Enbiyâ Sûresi 56. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Enbiyâ 56Cüz 17 · Sayfa 326

Enbiyâ Sûresi 56. Âyet

الأنبياء

Kâle bel rabbukum rabbu-ssemâvâti vel-ardi-lleżî fetarahunne ve enâ ‘alâ żâlikum mine-şşâhidîn(e)

İbrahim, dedi ki: "Hayır! Rabbiniz, göklerin ve yerin Rabbidir. O, bunları yaratandır ve ben de buna şahitlik edenlerdenim."

Bu ayet, İbrahim peygamberin tevhid inancını ve Allah'ın yaratıcılığını vurgulayan bir ifadesidir. Temel olarak 'Rab', 'gökler ve yer' ve 'yaratma' kavramları üzerinden Allah'ın mutlak egemenliği ve birliği mesajı verilmekte, 'şahitlik' ile de bu hakikate olan kesin inanç pekiştirilmektedir.

1رَبُّكُمْr-b-b

Kök:ر ب ب—Sizin Rabbiniz, yani sizi terbiye eden, besleyen, sahip olan ve işlerinizi idare eden yüce varlık.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rab kelimesi, 'terbiye etmek, ıslah etmek, sahip olmak, efendi olmak' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, varlıkları yaratan, terbiye eden, idare eden ve onlara sahip olan mutlak güç ve otoriteyi ifade eder. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, muhatapların yaratıcısı, yöneticisi ve sahibi olan Allah'ı işaret eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rab, 'sahip, malik, efendi, terbiye edici' demektir. Allah Teâlâ'ya nispet edildiğinde, O'nun yaratma, rızık verme, terbiye etme ve her şeyi idare etme sıfatlarını kapsar. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, İbrahim'in muhataplarına, taptıkları putların aksine, gerçek Rab'bin Allah olduğunu bildirmesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'Rab' kavramı, sadece 'sahip' veya 'efendi' olmaktan öte, yaratma, besleme, koruma ve yönetme gibi aktif fiilleri içeren bir 'yaratıcı-koruyucu' anlamını taşır. Bu ayette 'Rabbiniz' ifadesi, putların hiçbir şeye sahip olamayacağını, gerçek Rab'bin gökleri ve yeri yaratan Allah olduğunu vurgular.

2ٱلسَّمَـٰوَٰتِs-m-w

Kök:س م و—Yüksekte olan, yüce ve geniş varlıklar bütünü olan gökler.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Semâvât (gökler), 'semâ' kelimesinin çoğuludur ve 'yüksek olmak' kökünden gelir. Kur'an'da genellikle yeryüzünün zıddı olarak, üstümüzdeki geniş ve yüce alemi ifade eder. Bu ayette 'göklerin ve yerin Rabbi' ifadesi, Allah'ın tüm evrenin yaratıcısı ve yöneticisi olduğunu gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Semâvât, 'yüksek olan her şey' anlamına gelir. Kur'an'da bu kelime, genellikle yedi kat gök olarak tasvir edilen, yıldızları ve gezegenleri barındıran kozmik yapıyı ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretinin ve yaratıcılığının sınırsızlığını, tüm evreni kapsadığını belirtir.

3ٱلْأَرْضِa-r-d

Kök:أ ر ض—Üzerinde yaşadığımız, yeryüzü olarak bilinen gezegen.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Arz (yer), 'genişlemek, yayılmak' kökünden gelir ve yeryüzünü ifade eder. Kur'an'da genellikle göklerin zıddı olarak kullanılır ve üzerinde canlıların yaşadığı, bitkilerin bittiği alanı belirtir. Ayetteki 'göklerin ve yerin Rabbi' ifadesi, Allah'ın hem semavî hem de arzî tüm varlıkların yaratıcısı ve sahibi olduğunu vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Arz, yeryüzü demektir. Kur'an'da bu kelime, genellikle göklerle birlikte zikredilerek Allah'ın yaratma kudretinin ve mülkiyetinin kapsamını gösterir. Bu ayette, İbrahim'in muhataplarına, putların aksine, gökleri ve yeri yaratanın Allah olduğunu hatırlatmasıdır.

