Nûr Sûresi 4. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ramy (رمي) kelimesi aslen bir şeyi atmak anlamına gelir. Ancak mecazi olarak, bir kişiye kötü bir söz veya suç isnat etmek için kullanılır. Ayetteki 'yermûne' (يرمون) fiili, iffetli kadınlara zina iftirası atmak, yani onlara bu suçu isnat etmek anlamındadır ve bu, atılan bir ok gibi hedefi bulan bir ithamdır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'yermûne' (يرمون) fiilinin burada 'kazafe' (قذف) yani iftira atmak, suçlamak anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, dilin mecazi kullanımına bir örnektir; zira fiilen bir şey atılmamakta, ancak sözle bir suç isnat edilmektedir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İhsan (إحصان) kelimesi, bir şeyi koruma altına almak, sağlamlaştırmak anlamına gelir. 'Muhsanât' (محصنات) ise, iffetlerini korumuş, zinadan uzak durmuş kadınlardır. Ayetteki kullanımı, onların bu iffetli hallerine yapılan iftiranın ağırlığını vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'muhsanât' kelimesinin hem evli hem de bekâr olup iffetini koruyan kadınları kapsadığını belirtir. Bu ayetteki bağlamda, zina iftirasına maruz kalan kadınların genel olarak iffetli ve namuslu olmaları, iftiranın ciddiyetini artırır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ihsan' kavramının Kur'an'da genellikle 'iffet' ve 'namus' anlamında kullanıldığını, kadınlar için ise özellikle cinsel saflığı ifade ettiğini belirtir. 'Muhsanât' terimi, bu ahlaki değeri taşıyan kadınları tanımlar ve onlara yönelik iftiranın toplumsal ve dini açıdan ne kadar büyük bir suç olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şehâdet (شهادة), bir şeyi gözlemlemek ve onu haber vermek anlamına gelir. 'Şuhedâ' (شهداء) ise şahitler demektir. Ayette, zina iftirasının ispatı için dört şahidin gerekliliği, bu tür bir suçlamanın ne kadar ciddi olduğunu ve ispat yükünün ağırlığını gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, şehadetin, bir hakkı ispat etmek için yapılan beyan olduğunu ifade eder. Ayetteki 'dört şahit' şartı, zina gibi ağır bir suçlamanın keyfi olarak yapılamayacağını, aksine çok güçlü delillere dayanması gerektiğini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Celd (جلد) kelimesi, deriye vurmak anlamına gelir. 'Fecildûhum' (فاجلدوهم) emri, iftira atanlara seksen değnek vurulması gerektiğini ifade eder. Bu, iftiranın ciddiyetine karşılık gelen bir had cezasıdır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): es-Sicistânî, celdin, deriye vurmak suretiyle uygulanan bir ceza olduğunu belirtir. Ayetteki bu emir, iftira suçunun sadece ahlaki bir kusur olmadığını, aynı zamanda belirli bir hukuki yaptırımı olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şehâdet (شهادة), bir olayı bilmek ve onu başkalarına aktarmaktır. Ayetteki 'velâ takbelû lehüm şehâdeten ebeden' (وَلَا تَقْبَلُوا۟ لَهُمْ شَهَـٰدَةً أَبَدًا) ifadesi, iftiracının şahitliğinin hiçbir zaman kabul edilmeyeceğini belirtir. Bu, onların güvenilirliklerini tamamen yitirdiklerini gösteren bir hukuki ve ahlaki hükümdür.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, şehadetin, bir gerçeği ortaya koyma ve ispat etme aracı olduğunu vurgular. İftiracıların şahitliğinin reddedilmesi, onların yalan söyleme eğiliminde oldukları ve dolayısıyla adalet sisteminde güvenilir bir konumda bulunamayacakları anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fısk (فسق), bir şeyin kabuğundan çıkması gibi, Allah'ın emrinden çıkmak, doğru yoldan sapmak anlamına gelir. 'Fâsikûn' (فاسقون) ise bu eylemi gerçekleştirenlerdir. Ayette, iffetli kadınlara iftira atanların fâsık olarak nitelendirilmesi, onların sadece hukuki bir suç işlemediklerini, aynı zamanda dini ve ahlaki olarak da büyük bir sapma içinde olduklarını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, fısk kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a itaatsizlik ve doğru yoldan sapma anlamında kullanıldığını belirtir. İftiracıların fâsık olarak tanımlanması, onların sadece bir hata yapmadıklarını, aksine bilinçli olarak Allah'ın sınırlarını aştıklarını ve bu durumun onların dini statülerini olumsuz etkilediğini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, fıskın, şeriatın dışına çıkmak ve büyük günah işlemek olduğunu açıklar. Ayetteki 'fâsikûn' nitelemesi, iftira atanların bu eylemleriyle Allah'ın koyduğu sınırları çiğnediklerini ve bu nedenle toplumda güvenilirliklerini yitirdiklerini vurgular.