Şuarâ Sûresi 29. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'أخذ' (ahz) kelimesinin bir şeyi ele geçirmek, almak ve bazen de bir şeyi kendine kılmak, edinmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittehazte' (edindin) fiili, Firavun'un kendi tanrılık iddiasına rağmen başka bir varlığı ilah olarak kabul etme eylemini vurgular. Bu, sadece bir şeyi almak değil, aynı zamanda onu bir statüye yükseltmek anlamını taşır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ittehaze' fiilinin mecazi olarak bir şeyi kendine dost edinmek, benimsemek veya bir şeye inanmak anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Ayette Firavun'un 'Benden başkasını ilah edinirsen' ifadesi, Musa'nın Firavun'un tanrılık iddiasını reddedip başka bir varlığa tapınması durumunu mecazi bir dille anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini incelerken, 'ittehaze ilâhen' ifadesinin sadece bir varlığa tapınmak değil, aynı zamanda onu en yüce otorite ve mutlak güç olarak kabul etmek anlamına geldiğini belirtir. Firavun'un tehdidi, kendi mutlak otoritesine karşı bir meydan okuma olarak algıladığı bu 'ilah edinme' eylemine yöneliktir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilah' kelimesinin 'elehe' (hayran olmak, tapınmak) kökünden geldiğini ve kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan varlık anlamına geldiğini belirtir. Ayette Firavun'un 'benden başkasını ilah edinirsen' ifadesi, kendisinin tanrısal bir statüye sahip olduğu iddiasını ve bu statünün başka bir varlıkla paylaşılmasına tahammülsüzlüğünü gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'ilah' kelimesinin 'el-ulûhe' (ilahlık) ve 'el-ilâhe' (tapınma) mastarlarından türediğini ve kendisine ibadet edilen, kulluk edilen varlık olduğunu açıklar. Firavun'un bu kelimeyi kullanması, kendi tanrılık iddiasının ve bu iddiaya karşı çıkanları cezalandırma yetkisinin bir göstergesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'daki temel anlamının, 'mutlak otoriteye sahip olan, her şeye gücü yeten ve kendisine ibadet edilen varlık' olduğunu vurgular. Firavun'un bu ayette 'ilah' kelimesini kullanması, kendi mutlak otoritesini ve bu otoriteye karşı çıkanları cezalandırma hakkını ilan etmesidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'gayr' kelimesinin bir şeyin zıddı veya ondan farklı olanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'gayrî' (benden başkası) ifadesi, Firavun'un kendisini tek ve yegane ilah olarak gördüğünü, bu konumun başka bir varlıkla paylaşılmasına kesinlikle karşı olduğunu net bir şekilde ortaya koyar.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'gayr' kelimesinin bir şeyin dışında kalan, ondan farklı olan anlamında kullanıldığını açıklar. Firavun'un 'benden başkasını' demesi, kendi tanrılık iddiasının münhasırlığını ve bu iddianın dışındaki her türlü ilah edinme eylemini reddettiğini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi yapmak veya kılmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'le'ec'alenneke' (seni mutlaka kılacağım/yapacağım) ifadesi, Firavun'un Musa'yı zindana atma eylemini kesin ve kaçınılmaz bir sonuç olarak sunmasını vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ceale' fiilinin bazen bir şeyi bir duruma sokmak, bir şeye dönüştürmek anlamında kullanıldığını ifade eder. Firavun'un bu fiili kullanması, Musa'yı özgür bir birey olmaktan çıkarıp zindanlık bir duruma sokma tehdidini açıkça ortaya koyar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'sicn' kelimesinin hapishane, zindan anlamına geldiğini ve 'mescûn' kelimesinin de zindana atılmış kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-mescûnîn' (zindana atılmış olanlar) ifadesi, Firavun'un Musa'yı, kendisi gibi otoritesine karşı gelen diğer mahkumların arasına katma tehdidini somutlaştırır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'sicn' kelimesinin bir yeri kapatmak, hapsetmek anlamındaki 'secene' fiilinden türediğini ve 'mescûn'un da hapsedilmiş, zindana atılmış kişi olduğunu açıklar. Firavun'un bu kelimeyi kullanması, Musa'yı özgürlüğünden mahrum bırakarak onu cezalandırma niyetini ve bu cezanın ağırlığını vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'sicn' kökünün Kur'an'da genellikle bir cezalandırma aracı olarak kullanıldığını ve 'mescûn'un da bu cezanın muhatabı olan kişiyi ifade ettiğini belirtir. Firavun'un tehdidi, Musa'yı sadece hapsetmekle kalmayıp, onu toplumdan izole ederek ve özgürlüğünden mahrum bırakarak cezalandırma amacını taşır.