Lokmân Sûresi 23. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kefere kelimesi, bir şeyi örtmek ve gizlemek anlamına gelir. Şeriat dilinde ise Allah'ın nimetlerini örtmek, yani nankörlük etmek ve imanı gizlemek, yani inkar etmek manasında kullanılır. Ayetteki 'men kefera' ifadesi, Allah'ın birliğini ve peygamberin risaletini inkar eden kişiyi ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kefere, 'nankörlük etti' ve 'inkar etti' anlamlarına gelir. Burada, Allah'ın ayetlerini ve peygamberin getirdiği hakikatleri kabul etmeyip örten kişiyi tanımlar. Ayetteki kullanımı, peygamberin tebliğine karşı çıkanların durumunu betimler.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Küfr kavramı, Kur'an'da sadece bir inançsızlık durumu değil, aynı zamanda Allah'ın lütuflarına karşı nankörlük ve gerçeği bile bile reddetme eylemi olarak ele alınır. Bu ayetteki 'kefere', peygamberin tebliğine karşı takınılan olumsuz tavrı ve bu tavrın bir sonucu olan inkarı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hüzün, nefiste meydana gelen bir sıkıntı ve keder halidir. Ayetteki 'felâ yahzünke' ifadesi, peygambere hitaben, inkar edenlerin inkarının seni üzmesin, kederlendirmesin anlamındadır. Bu, peygamberin tebliğ görevini yerine getirirken karşılaşabileceği olumsuz tepkilere karşı bir teselli ve güçlendirmedir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Hüzün, kalpte oluşan bir sıkıntı ve darlık halidir. Ayetteki bağlamda, inkar edenlerin tutumunun peygamberin kalbinde oluşturabileceği üzüntüyü gidermeyi amaçlar. Allah, peygamberine bu durumdan dolayı kederlenmemesini öğütler, zira nihai hüküm Allah'a aittir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Mercî', rücû' kökünden türemiş bir isim olup, dönülecek yer veya dönüş zamanı anlamına gelir. Ayetteki 'ileyne mercî'uhum' ifadesi, inkar edenlerin nihai olarak Allah'a döneceklerini, yani hesap vermek üzere O'nun huzuruna çıkarılacaklarını vurgular. Bu, ahiret inancının temel bir ifadesidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rücû', bir şeyin geldiği yere geri dönmesidir. Mercî' ise bu dönüşün gerçekleştiği yerdir. Ayetteki 'mercî'uhum', inkar edenlerin dünya hayatından sonraki akıbetlerinin Allah'ın hükmüne tabi olacağını, O'na hesap vermek üzere döneceklerini açıkça belirtir. Bu, ilahi adaletin tecellisinin bir ifadesidir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Mercî', ism-i mekan veya ism-i zaman olarak 'dönüş yeri' veya 'dönüş zamanı' anlamlarına gelir. Bu ayette, inkar edenlerin dünya hayatındaki amellerinin karşılığını görmek üzere Allah'ın huzuruna dönecekleri, yani ahiretteki hesap gününe işaret eder. Bu, inkar edenler için bir uyarı, müminler için ise bir tesellidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Amel, bir fiili kasıtlı olarak yapmaktır. Ayetteki 'bimâ 'amilû' ifadesi, inkar edenlerin dünya hayatında işledikleri her türlü fiili, yani hem iyi hem de kötü amellerini kapsar. Allah, bu amellerin karşılığını onlara haber verecektir, bu da ilahi adaletin bir gereğidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Amel, irade ve ihtiyar ile yapılan her türlü fiildir. Ayetteki 'fünunebbi'uhum bimâ 'amilû' ifadesi, Allah'ın inkar edenlerin tüm yaptıklarını bildiğini ve onlara bu yaptıklarının sonuçlarını bildireceğini ifade eder. Bu, hesap gününde amellerin ortaya konulacağının bir delilidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Alîm, Allah'ın sıfatlarından olup, her şeyi kuşatan ilme sahip olan demektir. Ayetteki 'innallâhe 'alîmun bizâti's-sudûr' ifadesi, Allah'ın sadece açıkta olanları değil, aynı zamanda kalplerde gizli olan niyetleri, düşünceleri ve sırları da bildiğini vurgular. Bu, Allah'ın mutlak ve sınırsız ilmini gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İlim, bir şeyin hakikatini olduğu gibi idrak etmektir. Alîm ise bu sıfata sahip olandır. Ayetteki 'bizâti's-sudûr' (göğüslerin özünde olanı) ifadesiyle birlikte kullanıldığında, Allah'ın insanların en derin düşüncelerine, niyetlerine ve gizli sırlarına dahi vakıf olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın her şeyi kuşatan murakabesini ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Alîm sıfatı, Kur'an'da Allah'ın her şeyi, geçmişi, bugünü ve geleceği, görüneni ve görünmeyeni, açığı ve gizliyi bilmesini ifade eder. Bu ayette özellikle 'zâti's-sudûr' ile birlikte kullanılması, Allah'ın insan kalplerindeki en mahrem düşüncelere ve niyetlere dahi nüfuz ettiğini, dolayısıyla hiçbir şeyin O'ndan gizli kalmayacağını vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Sadr, göğüs demektir. Kur'an'da mecazi olarak kalbin, niyetlerin ve sırların bulunduğu yer olarak kullanılır. Ayetteki 'bizâti's-sudûr' ifadesi, göğüslerde, yani kalplerde gizli olan her şeyi, düşünceleri, inançları ve niyetleri ifade eder. Allah'ın bu sırları bildiği vurgulanır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sadr, insanın göğüs kısmıdır. Kur'an'da sıkça mecazi olarak kalbin, aklın ve duyguların merkezi olarak kullanılır. 'Zâti's-sudûr' terkibi, göğüslerin içinde barındırdığı, yani kalplerde gizli olan inançları, şüpheleri, niyetleri ve sırları kapsar. Bu, Allah'ın insan ruhunun derinliklerine vakıf olduğunu gösterir.