Şuarâ Sûresi 169. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rabb kelimesi, terbiye etmek, bir şeyi kademe kademe kemale erdirmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'Rabbî' ifadesi, Hz. Lut'un Allah'ı hem yaratıcı hem de kendisini ve ailesini koruyup gözeten olarak kabul ettiğini gösterir. Bu, aynı zamanda bir sığınma ve yardım talebidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rabb, malik, seyyid, müdebbir, mürebbi ve mürebbî anlamlarına gelir. Ayetteki kullanımı, Hz. Lut'un Allah'ı mutlak otorite sahibi ve kendisini bu kötü durumdan kurtarabilecek tek güç olarak gördüğünü ifade eder. Bu hitap, acziyetin ve tam teslimiyetin bir göstergesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'Rabb' kavramı, sadece yaratıcı değil, aynı zamanda sürekli olarak kullarını terbiye eden, onlara yol gösteren ve onları koruyan ilahi varlığı ifade eder. Hz. Lut'un bu hitabı, kavminin ahlaksızlığı karşısında ilahi müdahaleyi ve rehberliği talep etmesidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Necce fiili, bir şeyi tehlikeden veya zorluktan kurtarmak, selametle çıkarmak anlamına gelir. Ayetteki 'neccinî' ifadesi, Hz. Lut'un kavminin işlediği büyük günahlardan ve bu günahların getireceği azaptan kendisinin ve ailesinin korunmasını talep ettiğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Necce, bir yerden başka bir yere geçmek, kurtulmak demektir. Burada mecazi olarak, kavminin kötü fiillerinin sonuçlarından ve onlarla birlikte helak olmaktan kurtarılma isteğini ifade eder. Bu, ilahi bir müdahale beklentisidir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Necce, bir şeyi bir şeyden ayırmak, kurtarmak ve uzaklaştırmak anlamındadır. Hz. Lut'un bu duası, sadece fiziksel bir kurtuluş değil, aynı zamanda manevi olarak da kavminin ahlaksızlığından arınma ve uzaklaşma arzusunu yansıtır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ehl kelimesi, bir kimsenin akrabaları, ailesi, eşi ve çocukları gibi yakın çevresini ifade eder. Ayetteki 'ehlî' ifadesi, Hz. Lut'un sadece kendisi için değil, aynı zamanda sorumluluğunda olan ve onunla aynı inancı paylaşan aile fertleri için de kurtuluş talep ettiğini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Ehl, bir kimsenin hanımı, çocukları ve yakın akrabalarıdır. Hz. Lut'un duasında 'ehlî' kelimesini kullanması, peygamberlerin sadece kendi kurtuluşlarını değil, aynı zamanda tebliğ ettikleri mesajı kabul eden yakın çevrelerinin de kurtuluşunu önemsediklerini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Amel fiili, bir işi yapmak, icra etmek anlamına gelir. Ayetteki 'ya'melûne' ifadesi, Lut kavminin sürekli olarak işlediği ve ısrarla devam ettirdiği ahlaksız fiilleri, özellikle de eşcinsellik gibi büyük günahları işaret eder. Bu, onların helak sebebi olan eylemleridir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Amel, iradeye dayalı ve bilinçli olarak yapılan her türlü eylemi kapsar. 'Ya'melûne' fiilinin muzari (geniş zaman) kipinde gelmesi, Lut kavminin bu kötü fiilleri sürekli ve alışkanlık haline getirmiş olduğunu, bu eylemlerin onların yaşam tarzı haline geldiğini gösterir. Hz. Lut'un duası, bu sürekli kötülükten kurtulma isteğidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'amel' kavramı, genellikle 'salih amel' (iyi iş) ve 'seyyi' amel' (kötü iş) şeklinde ikiye ayrılır. Burada 'mimmâ ya'melûne' ifadesi, Lut kavminin işlediği 'seyyi' amelleri, yani ahlaki ve dini normlara aykırı olan fiilleri ifade eder. Bu fiiller, ilahi gazabı celbeden eylemlerdir.