tanıklık edebilecek tüm varlıkları, yani putlarını veya diğer ilahlarını çağırmalarını emreder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'şühedâ' kelimesini, 'yardımcılar' veya 'destekçiler' anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, Allah'tan başka taptıkları veya güvendikleri tüm varlıkları, Kur'an'ın benzerini getirme konusunda kendilerine destek olmaları için çağırmalarını ifade eder, bu da onların acizliğini ortaya koyar.

6صَـٰدِقِينَs-d-q

Kök:ص د ق—Bu kelime, sözünde duran, doğru söyleyen, dürüst ve samimi olan kimseleri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sıdk' (صَـٰدِقِينَ kelimesinin masdarı) kelimesini, sözün veya inancın gerçeğe uygun olması olarak açıklar. Ayetteki 'sâdikîn' ifadesi, Kur'an'ın ilahi menşei hakkında ileri sürdükleri iddialarında samimi ve doğru iseler, bu meydan okumayı kabul etmeleri gerektiğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'sıdk' kavramını, hem sözde hem de eylemde gerçeğe uygunluk ve dürüstlük olarak inceler. Ayetteki 'sâdikîn', şüphecilerin iddialarının gerçekliğini sınamak için bir ölçüt sunar; eğer gerçekten Kur'an'ın insan sözü olduğuna inanıyorlarsa, benzerini getirmeleri gerekir.

Bakara Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

(2/23) Ve in küntüm fiy raybin mimma nezzelna alâ abdina fe'tu Bisûretin min mislihi* ved'u şühedaeküm min dunillahi in küntüm sadikıyn;

* Eğer kulumuza (Muhammed’e) indirdiğimiz (Kûr’ân) hakkında şüphede iseniz, haydin onun benzeri bir sûre getirin ve eğer doğru söyleyenler iseniz, Allah’tan başka şahitlerinizi çağırın (ve bunu ispat edin).

Eğer siz bizim indirdiğimize şüphe içindeyseniz, bunu küfür ehline söylüyor, kulumuzun üzerine indirdiğimiz bu kitaptan şüphede iseniz eğer o zaman bunun benzeri bir sûre getirin diyor inkâr ehline, ve şahitlerinizi de çağırın, kim size şahitlik edecekse onları da çağırın Allah’tan gayrı ne kadar şahidiniz varsa onları da

çağırın eğer sözünüzde sadıksanız, yani bu Allah’tan inme bir kitap değildir, eski peygamberlerin hayat hikâyesini anlatan kitaptır diye bu sözünüzde sadıksanız bir sûresinin bir benzerini getirin diyor Cenâb-ı Hakk .

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(5)

İnşikâk Sûresi Bakara Dosyası Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8