Lokmân Sûresi 21. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'tebea' fiilini bir şeyin izini takip etmek, peşinden gitmek olarak açıklar. Ayetteki 'ittabiû' emri, Allah'ın indirdiği vahyin yolunu takip etmeyi, ona uymayı ve hükümlerini benimsemeyi ifade eder. Bu, bilinçli bir itaati ve teslimiyeti gerektirir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ittabiû' fiilinin mecazi olarak bir şeye boyun eğmek ve onunla amel etmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette, Allah'ın indirdiği şeye uymak, onun hükümlerini kabul edip hayatına tatbik etmek demektir ki bu, müşriklerin atalarının yolunu takip etmelerinin zıddıdır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'enzela' fiilinin Allah tarafından vahyedilen kitaplar ve hükümler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ enzelellâh' ifadesi, Kur'an'ı ve onun içerdiği ilahi hükümleri kasteder. Bu, ilahi bir kaynağa sahip olma ve mutlak hakikati temsil etme özelliğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'inzâl' kelimesinin Allah'tan gelen vahiy ve ilahi lütuf anlamında kullanıldığını açıklar. Ayette, Allah'ın indirdiği şey, insanlara doğru yolu gösteren, onları karanlıklardan aydınlığa çıkaran ilahi bir rehberliktir ve ataların batıl inançlarına karşı bir alternatiftir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'vecede' fiilinin bir şeyi mevcut halde bulmak veya bir durum üzere görmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ vecednâ aleyhi âbâenâ' ifadesi, müşriklerin atalarını belirli bir inanç ve yaşam tarzı üzerinde bulduklarını ve bunu sorgulamadan benimsediklerini ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'bulmak' fiilinin genellikle bir hakikati veya bir durumu keşfetmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayette, 'vecadnâ' fiili, atalardan miras alınan, sorgulanmamış ve taklitçi bir inanç sistemini ifade eder. Bu, ilahi vahye dayalı bilgiye karşı, geleneğe dayalı bilginin tercih edilmesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'şeytan' kelimesinin 'şatane' kökünden geldiğini ve haktan uzaklaşan, sapan her türlü varlığı ifade ettiğini belirtir. Ayette, şeytan, insanları doğru yoldan saptırarak azaba çağıran, vesvese veren ve batıl inançlara yönlendiren bir güç olarak tasvir edilir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, şeytanın insanları aldatan, saptıran ve isyana teşvik eden bir varlık olduğunu açıklar. Ayetteki 'yed'ûhum ilâ azâbi's-sa'îr' ifadesi, şeytanın insanları sadece saptırmakla kalmayıp, onları cehennem azabına sürükleyecek eylemlere çağırdığını ve bu çağrının ataların batıl inançlarına uymakla eşdeğer olduğunu gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'azâb' kelimesinin bir şeyi engellemek, alıkoymak ve acı vermek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'azâbi's-sa'îr' ifadesi, şeytanın çağrısına uyanların karşılaşacağı şiddetli ve yakıcı bir cezayı, yani cehennem azabını ifade eder. Bu, ataların yolunu körü körüne takip etmenin nihai sonucudur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'azâb' kelimesinin bedene veya ruha acı veren her türlü cezayı kapsadığını açıklar. Ayetteki bağlamda, bu azap, Allah'ın indirdiğine uymayı reddeden ve şeytanın saptırmalarına kananların ahirette karşılaşacakları ebedi ve şiddetli bir cezadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'sa'îr' kelimesinin şiddetli bir şekilde alevlenen, tutuşan ateş anlamına geldiğini belirtir. Ayette, 'azâbi's-sa'îr' ifadesi, cehennemin yakıcı ve şiddetli ateşini tasvir eder. Bu, şeytanın çağrısının ve ataların batıl inançlarına bağlılığın götüreceği korkunç sonu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'sa'îr' kelimesinin Kur'an'da genellikle cehennemin en şiddetli ve alevli hallerini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayette, bu kelime, müşriklerin atalarının yolunu takip etmeleri durumunda karşılaşacakları azabın dehşetini ve yakıcılığını pekiştirir.