Şuarâ Sûresi 22. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nimet' kelimesini 'Allah'tan gelen iyilik, lütuf ve ihsan' olarak tanımlar. Ancak bu ayette Firavun'un ağzından kullanıldığında, onun kendi yaptığı bir 'iyilik' olarak gördüğü, fakat aslında bir lütuf olmayan, hatta bir zulmün sonucu olan durumu ifade eder. Firavun, Hz. Musa'yı sarayında büyütmesini bir nimet olarak sunarken, bu nimetin temelinde İsrailoğullarına uyguladığı zulüm yatmaktadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nimet' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Firavun'un kendi bakış açısıyla bir 'lütuf' olarak sunduğu, ancak Hz. Musa'nın reddettiği bir durumu anlatır. Firavun'un bu 'nimeti' bir minnet vesilesi olarak görmesi, kelimenin mecazi bir ironiyle kullanıldığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'menn' kökünden türeyen 'temünnühâ' kelimesini 'birine yaptığı iyiliği hatırlatarak onu minnet altında bırakmak, başa kakmak' olarak açıklar. Ayette Firavun, Hz. Musa'ya sarayında büyütmesini bir 'nimet' olarak sunarken, aslında bu 'nimeti' bir baskı ve suçlama aracı olarak kullanmaktadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'menn' kelimesinin hem 'lütuf ve ihsan' hem de 'yapılan iyiliği başa kakmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'temünnühâ' fiili, ikinci anlamı vurgular; Firavun'un Hz. Musa'ya yaptığı 'iyiliği' bir minnet borcu olarak hatırlatması ve bu yolla onu susturmaya çalışmasıdır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'menn' kökünün Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışımla, yani 'yapılan iyiliği başa kakmak ve bu yolla karşı tarafı incitmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Firavun'un bu fiili kullanması, onun Hz. Musa'ya karşı üstünlük kurma ve onu psikolojik olarak etkileme çabasını gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'abd' kökünden türeyen 'abbette' fiilini 'birini köle yapmak, hizmetine koşmak, boyunduruk altına almak' olarak açıklar. Ayette Firavun'un İsrailoğullarını köleleştirmesi, onların özgürlüklerini ellerinden alması ve onları ağır işlerde çalıştırması kastedilir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'abd' kelimesinin 'kul, köle' anlamının yanı sıra, 'itaat eden, boyun eğen' anlamlarına da geldiğini belirtir. 'Abbette' fiili ise, bu itaati zorla sağlamak, birilerini köle statüsüne indirmek demektir. Hz. Musa, Firavun'un 'nimeti' olarak sunduğu şeyi, İsrailoğullarına uyguladığı bu köleleştirme politikasıyla ilişkilendirerek onun ikiyüzlülüğünü ortaya koyar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'da hem 'Allah'a kulluk' gibi olumlu bir anlamda hem de 'insanlara kölelik' gibi olumsuz bir anlamda kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'abbette' fiili, Firavun'un İsrailoğullarını 'köleleştirme' eylemini ifade eder ve bu, Allah'a kulluk etmesi gereken insanların başka bir insana zorla kulluk ettirilmesi durumunu anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Benî İsrâîl' ifadesinin 'İsrail'in oğulları' anlamına geldiğini ve İsrail'in Hz. Yakup'un lakabı olduğunu belirtir. Bu topluluk, Kur'an'da sıkça zikredilen ve peygamberler gönderilen bir kavimdir. Ayette, Firavun'un köleleştirdiği ve Hz. Musa'nın kurtarmak için mücadele ettiği bu özel topluluğa işaret edilir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'Benî İsrâîl'in, Hz. Yakup'un soyundan gelen on iki kabileden oluşan bir topluluk olduğunu ve Kur'an'da onların tarihsel süreçteki konumlarına ve yaşadıkları olaylara sıkça atıfta bulunulduğunu açıklar. Bu ayette, Firavun'un zulmüne maruz kalan ve Hz. Musa'nın mücadelesinin merkezinde yer alan bu kavim vurgulanır.