Velekad ketebnâ fî-zzebûri min ba'di-żżikri enne-l-arda yeriśuhâ ‘ibâdiye-ssâlihûn(e)
Andolsun, Zikir'den (Tevrat'tan) sonra Zebur'da da, "Yere muhakkak benim iyi kullarım varis olacaktır" diye yazmıştık.
And olsun ki, Tevrat'tan sonra Zebûr'da da yeryüzüne ancak iyi kullarımın mirasçı olduğunu yazmıştık.
Enbiyâ Suresi'nin 105. ayeti, ilahi takdirin ve ahiret vaadinin bir ifadesi olarak, salih kulların yeryüzüne mirasçı olacağını vurgular. Ayet, 'yazma', 'Zebur', 'zikir', 'yeryüzü', 'mirasçı olma' ve 'salih kullar' gibi temel kavramlar üzerinden bu ilahi vaadi pekiştirir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kitâbet' kelimesinin asıl anlamının harfleri bir araya getirmek olduğunu belirtir. Ancak Kur'an'da bu kelime, Allah'ın bir şeyi takdir etmesi, hükmetmesi veya farz kılması anlamında da kullanılır. Bu ayette 'yazmak', Allah'ın ezelî ilminde takdir ettiği ve hükmettiği bir gerçeği ifade eder.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ketebe' fiilinin Kur'an'da bazen 'farz kıldı' veya 'hükmetti' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'ketebnâ' ifadesi, Allah'ın salih kulların yeryüzüne mirasçı olmasını bir hüküm olarak belirlediğini gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zebûr' kelimesinin 'kitap' anlamına geldiğini ve özellikle Hz. Davud'a indirilen kitaba verilen özel bir isim olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, bu ilahi kitabın içeriğinde salih kulların yeryüzüne mirasçı olacağına dair bir bilginin bulunduğunu vurgular.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'Zebur'un Hz. Davud'a indirilen kitap olduğunu ve içinde öğütler, hikmetler ve ilahiler barındırdığını açıklar. Ayette 'Zebur'un zikirden sonra gelmesi', onun Tevrat'tan sonraki bir vahiy olduğunu gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zikr' kelimesinin hatırlama, anma ve şeref anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da ise bazen 'kitap' veya 'vahiy' anlamında kullanılır. Bu ayette 'el-zikr' ile kastedilenin Tevrat olduğu yaygın bir görüştür, zira Tevrat, Allah'ın kullarına bir hatırlatma ve öğüttür.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da 'kitap' veya 'vahiy' anlamında kullanıldığına örnekler verir. Bu ayette 'min ba'di'z-zikr' ifadesi, Zebur'un Tevrat'tan sonra geldiğini ve Tevrat'ın da bir 'zikr' yani ilahi bir hatırlatma olduğunu gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'arz' kelimesinin bilinen yeryüzü olduğunu ve Kur'an'da hem maddi yeryüzünü hem de mecazi olarak bir bölgeyi veya ülkeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'el-arz', salih kulların hükmedeceği, yöneteceği ve üzerinde adaletle yaşayacağı geniş bir yaşam alanını temsil eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'arz' kavramının Kur'an'da sadece coğrafi bir mekan olmanın ötesinde, Allah'ın hükümranlığının tecelli ettiği, insanın imtihan edildiği ve nihayetinde salihlerin miras alacağı bir alan olarak ele alındığını vurgular. Ayetteki 'el-arz', bu ilahi düzenin bir parçası olarak salih kullara vaat edilen dünyayı ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'verâset' kelimesinin birinden kalan mala veya makama sahip olmak anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da bu kelime, Allah'ın salih kullarına dünyada ve ahirette vereceği üstünlüğü ve hükümranlığı ifade eder. Ayetteki 'yerisuhâ', salih kulların yeryüzüne manevi ve maddi olarak sahip olacağını, onu yöneteceğini ve imar edeceğini gösterir.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'verâset'in sadece miras yoluyla mülk edinmek değil, aynı zamanda bir şeye sahip olmak, ona hükmetmek ve onu idare etmek anlamlarına da geldiğini açıklar. Bu ayetteki 'yerisuhâ', salih kulların yeryüzünde Allah'ın halifeleri olarak adaletle hüküm süreceklerini ve yeryüzünün idaresinin onlara geçeceğini ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'salâh' kelimesinin 'fesad'ın zıttı olduğunu ve bir şeyin doğru, düzgün ve faydalı hale gelmesi anlamına geldiğini belirtir. 'Salihûn' ise hem kendisi iyi olan hem de başkalarına iyilik yapan, Allah'ın emirlerine uygun yaşayan kimselerdir. Ayetteki 'ibâdîye's-sâlihûn', Allah'ın rızasını kazanmış, doğru yolda olan ve yeryüzünü imar etmeye layık kulları ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'salih' kavramının Kur'an'da sadece bireysel dindarlığı değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluğu ve adil bir düzen kurma çabasını da içerdiğini vurgular. 'Salihûn', Allah'ın yeryüzündeki halifeleri olarak, hem kendi nefislerini ıslah eden hem de toplumu ıslah etmeye çalışan kimselerdir. Bu ayetteki 'salihûn', yeryüzünün idaresine layık görülen, ahlaki ve dini açıdan üstün niteliklere sahip kulları temsil eder.
Enbiyâ Sûresi
“Velekad ketebnâ fî-zzebûri min ba’di-zzikri enne-l-arda yerisuhâ ibâdiye-ssâlihûn(e)” Andolsun, Zikir’den (Tevrat’tan) sonra Zebûr’da da, “Yere muhakkak benim iyi kullarım varis olacaktır” diye yazmıştık. (21/105)
Tevrat yani Museviyet mettebesinde hatırlattıktan sonra Zebur Davut a.s gelmiştir… Davudiyet-Süleymânet Museviyet ve İseviyet mertebesi arasındaki programın Hakk’tan tatbikatı kuldan olduğunu yazmıştık.