4فَطَرَهُنَّf-t-r

Kök:ف ط ر—Onları ilk defa, örneksiz ve benzersiz bir şekilde yaratmak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fatr (yaratmak), bir şeyi ilk defa, örneksiz ve benzersiz bir şekilde var etmek demektir. Bu, Allah'ın yaratma fiilinin özgünlüğünü ve eşsizliğini ifade eder. Ayetteki 'onları O yaratmıştır' ifadesi, göklerin ve yerin daha önce bir benzeri olmaksızın Allah tarafından var edildiğini, dolayısıyla O'nun mutlak yaratıcı olduğunu vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Fatr, bir şeyi yoktan var etmek, ilk defa yaratmak anlamındadır. Bu kelime, Allah'ın yaratma fiilinin benzersizliğini ve kudretini gösterir. Ayetteki 'fatarahunne' (onları yarattı) ifadesi, göklerin ve yerin Allah tarafından, hiçbir model veya örnek olmaksızın, ilk defa var edildiğini ve bu yaratmanın sadece O'na mahsus olduğunu belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Fatr kelimesi, Kur'an'da 'yaratmak' anlamında kullanılırken, özellikle bir şeyin ilk defa ve özgün bir biçimde yaratılmasını ifade eder. Bu, Allah'ın yaratıcılığının eşsizliğini ve taklit edilemezliğini vurgular. Ayetteki 'fatarahunne' ifadesi, göklerin ve yerin yaratılışının Allah'ın benzersiz kudretinin bir delili olduğunu ortaya koyar.

5ٱلشَّـٰهِدِينَş-h-d

Kök:ش ه د—Gördüğü veya bildiği bir şeyi haber veren, tanıklık eden kimseler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şehâdet (şahitlik), bir şeyi gözle görmek veya kesin bilgiyle bilmek ve bunu haber vermektir. Şahit, bu bilgiyi aktaran kişidir. Ayetteki 'Ben de buna şahitlik edenlerdenim' ifadesi, İbrahim'in Allah'ın Rab ve yaratıcı olduğu hakikatine kesin bir bilgi ve inançla tanıklık ettiğini, bu konuda şüphe duymadığını gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Şehâdet, bir şeyi hazır bulunarak veya kesin bilgiyle idrak edip onu beyan etmektir. Şahitler, bu hakikati tasdik edenlerdir. Bu ayette İbrahim'in 'şahitlerdenim' demesi, Allah'ın gökleri ve yeri yaratan Rab olduğu gerçeğine olan tam ve kesin inancını, bu inancını açıkça ifade ettiğini belirtir.

Enbiyâ Sûresi

“Kâle bel rabbukum rabbu-ssemâvâti vel-ardi-llezî fetarahunne ve enâ alâ zâlikum mine-şşâhidîn(e)” Dedi ki: Hayır... Rabbiniz göklerin ve yerin Rabbidir ki, onları yaratmıştır ve ben ona şahitlik edenlerdenim. (21/56)

Görüldüğü gibi, Tevhid-i Ef’âl mertebesini yaşayan İbrâhîm (a.s.) varlıklara bir bütün olarak bakmakta ve onlarda var olan Hakk’ın varlığnı görüp müşahede ederek bu hakikate açık olarak (şahit) olduğunu belirtmekte idi. Böylece Hakk’a giden yolda İnsânlık tarihinde çok büyük bir aşama elde edilmiş olmakta idi. Daha evvelce bilinmeyen (Hanif) anlayışı böylece faaliyyete geçmekte idi. İşte bu yüzden gerek İnsânlık tarihinde gerek birey kişinin seyrü sülûkunda bu mertebe büyük bir aşamadır.^[73]

Eserin tamamını oku