Enbiyâ Sûresi 89. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Enbiyâ 89Cüz 17 · Sayfa 329

Enbiyâ Sûresi 89. Âyet

الأنبياء

Vezekeriyyâ iż nâdâ rabbehu rabbi lâ teżernî ferden veente ḣayru-lvâriśîn(e)

Zekeriya'yı da hatırla. Hani o, Rabbine, "Rabbim! Beni tek başıma bırakma. Sen varislerin en hayırlısısın" diye dua etmişti.

Enbiyâ Suresi 89. ayet, Hz. Zekeriya'nın Allah'a yakarışını ve çocuk talebini dile getirmektedir. Ayet, 'nida', 'Rabb', 'ferd' ve 'varis' gibi temel kavramlar üzerinden, yalnızlık hissiyatını, Allah'a tevekkülü ve O'nun mutlak kudretini vurgular.

1نَادَىٰn-d-y

Kök:ن د ي—Yüksek sesle çağırmak, seslenmek, yakarmak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nida (نداء), uzak olanı çağırmak için sesi yükseltmektir. Ayetteki kullanımı, Hz. Zekeriya'nın Allah'a içten ve yüksek bir sesle, yani samimi bir yakarışla yöneldiğini ifade eder. Bu, sadece bir seslenme değil, aynı zamanda bir talep ve dua halidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nida, burada 'dua etmek' ve 'istemek' anlamında mecazi bir kullanımdır. Hz. Zekeriya'nın Rabbine seslenmesi, O'ndan bir dilekte bulunmasıdır. Bu, Allah'a yönelişin ve O'ndan yardım dilemenin bir ifadesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'nida' kavramı, genellikle Allah ile kul arasındaki özel bir iletişim biçimini ifade eder. Bu, sadece bir çağrı değil, aynı zamanda bir teslimiyet ve bağımlılık ifadesidir. Zekeriya'nın nidası, onun Allah'a olan derin inancını ve O'ndan medet umduğunu gösterir.

2رَبَّهُۥr-b-b

Kök:ر ب ب—Terbiye eden, sahip olan, efendi, ilah. Ayette Allah'a hitap şekli.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rabb (ربّ), terbiye eden, bir şeyi kemale erdiren, sahip olan ve idare eden demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun yaratma, rızık verme, yönetme ve terbiye etme sıfatlarını kapsar. Hz. Zekeriya'nın 'Rabbim' demesi, O'nun bu sıfatlarına sığınarak dilekte bulunduğunu gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Rabb, Allah'ın isimlerinden biridir ve O'nun her şeyin sahibi, yöneticisi ve terbiye edicisi olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Rabbim' ifadesi, Hz. Zekeriya'nın Allah'a olan tam teslimiyetini ve O'nun kudretine olan inancını vurgular. Bu hitap, duanın kabulü için önemli bir başlangıçtır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'Rabb' kavramı, Allah'ın mutlak egemenliğini ve yaratılmışlar üzerindeki otoritesini ifade eder. Zekeriya'nın bu kelimeyi kullanması, onun Allah'ı hem yaratıcı hem de kendisine bakan, ihtiyaçlarını karşılayan bir varlık olarak gördüğünü gösterir. Bu, kulun Allah'a olan bağımlılığının ve O'na olan güveninin bir ifadesidir.

3فَرْدًاf-r-d

Kök:ف ر د—Tek, yalnız, kimsesiz.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ferd (فرد), tek başına kalmış, eşi ve benzeri olmayan demektir. Ayetteki 'beni tek başıma bırakma' ifadesi, Hz. Zekeriya'nın çocuksuzluk nedeniyle hissettiği yalnızlığı ve neslinin devam etmemesi endişesini dile getirir. Bu, onun bir varis arayışını ve soyunun kesilmemesi arzusunu yansıtır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ferd, bir şeyin tek olması, eşi ve benzeri olmamasıdır. Hz. Zekeriya'nın bu kelimeyi kullanması, kendisinden sonra dinî mirasını devam ettirecek bir evlat arayışını ve bu konuda duyduğu endişeyi ifade eder. Yalnızlık, sadece fiziksel değil, aynı zamanda manevi bir boşluğu da işaret eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Ferd kelimesi, Kur'an'da genellikle tekil olma, yalnız kalma durumunu ifade eder. Zekeriya'nın duasında bu kelimenin kullanılması, onun soyunun devamı ve dinî mirasının korunması konusundaki derin kaygısını gösterir. Bu, aynı zamanda bir neslin tükenme tehlikesine karşı Allah'tan yardım dilemesidir.

4ٱلْوَٰرِثِينَv-r-s

Kök:و ر ث—Mirasçı olanlar, bir şeyin sahibi olanlar, baki kalanlar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Varis (وارث), bir şeyin sahibi olan, birinden sonra kalan demektir. Ayetteki 'Sen varislerin en hayırlısısın' ifadesi, Allah'ın her şeyin gerçek sahibi olduğunu ve her şey yok olduktan sonra dahi baki kalacağını mecazi olarak ifade eder. Hz. Zekeriya, kendi soyundan bir varis istese de, nihayetinde her şeyin gerçek varisinin Allah olduğunu ikrar eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vâris (وارث), birinden sonra kalan ve onun malına sahip olandır. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyin nihai sahibi olduğu ve her şey yok olduktan sonra dahi varlığını sürdüreceği anlamına gelir. Zekeriya'nın bu ifadesi, Allah'ın mutlak kudretini ve O'nun her şeyin gerçek mirasçısı olduğunu kabul etmesidir, bu da duasına güç katar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Vâris, bir şeyin kendisinden sonra kalan ve ona sahip olandır. Allah'ın 'Hayru'l-Vârisîn' olması, O'nun mülkünde ortağı olmaması, her şeyin O'na döneceği ve O'nun ebediyen var olacağı anlamına gelir. Zekeriya'nın bu ifadesi, kendi neslinin devamı arzusunu Allah'ın mutlak ve ebedi varisliği gerçeğiyle dengelediğini gösterir.

Enbiyâ Sûresi

“Vezekeriyyâ iz nâdâ rabbehu rabbi lâ tezernî ferden veente hayru-lvârisîn(e)” Zekeriya’yı da hatırla. Hani o, Rabbine, “Rabbim! Beni tek başıma bırakma. Sen varislerin en hayırlısısın” diye dua etmişti. (21/89)

Mesnevi-i Şerifte;

1524. Sen kabirde Ahad’dan “Beni ferd bırakma!" niyâzını edici olarak figân ile kalırsın.

Beyt-i şerifte sûre-i Enbiyâda vâki’ (Enbiyâ 21/89) “Ey Rabbim beni yalnız bırakma ve sen vârislerin hayırlısısın!" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîme Zekeriyâ (a.s.)ın duâsı olup Cenâb-ı Hak’tan evlâd talebi üzerine vâki’dir; ve cenâb-ı Pîr efendimiz burada, kabirde ölünün lisânından sudûruna işâret buyururlar. Vech-i münâsebeti budur ki, evlâd, babanın vücûdundan peydâ olur; ve ölünün ameli dahi, kezâ onun vücûdundan sâdır olur. Zekeriyâ (a.s.), “Yâ Rab beni evlâd cihetinden akîm edip yalnız bırakma!” demiş olduğu gibi kabirdeki ölü dahi “Yâ Rab, beni amel cihetinden akîm edip berzahta yalnız bırakma, hayırlı amellerimin sûretlerini bana refik eyle!” demiş olur.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9