Hac Sûresi 76. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Hac 76Cüz 17 · Sayfa 341

Hac Sûresi 76. Âyet

الحج

Ya'lemu mâ beyne eydîhim vemâ ḣalfehum(k) ve-ila(A)llâhi turce'u-l-umûr(u)

Onların önlerindekini de (yaptıklarını da), arkalarındakini de (yapacaklarını da) bilir. Bütün işler hep Allah'a döndürülür.

Bu ayet, Allah'ın ilminin kuşatıcılığını ve tüm işlerin nihai merciinin O olduğunu vurgular. 'Bilmek', 'ön' ve 'arka' kavramları ile zamanın ve mekanın tüm boyutlarına nüfuz eden ilahi kudret, 'işler' kavramıyla da varoluşun her veçhesinin Allah'a döndüğü hakikati pekiştirilir.

1يَعْلَمُa-l-m

Kök:ع ل م—Allah'ın her şeyi kuşatan, geçmişi ve geleceği kapsayan mutlak bilgisi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'ilm' kelimesini bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'ya'lemu' fiili, Allah'ın, yaratılmışların idrakinden öte, her şeyin iç yüzünü, geçmişini ve geleceğini eksiksiz bir şekilde bildiğini ifade eder. Bu, sadece bir bilgi edinme değil, aynı zamanda her şeyi kuşatan bir ilahi sıfattır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu belirtir. Ayetteki 'ya'lemu', Allah'ın zaman ve mekanla sınırlı olmayan, mutlak ve ezelî bilgisine işaret eder. Bu bilgi, insanların 'önünde' ve 'arkasında' olan her şeyi, yani görünen ve görünmeyeni, geçmişi ve geleceği kapsar.

2أَيْدِيهِمْy-d-y

Kök:ي د ي—Onların önlerinde olan, yani gelecekleri veya henüz yaşamadıkları şeyler.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'mâ beyne eydîhim' ifadesini mecazi olarak 'gelecekleri' veya 'önlerinde olan şeyler' şeklinde açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın, insanların henüz karşılaşmadığı, yaşamadığı veya bilmediği tüm olayları ve durumları bildiğini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, bu ifadenin 'gelecek' anlamında kullanıldığını belirtir. İnsanların 'ellerinin önünde' olan, yani henüz ulaşmadıkları, yaşamadıkları veya bilmedikleri her şeyin Allah'ın bilgisi dahilinde olduğunu ifade eder. Bu, ilahi ilmin zamanı aşan boyutunu gösterir.

3خَلْفَهُمْh-l-f

Kök:خ ل ف—Onların arkalarında olan, yani geçmişleri veya geride bıraktıkları şeyler.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'mâ halfehum' ifadesini 'geçmişleri' veya 'geride bıraktıkları şeyler' olarak yorumlar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın, insanların yaşadığı, bitirdiği veya unuttuğu tüm olayları ve durumları bildiğini, hiçbir şeyin O'nun ilminden gizli kalmadığını belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'half' kelimesinin 'arka' ve 'sonraki' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'mâ halfehum', insanların geçmişte yaşadıkları, geride bıraktıkları veya unuttukları her şeyi kapsar. Bu, Allah'ın bilgisinin hem geçmişi hem de geleceği kuşattığını gösteren bir ifadedir.

4تُرْجَعُr-j-a

Kök:ر ج ع—Döndürülür, geri çevrilir; nihai olarak Allah'a ait olur.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'rücû'' kelimesinin 'geri dönmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'turce'u' fiili, tüm işlerin, kararların ve sonuçların nihai olarak Allah'a döneceğini, O'nun hükmüne ve takdirine bağlı olduğunu ifade eder. Bu, Allah'ın mutlak egemenliğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'rücû'' kavramının bir şeyin başlangıç noktasına veya aslına dönmesi anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki 'turce'u' fiili, evrendeki tüm 'umûr'un (işlerin), yani varoluşun ve olayların seyrinin, başlangıçta olduğu gibi nihai olarak da Allah'ın iradesine ve kudretine döneceğini, O'nun kontrolünde olduğunu gösterir.

5ٱلْأُمُورُe-m-r

Kök:أ م ر—İşler, meseleler, emirler, varoluşun tüm veçheleri.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'emr' kelimesinin hem 'emir' (buyruk) hem de 'iş, durum, mesele' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-umûr' kelimesi, varoluşun tüm yönlerini, olayları, kararları ve sonuçları kapsayan geniş bir anlam taşır. Bu, Allah'ın tüm kainat üzerindeki mutlak otoritesini ve tasarrufunu ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'emr' kelimesinin Kur'an'da çok geniş bir semantik alana sahip olduğunu vurgular. 'El-umûr' ifadesi, sadece insanların yaptığı işleri değil, aynı zamanda ilahi takdiri, kainattaki düzeni ve tüm varoluşsal meseleleri kapsar. Ayetteki kullanımı, bu geniş kapsamlı 'işlerin' nihai olarak Allah'a döndüğünü, O'nun kontrolünde olduğunu gösterir.

Hac Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Ya’lemu mâ beyne eydîhim vemâ halfehum ve-ila(A)llâhi turce’u-l-umûr(u)” Onların önlerindekini de (yaptıklarını da), arkalarındakini de (yapacaklarını da) bilir. Bütün işler hep Allah’a döndürülür. (22/76)

Kişinin önü hayali arkası vehimi kuvvetlerin etkisindedir. Eğer bir seyr-i süluk yoluna girerse arka tarafındaki evham yönü ilham yönüyle ve ön tarafındaki nefsinin hayali hakk’ın hayali olan hakikatin ta kendisine dönüşür.

Her ne iş işlenirse işlensin hakk’ın fiili olduğundan dönüşte onadır. Yalnız burada kişi eğer nefsi ile ameli gayri salih işliyorsa bu işlemiş olduğu iş-fiil nefsinden sudur ettiği için sorumluğu vardır.

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç