Fâtır Sûresi 42. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kasm' kelimesinin bir şeyi bölmek, taksim etmek anlamına geldiğini, ancak 'aksame' fiilinin yemin etmek, ant içmek manasında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'أَقْسَمُوا۟' ifadesi, müşriklerin kendilerine uyarıcı geldiğinde doğru yolda olacaklarına dair Allah adına ettikleri kesin yemini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'aksamû' fiilinin 'halefû' (yemin ettiler) anlamında kullanıldığını, bu fiilin Kur'an'da sıkça yemin etme bağlamında geçtiğini vurgular. Ayetteki kullanımı, onların bu yemini büyük bir ciddiyetle ve ısrarla yaptıklarını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'cehd' kelimesinin bir işi yaparken tüm gücü sarf etmek, zorluklara katlanmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'جَهْدَ أَيْمَـٰنِهِمْ' ifadesi, onların yeminlerini en güçlü ve en kesin bir şekilde, tüm gayretlerini ortaya koyarak ettiklerini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn, 'cehd'in 'meşakkat' (zorluk) ve 'tâkat' (güç) anlamlarına geldiğini, burada 'cehd'in 'en büyük çaba' anlamında masdar olarak kullanıldığını ifade eder. Bu, yeminlerinin sıradan bir yemin değil, tüm benlikleriyle yaptıkları bir taahhüt olduğunu gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nezîr' kelimesinin 'uyarıcı' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle peygamberler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'نَذِيرٌ', kendilerine gönderilen ilahi elçiyi ve onun getirdiği uyarıyı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'inzâr'ın, bir şeyin sonucundan korkutmak suretiyle uyarmak olduğunu söyler. 'Nezîr' ise bu uyarıyı yapan kişidir. Ayette, bu uyarıcının gelmesinin, onların daha önce ettikleri yemine rağmen olumsuz bir tepkiye yol açtığına dikkat çekilir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nezîr' kavramının Kur'an'da 'müjdeleyici' (beşîr) kavramıyla birlikte kullanıldığını ve genellikle Allah'ın azabıyla uyaran peygamberleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, uyarıcının gelmesinin beklenen olumlu etkiyi yaratmadığı, aksine nefretlerini artırdığı vurgulanır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hidayet'in doğru yola iletmek anlamına geldiğini, 'ehdâ'nın ise 'ef'alü't-tafdîl' (üstünlük sıfatı) kalıbında 'en çok hidayete ermiş' veya 'en doğru yolda olan' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayette, müşriklerin kendilerine uyarıcı geldiğinde diğer ümmetlerden daha doğru yolda olacaklarına dair iddialarını yansıtır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'hidayet'in genel olarak doğru yolu göstermek olduğunu, ancak 'ehdâ'nın bu yolun en mükemmel ve en üstün şeklini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanım, onların kendilerini diğer ümmetlerden üstün görme ve daha iyi bir yola girecekleri yönündeki iddialarını vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nüfûr' kelimesinin bir şeyden tiksinerek uzaklaşmak, kaçınmak anlamına geldiğini belirtir. Ayette, uyarıcının gelmesinin onların hidayetini artırmak yerine, tam tersine ondan nefret etmelerini ve uzaklaşmalarını artırdığını ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'nefr' kökünün bir şeyden ürkmek, kaçmak ve nefret etmek anlamlarına geldiğini açıklar. 'Nüfûr' ise bu kaçış ve nefret halinin şiddetini gösterir. Ayette, ilahi uyarıya karşı gösterilen aşırı olumsuz tepkiyi ve uzaklaşmayı vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'nüfûr' kelimesinin Kur'an'da genellikle hakikatten yüz çevirme, ondan tiksinme ve uzaklaşma bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, müşriklerin uyarıcıya karşı gösterdikleri direnci ve imandan kaçınma eğilimlerini açıkça ortaya koyar.