Rûm Sûresi 18. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Rûm 18Cüz 21 · Sayfa 406

Rûm Sûresi 18. Âyet

الروم

Velehu-lhamdu fî-ssemâvâti vel-ardi ve'aşiyyen vehîne tuzhirûn(e)

Göklerde ve yerde hamd O'na mahsustur. Gündüzün sonunda ve öğle vaktine girdiğinizde Allah'ı tespih edin.

Bu ayet, Allah'a hamd etmenin ve O'nu tesbih etmenin evrensel ve zamansal boyutunu vurgulamaktadır. Özellikle 'hamd' ve 'aşiyyen' kavramları, Allah'ın yüceliğinin ve ibadetin sürekliliğinin altını çizmektedir.

1ٱلْحَمْدُh-m-d

Kök:ح م د—Allah'a mahsus olan, övgü ve şükranın en üst derecesini ifade eden yüceltme.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hamd, bir nimete karşılık veya bir güzelliğe hayranlık duyarak yapılan övgüdür. Ayetteki 've lehu'l-hamd' ifadesi, tüm övgülerin ve şükranların yalnızca Allah'a ait olduğunu, O'nun zatında ve fiillerinde kemal sahibi olduğunu belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Hamd, övgü ve şükranın birleşimidir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun kemal sıfatlarına ve ihsanlarına yönelik bir yüceltmedir. Ayetteki kullanımı, göklerde ve yerde her türlü övgünün ve şükrün yalnızca O'na layık olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hamd, Kur'an'da Allah'a yöneltilen en temel övgü biçimlerinden biridir. Şükürden farklı olarak, hamd hem nimetlere karşılık hem de Allah'ın zatî kemaline yönelik bir yüceltmedir. Bu ayette, hamdin evrensel bir gerçeklik olduğu ve tüm varlıklar tarafından O'na sunulduğu vurgulanır.

2ٱلسَّمَـٰوَٰتِs-m-w

Kök:س م و—Yüksekte olan, gökler ve evrenin üst katmanları.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Semâvât, 'semâ' kelimesinin çoğuludur ve yüksek olan her şeyi ifade eder. Kur'an'da genellikle yedi kat gök anlamında kullanılır. Ayetteki 'fi's-semâvât' ifadesi, Allah'a olan hamdin sadece yeryüzüyle sınırlı olmadığını, tüm evreni kapsadığını gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Semâvât, mecazi olarak da yüksek mertebeleri ve yüce alemleri ifade edebilir. Bu ayette, Allah'a olan hamdin sadece fiziksel göklerde değil, aynı zamanda manevi ve metafizik alemlerde de geçerli olduğunu vurgular.

3ٱلْأَرْضِa-r-d

Kök:أ ر ض—Yeryüzü, üzerinde yaşadığımız gezegen.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Arz, yeryüzü demektir. Kur'an'da genellikle semâvât ile birlikte zikredilerek evrenin bütünlüğünü ifade eder. Ayetteki 've'l-ard' ifadesi, Allah'a olan hamdin göklerde olduğu gibi yeryüzünde de var olduğunu, O'nun hükümranlığının ve övgüye layık oluşunun evrensel olduğunu belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Arz, üzerinde canlıların yaşadığı, bitkilerin bittiği yerdir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratıcılığının ve nimetlerinin yeryüzünde de tecelli ettiğini, dolayısıyla yeryüzündeki her şeyin O'na hamd ettiğini ifade eder.

4عَشِيًّاa-ş-w

Kök:ع ش و—Akşam vakti, günün son kısmı.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Aşiyy, günün son kısmı, güneşin batmaya başladığı vakittir. Ayetteki 'aşiyyen' ifadesi, akşam vaktinde Allah'ı tesbih etmenin ve O'na hamd etmenin önemini vurgular, bu vaktin ibadet için özel bir zaman dilimi olduğunu belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Aşiyy, öğleden sonra güneşin batışına kadar olan süreyi kapsar. Bu ayette, 'aşiyyen' ve 'hîne tuzhirûn' (sabahladığınız vakit) ile birlikte zikredilerek, günün belirli vakitlerinde Allah'ı anmanın ve O'na ibadet etmenin gerekliliğini ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Aşiyy, günün son dilimi olup, genellikle akşam namazı vaktine işaret eder. Kur'an'da bu tür zaman ifadeleri, müminlerin belirli vakitlerde Allah'a yönelmesini teşvik eder ve ibadetin düzenliliğini vurgular.

5تُظْهِرُونَz-h-r

Kök:ظ ه ر—Sabahlamak, sabah vaktine girmek.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Tuzhirûn, 'zahr' kökünden gelir ve 'zuhur' yani ortaya çıkmak, görünmek anlamındadır. Burada ise mecazi olarak 'sabah vaktine girmek' anlamında kullanılmıştır, zira sabah vakti günün ortaya çıktığı zamandır. Ayetteki kullanımı, sabah vaktinde de Allah'ı tesbih etmenin gerekliliğini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zuhur, bir şeyin belirginleşmesi, açığa çıkmasıdır. 'Hîne tuzhirûn' ifadesi, sabah vaktinin belirginleştiği, günün aydınlandığı zamanı ifade eder. Bu, sabah namazı vaktine işaret eder ve müminlerin bu vakitte de Allah'ı anmasını emreder.

Rûm Sûresi

Kuranı Kerim Türkçe okunuş: 30.18

- Ve lehul hamdu fis semâvâti vel ardı ve aşiyyev ve hîne tuzhirûn.

Diyanet Meali: 30.18 - Göklerde ve yerde hamd O'na mahsustur. Gündüzün sonunda ve öğle vaktine girdiğinizde Allah'ı tespih edin. Elmalılı Hamdi Yazır Meali:

30.18 - Hem hamd ona Göklerde ve Yerde ve ikindileyin ve o zaman ki öğle edersiniz.

Burada da görüldüğü gibi. “Göklerde ve yerde hamd O'na mahsustur” Hamd, İnsan nesline ait olan, Rabb-ını övme ve yüceltme özelliği Rabb-ının da kulunu övme ve yüceltme vesilesidir. O halde bu özellikte olan göklerde de bazı varlıkların olduğu, açık olarak ifade edilmektedir, bu varlıklar ise, İnsan-dabbe türü sülâle ve nesillerdir ve oralarda da, öğlenlerin ve ikindilerin olduğu açık olarak bildirilmiştir. Bunda hiç şüphe yoktur. ^[22] “ İz- -T-B- ”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9