Hac Sûresi 14. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (أمن), kalbin tasdiki ve güven duymasıdır. Ayetteki 'âmenû' (ءَامَنُوا۟) ifadesi, Allah'ın birliğine, peygamberlerine ve ahiret gününe kesin bir inançla bağlanmayı ifade eder ki bu, cennete girişin temel şartıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutu'ya göre 'iman' (أمن), Kur'an'da sadece soyut bir inanç değil, aynı zamanda Allah'a tam bir teslimiyet ve güveni içeren aktif bir tutumdur. Bu ayetteki kullanımı, cennet vaadinin sadece kuru bir inanca değil, aynı zamanda bu inancın getirdiği güven ve teslimiyete dayandığını gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): 'Amel' (عمل), bir işi yapmak, icra etmek demektir. Ayetteki 'amilû' (وَعَمِلُوا۟) ifadesi, imanın sadece kalpte kalmayıp, salih amellerle dışa vurulması gerektiğini belirtir. Bu, cennete girişin ikinci temel şartıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Amel (عمل), iradeye dayalı olarak yapılan her türlü fiildir. Ayetteki 'amilû' (وَعَمِلُوا۟) kelimesi, imanla birlikte gelen ve Allah'ın rızasına uygun olan fiilleri kapsar. Bu fiiller, cennet mükafatına ulaşmada imanın tamamlayıcısıdır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Salih (صالح), doğru, iyi ve faydalı olan demektir. 'Salihât' (ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ) ise bu niteliklere sahip amelleri ifade eder. Ayetteki kullanımı, iman edenlerin sadece herhangi bir iş değil, Allah katında makbul ve insanlık için faydalı işler yapmaları gerektiğini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Salih (صالح), fesadın zıddıdır ve her şeyin kendi yerinde ve doğru olması anlamına gelir. 'Salihât' (ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ) kelimesi, Kur'an'da genellikle imanla birlikte zikredilerek, hem bireysel hem de toplumsal açıdan iyilik ve düzeni sağlayan amelleri ifade eder. Bu ayette de cennete girişin şartı olarak bu tür amellerin önemi belirtilir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Cennet (جنة), ağaçları ve bitkileriyle yeri örten, gizleyen bahçedir. Ayetteki 'cennât' (جَنَّـٰتٍ) kelimesi, ahirette müminlere vaat edilen, içinden ırmaklar akan, her türlü nimetin bulunduğu ebedi ikametgahı ifade eder. Bu, Allah'ın iman ve salih amellere karşılık vaat ettiği en büyük mükafattır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Cennet (جنة), yoğun ağaçları sebebiyle yerin görünmediği, gizlendiği yerdir. Kur'an'da ise bu kelime, müminler için hazırlanmış, dünya bahçelerinden çok daha üstün ve kalıcı olan ahiret yurdunu ifade eder. Ayetteki 'cennât' (جَنَّـٰتٍ) ifadesi, bu mükafatın çokluğunu ve çeşitliliğini gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İrade (إرادة), bir şeyi istemek, dilemek demektir. Ayetteki 'yurîdu' (يُرِيدُ) kelimesi, Allah'ın mutlak iradesini ve kudretini vurgular. Allah'ın dilediği her şeyi yapmaya muktedir olduğunu ve kimsenin O'nun iradesine karşı gelemeyeceğini ifade eder. Bu, cennet vaadinin kesinliğini pekiştirir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör'e göre 'irade' (إرادة) kavramı, Kur'an'da Allah'ın sınırsız gücünü ve hikmetini gösterir. Ayetteki 'mâ yurîdu' (مَا يُرِيدُ) ifadesi, Allah'ın dilediği her şeyi gerçekleştirebileceğini ve O'nun vaatlerinin şaşmaz olduğunu belirtir. Bu, müminler için bir güvence, inkarcılar için ise bir uyarı niteliğindedir.