Ev yenfe'ûnekum ev yedurrûn(e)
"Yahut size fayda veya zararları dokunur mu?"
"Veya size fayda veya zararları olur mu?"
Bu ayet, İbrahim peygamberin müşriklere hitaben, taptıkları putların kendilerine ne bir fayda ne de bir zarar verebileceğini sorguladığı bir bağlamda, 'fayda vermek' ve 'zarar vermek' fiilleri üzerinden putların acizliğini vurgulamaktadır. Kelimelerin semantik analizi, bu fiillerin Kur'an'daki temel anlamlarını ve putların ilahlık iddialarının boşluğunu ortaya koyar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nef'' kökünü 'hayır ve iyilik elde etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'yenfâ'ûnekum' ifadesi, putların insanlara herhangi bir hayır veya menfaat sağlayamayacağını, dolayısıyla ibadete layık olmadıklarını vurgular.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nef'' kelimesini 'fayda' olarak açıklar. Ayetteki kullanım, putların insanlara gerçek anlamda bir fayda sunma yeteneğinden yoksun olduğunu, bu nedenle onlara yönelmenin anlamsızlığını mecazi bir dille ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nef'' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretiyle ilişkilendirildiğini belirtir. Bu ayette ise putların 'nef'' verme yeteneğinden mahrum oluşu, onların ilahlık vasfından yoksunluğunu ve Allah'ın mutlak kudretini dolaylı olarak pekiştirir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'darr' kökünü 'bir şeye noksanlık ve eksiklik vermek' olarak açıklar. Ayetteki 'yedurrûne' ifadesi, putların insanlara herhangi bir zarar veya ziyan veremeyeceğini, dolayısıyla onlardan korkmanın yersiz olduğunu belirtir.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'darr' kelimesini 'zarar ve meşakkat' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, putların insanlara zarar verme gücünden yoksun oluşu, onların ilahlık iddialarının temelsizliğini ve acizliğini ortaya koyar.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'darr' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'fayda' (nef') kelimesiyle zıt anlamlı olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'yedurrûne' ifadesi, putların 'nef'' veremedikleri gibi 'darr' da veremeyeceklerini vurgulayarak, onların mutlak acizliğini ve ilahlık vasfından uzaklığını pekiştirir.
Şu'arâ Sûresi
“Yahut size fayda veya zararları dokunur mu?” (26/73)
قَالُوا بَلْ وَجَدْنَا آبَاءنَا كَذَلِكَ يَفْعَلُونَ {الشعراء/74}
“Kâlû bel vecednâ âbâenâ kezâlike yef’alûn(e)”