Enbiyâ Sûresi 25. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'irsâl' kelimesinin, bir şeyi bir yöne doğru salıvermek, göndermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'erselnâ' ifadesi, Allah'ın peygamberleri belirli bir görev ve mesajla insanlara yönlendirmesini, onları elçi olarak tayin etmesini ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir gönderme değil, aynı zamanda ilahi bir görevlendirmeyi de içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'irsâl' fiilinin Kur'an'da genellikle bir elçinin veya mesajın gönderilmesi anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'erselnâ' fiili, Allah'ın peygamberleri insanlara doğru, belirli bir amaç ve ilahi bir emirle yolladığını mecazi olarak ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'risâlet' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. 'İrsâl' fiili, Allah'ın insanlıkla iletişim kurma ve onlara doğru yolu gösterme eylemini ifade eder. Peygamberlerin gönderilmesi, ilahi iradenin yeryüzündeki tezahürüdür ve bu eylem, Allah'ın insanlara olan lütfunu ve rehberliğini gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'rasûl' kelimesinin, bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişi olduğunu açıklar. Ayetteki 'rasûl' ifadesi, Allah'ın seçtiği ve insanlara vahyi ulaştırmakla görevlendirdiği özel kişileri, yani peygamberleri ifade eder. Onlar, Allah ile insanlar arasında bir aracıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rasûl'ün, bir haber veya mesajla gönderilen kişi olduğunu belirtir. Kur'an'da bu kelime, Allah'ın emirlerini ve yasaklarını insanlara tebliğ eden, onlara doğru yolu gösteren peygamberler için kullanılır. Ayetteki 'min rasûlin' ifadesi, gönderilen her peygamberin bu ilahi elçilik görevini üstlendiğini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'rasûl' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, sadece bir haberci olmaktan öte, ilahi bir otorite ve rehberlik vasfı taşıdığını belirtir. Ayetteki 'rasûl' kavramı, Allah'ın mesajını eksiksiz ve doğru bir şekilde insanlara ulaştıran, aynı zamanda bu mesajı kendi hayatında uygulayarak örnek olan kişiyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'vahy' kelimesinin temel anlamının, gizli ve hızlı bir şekilde bildirmek olduğunu ifade eder. Ayetteki 'nûhî' fiili, Allah'ın peygamberlere doğrudan, gizli ve kesin bir şekilde ilahi mesajını iletmesini, yani vahyetmesini anlatır. Bu, insan idrakinin ötesinde bir iletişim biçimidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'vahy'in, Allah'ın peygamberlerine özel bir yolla, gizlice ve süratle bildirdiği ilahi kelam olduğunu belirtir. Ayetteki 'nûhî' ifadesi, bu ilahi bildirim sürecini, yani peygamberlerin Allah'tan aldıkları mesajın kaynağını ve niteliğini açıklar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'vahy'in Kur'an'daki merkezi rolünü vurgular. Vahiy, Allah'ın insanlığa kendini açması ve onlara doğru yolu göstermesidir. Ayetteki 'nûhî' fiili, tüm peygamberlerin aynı temel mesajı, yani tevhid ilkesini vahiy yoluyla aldıklarını gösterir, bu da vahyin evrensel ve değişmez niteliğine işaret eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilâh' kelimesinin, kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan ve yüceltilen varlık anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ ilâhe illâ enâ' ifadesi, Allah'tan başka hiçbir varlığın ibadete layık olmadığını, mutlak ve tek ilahın yalnızca O olduğunu kesin bir dille ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'ilâh'ın, kendisine yönelinen, sığınılan ve ibadet edilen varlık olduğunu açıklar. Ayetteki kullanım, tevhidin özünü oluşturur; yani, tüm ibadet ve kulluğun yalnızca Allah'a yöneltilmesi gerektiğini, O'ndan başka hiçbir varlığın bu vasfa sahip olmadığını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilâh' kavramının Kur'an'daki en temel kavramlardan biri olduğunu ve 'Allah' isminin de bu kökten türediğini belirtir. 'Lâ ilâhe illâ enâ' ifadesi, mutlak tevhidin formülüdür ve Allah'ın eşsizliğini, O'ndan başka hiçbir varlığın ilahlık vasfına sahip olamayacağını net bir şekilde ortaya koyar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ibâdet'in, Allah'a karşı tam bir boyun eğme ve itaat anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fa'budûn' emri, 'Benden başka ilah yoktur' ifadesinin doğal bir sonucu olarak, yalnızca Allah'a kulluk etmeyi, O'nun emirlerine uymayı ve O'na ibadet etmeyi emreder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ubûdiyyet'in, tam bir tevazu ve boyun eğme ile kulluk etmek olduğunu açıklar. 'Fa'budûn' emri, Allah'ın tek ilah olduğu gerçeğinden hareketle, tüm varlıkların O'na karşı kulluk görevini yerine getirmesi gerektiğini, bu kulluğun hem kalbi hem de fiili bir teslimiyet olduğunu ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'abd' kelimesinin, köle ve kul anlamlarına geldiğini, 'ibâdet'in ise bu kulluk halinin fiili tezahürü olduğunu belirtir. Ayetteki 'fa'budûn' emri, Allah'ın mutlak otoritesine karşı tam bir teslimiyetle, O'nun emirlerine uygun bir yaşam sürmeyi ve O'na ibadet etmeyi zorunlu kılar.