Enbiyâ Sûresi 24. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'ilah' kelimesinin 'ibadet edilen, tapınılan' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'âlihe' çoğul formu, Allah'ın dışında, O'na ortak koşulan, ibadet edilmeye layık görülen her türlü varlığı ifade eder ve bu, tevhidin zıddı olan şirki temsil eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ilah' kelimesinin 'ma'bûd' (ibadet edilen) anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, müşriklerin Allah'ın yanı sıra taptıkları putları ve diğer varlıkları kastettiğini vurgular. Bu, Kur'an'ın müşriklerin inanç sistemini reddedişinin bir ifadesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'bürhân' kelimesini 'hakikati açıklayan ve şüpheyi gideren kesin delil' olarak tanımlar. Ayetteki 'bürhâneküm' ifadesi, müşriklerden Allah'tan başka ilah edindikleri iddiasını destekleyecek hiçbir mantıksal veya vahyî kanıtlarının olmadığını ortaya koymak için kullanılır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'bürhân'ın, 'bir şeyin doğruluğunu kesin olarak gösteren delil' olduğunu belirtir. Bu ayette, Allah Teâlâ, müşriklerin şirk inançlarını temellendirecek hiçbir 'bürhân'a sahip olmadıklarını, dolayısıyla iddialarının batıl olduğunu vurgulamaktadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise 'kitap' veya 'vahiy' anlamına geldiğini belirtir. 'Hâzâ zikru men ma'iye' ifadesi, Kur'an'ın kendisinin bir öğüt ve delil olduğunu, 'zikru men kablî' ise önceki vahiylerin de aynı hakikati taşıdığını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'zikr'in 'unutulan bir şeyi hatırlama' ve 'şeref, şan' gibi anlamlarının yanı sıra, 'kitap' ve 'vahiy' anlamında da kullanıldığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, hem Kur'an'ın bir öğüt ve hatırlatma kaynağı olduğunu hem de Allah'ın şanını yücelten bir vahiy olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da 'Allah'ı anma' ve 'vahiy' olmak üzere iki temel anlamda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'zikr', hem Hz. Muhammed'e indirilen vahyi (Kur'an) hem de önceki peygamberlere indirilen vahiyleri (kitapları) ifade ederek, ilahi mesajın sürekliliğini ve birliğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'hak' kelimesini 'sabit ve değişmez olan, doğru ve gerçek' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ ya'lemûne'l-hakka' ifadesi, müşriklerin tevhidin ve Allah'ın birliğinin gerçekliğini idrak edemediklerini, bu nedenle batıl inançlara saplandıklarını belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hak' kavramının Kur'an'da 'gerçeklik, doğruluk, adalet' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu vurgular. Bu ayette, 'hak' kelimesi, Allah'ın birliği ve O'na ibadet edilmesi gerektiği gerçeğini ifade eder ki, müşrikler bu temel hakikati bilmezler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'i'râd' fiilinin 'bir şeyden yüz çevirmek, sırt dönmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mu'ridûn' kelimesi, müşriklerin hakikati bilmedikleri için ondan yüz çevirdiklerini, yani Allah'ın ayetlerine ve peygamberin çağrısına kayıtsız kaldıklarını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Halebî, 'i'râd'ın 'bir şeyden uzaklaşmak, onu terk etmek' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette, müşriklerin 'hak'kı bilmemeleri nedeniyle ondan 'yüz çevirmeleri', yani hakikati kabul etmeye yanaşmamaları ve batıl inançlarında ısrar etmeleri durumunu tasvir eder.