Enbiyâ Sûresi 15. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Enbiyâ 15Cüz 17 · Sayfa 323

Enbiyâ Sûresi 15. Âyet

الأنبياء

Femâ zâlet tilke da'vâhum hattâ ce'alnâhum hasîden ḣâmidîn(e)

Biz onları biçilmiş ekin, sönmüş ateş gibi yapıncaya kadar bu feryatları devam etti.

Enbiyâ Suresi 15. ayet, helak olan kavimlerin son durumunu tasvir ederken, onların çaresiz feryatlarını ve akıbetlerini 'biçilmiş ot' ve 'sönmüş ateş' metaforlarıyla anlatır. Ayet, ilahi cezanın kesinliğini ve kaçınılmazlığını vurgulayan güçlü bir dil kullanır.

1دَعْوَىٰهُمْd-a-v

Kök:د ع و—Onların feryatları, çağrıları, iddiaları veya yakarışları anlamına gelir; burada helak anındaki çaresiz haykırışlarını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'دعوة' kelimesinin hem bir şeyi istemek, çağırmak hem de bir iddiada bulunmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'دعواهم' ifadesi, helak anında çaresizce yükselen feryatları ve yardım çağrılarını, belki de daha önceki inkâr ve iddialarının son yansımasını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'دعوة' kelimesinin 'çağrı' veya 'iddia' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, helak olan kavimlerin son anlarındaki çaresiz yakarışlarını ve belki de daha önceki batıl iddialarını sürdürmelerini mecazi olarak ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'da'wah' (دعوة) kavramının Kur'an'da genellikle 'çağrı' veya 'davet' anlamında kullanıldığını, ancak bağlama göre 'iddia' veya 'talep' anlamlarına da gelebileceğini belirtir. Bu ayette, helak olanların son çaresiz feryatları ve belki de daha önceki batıl iddialarındaki ısrarları olarak yorumlanabilir.

2جَعَلْنَـٰهُمْc-a-l

Kök:ج ع ل—Biz onları kıldık, dönüştürdük anlamına gelir; ilahi kudretin helak ettiği kavimleri belirli bir duruma sokmasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'جعل' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, yaratmak veya tayin etmek anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'جعلناهم' ifadesi, Allah'ın helak ettiği kavimleri, canlı ve güçlü varlıklardan cansız ve değersiz 'biçilmiş ot' ve 'kül' haline getirme kudretini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'جعل' fiilinin 'kılmak, yapmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın helak ettiği kavimleri, sanki hiç var olmamış gibi, tamamen yok edilmiş bir duruma getirmesini ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'جعل' fiilinin 'tahvil' (dönüştürme) ve 'tasvir' (şekil verme) anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın helak ettiği kavimleri, canlılık ve güçten yoksun, tamamen etkisiz hale getirme eylemini anlatır.

3حَصِيدًاh-s-d

Kök:ح ص د—Biçilmiş, hasat edilmiş anlamına gelir; helak olan kavimlerin, tarladaki ekin gibi kökünden kesilip yok edildiğini mecazi olarak ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'حصيد' kelimesinin 'biçilmiş ekin' anlamına geldiğini ve bu ayette helak olan kavimlerin, tıpkı hasat edilmiş ekin gibi kökünden kesilip yok edildiğini mecazi olarak ifade ettiğini belirtir. Bu, onların tamamen ortadan kaldırıldığını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'حصد' fiilinin 'ekin biçmek' anlamına geldiğini ve 'حصيد' kelimesinin de biçilmiş ekin olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, helak olan kavimlerin, tıpkı hasat edilmiş bir tarla gibi, geride hiçbir şey bırakmadan tamamen yok edildiğini, yaşamlarının sona erdiğini sembolize eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hasad' kökünün Kur'an'da genellikle 'ekin biçme' ve 'sonuç alma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Hasîden' kelimesi, helak olan kavimlerin, yaptıkları amellerin karşılığını biçmeleri ve yaşamlarının son bulması anlamında, tamamen yok edilmiş bir durumu ifade eder.

4خَـٰمِدِينَh-m-d

Kök:خ م د—Sönmüş, ateşi geçmiş anlamına gelir; helak olan kavimlerin, tıpkı sönmüş bir ateş gibi, canlılıklarını ve etkilerini tamamen yitirdiklerini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'خامد' kelimesinin 'sönmüş ateş' anlamına geldiğini ve bu ayette helak olan kavimlerin, tıpkı sönmüş bir ateş gibi, canlılıklarını ve güçlerini tamamen yitirmiş, etkisiz hale gelmiş olduklarını mecazi olarak ifade ettiğini belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'خمد' fiilinin 'ateşin sönmesi' anlamına geldiğini ve 'خامدون' kelimesinin de sönmüş, hareketsiz kalmış kimseleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, helak olan kavimlerin, tıpkı ateşi sönmüş bir kor gibi, tüm canlılıklarını, hareketlerini ve etkilerini kaybettiklerini, tamamen yok olduklarını sembolize eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'خمود' kelimesinin 'ateşin sönmesi ve hararetinin gitmesi' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'خامدين' ifadesi, helak olan kavimlerin, canlılıklarını, güçlerini ve varlıklarını tamamen yitirerek, sönmüş bir ateş gibi hareketsiz ve etkisiz hale geldiklerini vurgular.

Enbiyâ Sûresi

“Femâ zâlet tilke da’vâhum hattâ ce’alnâhum hasîden hâmidîn(e)” Biz onları biçilmiş ekin, sönmüş ateş gibi yapıncaya kadar bu feryatları devam etti. (21/15)

Cehennemde ebedî kalanlar -Allah’ın haklarında tayin ettiği- cezalarının süresi bittikten sonra, artık ateşe karşı bir alışkanlık, bir muafiyet kazanacaklar. Acıyı hissetme duyuları kaybolup, artık elemi, sızıyı, ağrıyı duymaz hale geleceklerdir. Hatta uykuda olan birinin -rüyada- gördüğü türden hayalî bir lezzeti bile hissedebileceklerdir.^[23]

Yine Muhyiddin Arabi Hazretleri cehennemde kalanların üzerinde uzun zamanlar geçtikten sonra çırçır otu biter diye ifade etmektedir.

Biçilmiş ekin olmaları ki, ot onların nefsi emmare ile ürettikleri işe yaramaz düşünceleridir. Nefsaniyet ateşide artık kendi elleri işleri ile günahların ateşleri zaman içide azalıp nasıl dünya ateşi köze döner sonra içten içe yanar ki hani nasıl mangal kömürü yaparken odunlar içten içe yanar içten içe yanmaya devam edene kadar feryatları-çığlıkları devam eder…

Eserin tamamını oku