Enbiyâ Sûresi 50. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zikr' kelimesinin asıl anlamının 'unutulan bir şeyi hatırlamak' veya 'hatırlanması gereken bir şeyi zihinde tutmak' olduğunu belirtir. Kur'an bağlamında ise 'zikr', hem Allah'ı anmak, hem de insanlara öğüt ve hatırlatma içeren ilahi kelamı ifade eder. Bu ayette Kur'an'ın kendisi bir 'zikr' olarak nitelendirilerek, onun insanlara unuttukları hakikatleri hatırlatan ve yol gösteren bir kitap olduğu vurgulanır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'zikr' için 'şeref' ve 'öğüt' anlamlarını öne çıkarır. Kur'an'ın bir 'zikr' olması, onun hem okuyana şeref kazandıran, hem de insanlara doğru yolu gösteren bir öğüt kitabı olduğunu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre 'zikr', sadece 'hatırlama' değil, aynı zamanda 'uyarı' ve 'öğüt' anlamlarını da içerir. Kur'an'ın 'zikr' olarak adlandırılması, onun insanları gafletten uyandıran, onlara Allah'ın ayetlerini ve ahiret gerçeğini hatırlatan bir fonksiyonu olduğunu gösterir. Bu ayetteki 'zikr', Kur'an'ın bu uyarıcı ve hatırlatıcı rolünü vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bereket' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyin sabit ve sürekli olması' olduğunu belirtir. 'Mübârek' ise 'kendisinde hayır ve iyilik bulunan, hayrı sürekli olan' demektir. Kur'an'ın 'mübârek' olarak nitelendirilmesi, onun insanlığa getirdiği hayrın ve faydanın kesintisiz, kalıcı ve artarak devam eden bir nitelikte olduğunu gösterir. Bu ayette Kur'an'ın ilahi menşeli ve sonsuz faydalar içeren bir kitap olduğu vurgulanır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'bereket' kelimesinin 'Allah'tan gelen hayrın artması ve devam etmesi' anlamına geldiğini ifade eder. 'Mübârek' ise bu hayrın kendisinde bulunduğu şeydir. Kur'an'ın 'mübârek' olması, onun insanlara hem dünyevi hem de uhrevi hayırlar getiren, feyiz ve bereket kaynağı olan bir kitap olduğunu belirtir. Ayetteki bu kullanım, Kur'an'ın sadece bir metin değil, aynı zamanda ilahi lütuf ve ihsanın tecellisi olduğunu gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'bereket' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi kaynaklı, artan ve sürekli olan iyilik ve hayır anlamında kullanıldığını belirtir. 'Mübârek' ise bu bereketin kendisinde tecelli ettiği varlıktır. Kur'an'ın 'mübârek' olarak vasıflandırılması, onun ilahi bir lütuf olarak insanlığa gönderilmiş, faydaları saymakla bitmeyen, manevi ve maddi anlamda zenginlik ve bolluk getiren bir kitap olduğunu ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'inzâl' fiilinin 'yukarıdan aşağıya indirmek' anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'ın 'enzelnâhu' ifadesiyle indirilmesi, onun ilahi bir kaynaktan geldiğini ve beşer sözü olmadığını açıkça ortaya koyar. Bu ayetteki kullanım, Kur'an'ın Allah katından vahyedilen, kutsal ve dokunulmaz bir metin olduğunu vurgular.

Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'inzâl' ve 'tenzîl' arasındaki farka dikkat çeker. 'İnzâl' genellikle bir defada indirmeyi ifade ederken, 'tenzîl' peyderpey indirmeyi ifade eder. Ancak Kur'an'da her iki fiil de Kur'an'ın indirilmesi için kullanılır. Bu ayetteki 'enzelnâhu' ifadesi, Kur'an'ın Allah tarafından gönderilmiş, ilahi bir mesaj olduğunu ve bu indirilişin bir hikmet ve kudret eseri olduğunu belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'enzelnâhu' fiilinin failinin Allah olduğunu ve bu fiilin Kur'an'ın ilahi menşeini kesin olarak gösterdiğini vurgular. Kur'an'ın 'indirilmiş' olması, onun beşerî bir ürün olmadığını, aksine Allah'ın kelamı olduğunu ve dolayısıyla mutlak hakikati içerdiğini ifade eder. Ayetteki bu kullanım, Kur'an'ın otoritesini ve kutsallığını pekiştirir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'inkâr' kelimesinin 'bilinen bir şeyi reddetmek' veya 'bir şeyi bilmezlikten gelmek' anlamına geldiğini belirtir. 'Münkirûn' ise bu eylemi gerçekleştirenlerdir. Ayetteki 'münkirûn' ifadesi, muhatapların Kur'an'ın ilahi bir kitap olduğunu bildikleri halde veya bilmeleri gerektiği halde onu reddetmelerini, yani hakikati göz ardı etmelerini eleştirmektedir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'inkâr' kelimesinin 'yalanlamak' ve 'reddettiğini açıklamak' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'münkirûn' kelimesi, Kur'an'ın Allah tarafından indirilmiş bir 'zikr-i mübârek' olduğu gerçeğini açıkça yalanlayan ve reddeden kimseleri tanımlar. Bu, sadece bir şüphe değil, aktif bir ret duruşunu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'küfr' ve 'inkâr' kavramlarının Kur'an'daki önemine değinir. Ona göre 'inkâr', sadece bir şeyi kabul etmemek değil, aynı zamanda Allah'ın ayetlerine karşı nankörlük etmek ve hakikati bile bile reddetmek anlamına gelir. Ayetteki 'münkirûn' ifadesi, Kur'an'ın açık delillerine rağmen onu inkâr edenlerin, bu tutumlarıyla büyük bir hata içinde olduklarını ve ilahi lütfu reddettiklerini vurgular.