Sâffât Sûresi 149. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Sâffât 149Cüz 23 · Sayfa 451

Sâffât Sûresi 149. Âyet

الصافات

Festeftihim elirabbike-lbenâtu velehumu-lbenûn(e)

Ey Muhammed! Onlara sor: Kız çocukları Rabbinin de, erkek çocukları onların mı?

Bu ayet, müşriklerin Allah'a kız çocukları isnat etme ve kendilerine erkek çocukları layık görme anlayışını sorgulamaktadır. Dilbilimsel olarak, 'sormak', 'kızlar' ve 'oğullar' kavramları üzerinden bu çarpık mantık eleştirilmektedir.

1فَٱسْتَفْتِهِمْf-t-y

Kök:ف ت ي—Onlara sor, fetva iste, açıklama talep et anlamındadır ve burada bir sorgulama, hesap sorma bağlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'fetâ' kökünden türeyen 'istiftâ'' kelimesinin, bir konuda açıklama istemek, hüküm sormak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, müşriklerin inançlarının mantıksızlığını ortaya koymak için onlara yöneltilen bir meydan okuma ve sorgulama niteliğindedir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'isteftehim' ifadesini 'onlara sor' şeklinde yorumlar ve bu sorunun, muhatabı düşündürme ve kendi yanlışlarını fark etmelerini sağlama amacı taşıdığını ima eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın kız çocuklarına sahip olduğu inancının saçmalığını vurgulamak için bir retorik soru olarak kullanılmıştır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'istiftâ'' fiilinin Kur'an'daki kullanımlarını inceleyerek, genellikle bir hüküm veya açıklama talebi olduğunu, ancak bu ayette olduğu gibi, muhatabın kendi çelişkilerini görmesini sağlamak amacıyla yöneltilen bir sorgulama işlevi gördüğünü belirtir. Burada, müşriklerin kendi değer yargılarıyla Allah'a atfettikleri nitelikler arasındaki çelişkiyi ortaya koyar.

2ٱلْبَنَاتُb-n-w

Kök:ب ن و—Kız çocuklar anlamına gelir ve ayette müşriklerin Allah'a isnat ettikleri, kendilerince daha değersiz gördükleri evlat tipini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'benât' kelimesinin 'bint' kelimesinin çoğulu olduğunu ve kız çocuklarını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, müşriklerin kız çocuklarını kendileri için utanç verici sayarken, aynı zamanda Allah'a kız çocukları isnat etmelerindeki çelişkiyi vurgulamak içindir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'bint' kelimesinin 'bünûve' (oğulluk) kökünden geldiğini ve 'benât'ın kız çocukları için kullanıldığını açıklar. Ayette, müşriklerin kendi cinsiyetçi yaklaşımlarını Allah'a yansıtmaları ve kız çocuklarını Allah'a layık görmeleri, ancak kendileri için erkek çocuklarını tercih etmeleri eleştirilir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, cahiliye dönemi Arap toplumunda kız çocuklarının düşük statüsüne dikkat çeker. 'Benât' kelimesinin bu ayetteki kullanımı, müşriklerin kendi kültürel değer yargılarını ilahi alana taşıyarak, Allah'a 'daha az değerli' gördükleri kız çocuklarını atfetmelerindeki çarpıklığı gözler önüne serer.

3ٱلْبَنُونَb-n-w

Kök:ب ن و—Erkek çocuklar anlamına gelir ve ayette müşriklerin kendileri için tercih ettikleri, daha üstün gördükleri evlat tipini ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'benûn' kelimesinin 'ibn' kelimesinin çoğulu olduğunu ve erkek çocuklarını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, müşriklerin kendi cinsiyetçi değer yargılarına göre erkek çocuklarını kız çocuklarından üstün tutmalarını ve bu 'üstün' evlatları kendilerine layık görmelerini eleştirmektedir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'benûn' kelimesinin soyun devamı ve gücün sembolü olarak görüldüğünü açıklar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin erkek çocuklarına atfettikleri bu değeri, Allah'a kız çocukları isnat etmeleriyle karşılaştırarak, onların çifte standardını ve yanlış inançlarını ortaya koyar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ibn' ve 'benûn' kelimelerinin sadece biyolojik evlatları değil, aynı zamanda bir kişinin soyunu ve neslini de ifade edebileceğini belirtir. Ancak bu ayette, 'benât' ile karşılaştırılarak, doğrudan cinsiyet ayrımcılığına dayalı bir evlat tercihi bağlamında kullanılmıştır.

Sâffât Sûresi

Âyet rububiyet mertebesi âyetlerindendir.

Halkıyette Âdem a.s. ve onun eğri eğe kemiğindende Havva valide halk edilmiştir. Hz. Âdemin bir yönü Hakk’a ve bir yönü Havva valideye dönüktür. Havva validenin bir yönü Âdem (a.s.) a, bir yönüde çocuklarına dönüktür. Çocuklar, Havva Valide, Hazreti Âdem, sırasıyla kişinin seyrinde Hakk’a ulaşması gereklidir.

Kız ve erkek çocuk, cüz’i (birimsel) nefsi ve aklı temsil etmektedir. Nasıl atom maddenin en küçük yapı taşıdır. Bularda külli nefis ve külli aklın en küçük birimidir. Vehim ve hayal yönünde kullanıldığından ve birimsel akıl hayalin çokluğu yönünden kullanıldığından, zahiri yönden güç, kuvvet ve nefsin devamı olduğundan inkar ehli oğullara öncelik verip, kız evlatları ikinci plana atıp reddetmektedirler. Seyri sülukta bunlardan geçip kız, erkek evladı birleyip veled-i kalb çocuğunun bâtında doğumunu gerçekleştirmek gerekir. (Murat Derûni)

"Kâmil insan, zâhirde erkek veya kadın olsa da bâtında 'insân-ı rûhânî'dir; cinsiyet Hakk’ın tecellîlerinden bir perdedir."^[129]

Eserin tamamını oku